FAO Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu’nun (GFCM) yeni raporu, Akdeniz ve Karadeniz’de sürdürülebilirlik alanında önemli ilerlemeler sağlandığını, aşırı avlanan stokların oranının son on yılın en düşük seviyesine gerilediğini ortaya koydu.
SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ HIZLA BÜYÜYOR
Rapor, aşırı avcılıktaki düşüşün aynı dönemde su ürünleri yetiştiriciliğinin bölgede hızla genişlemesiyle eş zamanlı gerçekleştiğini gösterdi. FAO tarafından yayımlanan 2025 Akdeniz ve Karadeniz Balıkçılığının Durumu (SoMFi) raporu, 700’den fazla uzmanın katkısıyla hazırlandı ve güçlü işbirliği ile kanıta dayalı yönetimin etkisini ortaya koydu.
BALIKÇILIĞIN BASKISI YÜZDE 50 AZALDI
SoMFi raporunda, 2013–2023 döneminde balıkçılık kaynaklı ölümlerin yarı yarıya azaldığı, değerlendirilen ticari türlerin biyokütlesinin ise yüzde 25 arttığı belirtildi. Bu ilerlemenin, bölge genelinde uygulanan güçlü ve bilim temelli balıkçılık yönetimi sayesinde sağlandığı ifade edildi.
TİCARİ TÜRLERDE BELİRGİN TOPARLANMA
Barbun ve dev kırmızı karides gibi önemli ticari türlerde av baskısının belirgin biçimde düştüğü kaydedildi. Özel yönetim planları kapsamındaki türlerde ortalamanın üzerinde bir toparlanma görüldü. Adriyatik’te dil balığında balıkçılık kaynaklı ölüm oranının 2019’dan bu yana yüzde 42 azaldığı, biyokütlenin ise yüzde 64 arttığı aktarıldı. Karadeniz’de kalkan balığında 2013’ten itibaren ölüm oranının yüzde 86 düştüğü, biyokütlenin ise yüzde 310 yükseldiği bildirildi.
SARDALYA VE BAKALYARO İÇİN RİSKLER SÜRÜYOR
Sardalya stoklarının uzun süredir devam eden aşırı avlanmanın etkilerini hâlâ taşıdığı, biyokütlede azalma sinyallerinin sürdüğü belirtildi. Bakalyaroda ise 2015’ten bu yana av baskısının yüzde 38 azalmasına rağmen toparlanmanın sınırlı kaldığı ifade edildi.
GFCM’NİN SON 10 YILDAKİ ADIMLARI
GFCM üyelerinin son on yılda 11 yönetim planı kabul ettiği, 11 balıkçılık kısıtlama alanı oluşturduğu ve 18 araştırma programı ile pilot çalışma başlattığı raporda yer aldı. Bu çalışmaların, bölgedeki balıkçılık yönetimine önemli katkılar sağladığı ifade edildi.
“KOORDİNELİ YAKLAŞIM ŞART”
Türkiye Su Ürünleri Yetiştiricileri Merkez Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Seremed, su ürünleri yetiştiriciliğinin büyümeye devam ettiğini belirterek sektörün sürdürülebilir, verimli ve rekabetçi kalması için koordineli bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu söyledi. Seremed, ekolojik hizmetlerin korunması, hayvan refahının sağlanması ve kıyı topluluklarının sosyoekonomik gelişimine katkının önemine dikkat çekti.
SU ÜRÜNLERİ TALEBİ ARTACAK
Raporda, artan nüfus ve değişen tüketici tercihleri nedeniyle bölgedeki su ürünleri talebinin yükselmesinin beklendiği bildirildi. Kişi başına tüketim seviyelerinin korunabilmesi için 2050 yılına kadar su ürünleri üretiminin yüzde 14–29 artması gerektiği öngörüldü. GFCM Genel Sekreteri Miguel Bernal, kıyı topluluklarında güçlü bir balıkçılık yapısının devamı için işbirliği ve etkili yönetimin kritik olduğunu vurguladı.
SOMFİ RAPORUNUN ÖNEMİ
İki yılda bir yayımlanan SoMFi raporunun, GFCM üyelerinin resmî verileri ve güncel bilimsel değerlendirmeler temelinde hazırlandığı; balık stoklarının durumu, filoların performansı ve sürdürülebilirlik hedeflerine yönelik ilerlemeyi izleyerek politika yapıcılar için temel bir kaynak oluşturduğu belirtildi.