Fas’ın 60’ıncı ülke olarak imza atmasıyla, uluslararası sularda biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik ilk yasal çerçeve niteliğindeki Açık Denizler Anlaşması’nın önümüzdeki yıl yürürlüğe girmesi kesinleşti.
ANLAŞMA KÜRESEL BİR ÇERÇEVE GETİRİYOR
Açık Denizler Anlaşması, herhangi bir ülkenin yargı yetkisi dışında kalan sularda biyolojik çeşitliliği korumayı hedefleyen ilk uluslararası düzenleme oldu. Dünya yüzeyinin yaklaşık yarısını oluşturan uluslararası sular, aşırı avlanma, iklim değişikliği ve derin deniz madenciliği gibi tehditlere karşı savunmasız durumda bulunuyor. Dünya Vahşi Yaşam Fonu’ndan Johan Bergenas, “Açık denizler yönetilmez, denetlenmez ve yasal yapı kesinlikle gereklidir” dedi.
BÜYÜK GÜÇLERİN KATILIMI BELİRSİZ
Anlaşmanın gücü, henüz onaylamayan ABD, Çin, Rusya ve Japonya gibi ülkeler nedeniyle belirsizliğini koruyor. ABD ve Çin imza atarak hedeflere uyum niyetini gösterdi, ancak yasal yükümlülük üstlenmedi. Japonya ve Rusya ise hazırlık görüşmelerinde yer aldı. Onay süreci tamamlandığında anlaşmanın yürürlüğe girmesi için 120 günlük geri sayım başlayacak.
UYGULAMA VE FİNANSMAN YOL HARİTASI
Anlaşmanın uygulanması, finansmanı ve denetlenmesi için ülkelerin ilk toplantısını yürürlüğe girdikten sonraki bir yıl içinde yapması planlanıyor. Kararlar taraflar konferansı yoluyla alınacak ve o tarihe kadar onaylayan ülkeler oy hakkına sahip olacak. Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nden Guillermo Crespo, “Çin, Rusya ve Japonya katılmazsa, koruma alanları zayıflayabilir” diye konuştu.
DENETİM MEKANİZMASI ÜLKELERE BIRAKILDI
Anlaşma, bağımsız bir yaptırım organı kurmuyor; ülkeler kendi gemi ve şirketlerinden sorumlu olacak. Global Ocean Trust kurucusu Torsten Thiele, evrensel onayın önemini vurgulayarak, “İmzalamayan ülkeler kendilerini bağlayıcı hissetmeyecek” dedi.
UZMANLARDAN UYARI VE ÇAĞRILAR
National Geographic Pristine Seas programından Enric Sala, bazı ülkelerin anlaşmayı kendi sularındaki koruma çabalarını ertelemek için kullanabileceğini söyledi. Doğal Kaynakları Koruma Konseyi’nden Lisa Speer ise, “Deniz yaşamı sınır tanımaz. Açık denizde olanlar kıyı sularımızı doğrudan etkiler” ifadelerini kullandı.
Okyanus araştırmaları öncüsü Sylvia Earle ise anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek, “Bu bir son değil, ara duraktır. Okyanusu bu hızda tüketmeye devam edersek, yalnızca deniz yaşamını değil kendimizi de tehlikeye atarız” diye konuştu.
Kaynak: apnews.com