18 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 2026 yılının ilk beş ayını kapsayan önemli bir ithalat düzenlemesi hayata geçirildi. Karara göre, 12 Ocak 2026 – 31 Mayıs 2026 tarihleri arasında, 1 milyon ton yağlık ayçiçeği veya bunun karşılığı 400 bin ton ham ayçiçeği yağı için tarife kontenjanı açıldı. Bu ürünler, gümrük vergisi indirimiyle yurda sokulacak.
GÜMRÜK VERGİLERİ İNDİRİLDİ
Yeni düzenleme çerçevesinde, yağlık ayçiçeği ithalatında gümrük vergisi yüzde 27’den sıfıra, ham yağ ithalatında ise yüzde 36’dan yüzde 20’ye indirildi. Kararın, iç piyasadaki yağ fiyatlarını dengelemeyi ve enflasyonla mücadeleye katkı sağlamayı amaçladığı belirtiliyor. Ancak bu adım, yerli üretici açısından farklı değerlendirmelere neden oluyor.
Dikkat çeken bir diğer detay ise, bu ithalat hakkından 1 Temmuz – 30 Kasım 2025 tarihleri arasında iç piyasadan yağlık ayçiçeği alan firma ve birliklerin öncelikli olarak yararlanabilecek olması. Böylece, yerli ürüne yönelen alıcılara bir tür teşvik sunulması hedefleniyor.
Ancak uygulama kapsamında hem 1 milyon ton ayçiçeği hem de 400 bin ton ham yağ birlikte ithal edilmeyecek. Seçenekli olarak ya ayçiçeği tohumu ya da bunun karşılığı miktarda ham yağ ithalatı yapılabilecek.
Bu karar, geçtiğimiz yılki uygulamanın bir devamı niteliğinde. Hatırlanacağı üzere, benzer bir tarife kontenjanı 6 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1 Ocak – 30 Nisan 2025 döneminde yürürlükte kalmıştı.
UZUN VADELİ SONUÇLAR
Tarım sektöründe bazı çevreler, kararın özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler için uzun vadeli olumsuz sonuçlar doğurabileceği görüşünde. Girdi maliyetlerinin yükseldiği, kuraklık riskinin arttığı bir dönemde alınan bu tür ithalat kararlarının, yerli üreticiyi sistem dışına itebileceği uyarıları yapılıyor.
Öte yandan, tüketici fiyatlarını kontrol altında tutmak ve sanayicinin hammaddeye erişimini kolaylaştırmak isteyen hükümetin, bu kararlarla kısa vadeli bir denge sağlamaya çalıştığı görülüyor. Ancak bu dengenin, tarımda dışa bağımlılığı artıran bir yapıyı kalıcılaştırabileceği ifade ediliyor.
İthalat ve üretim arasında sıkışan tarım sektörü açısından önümüzdeki dönemde alınacak yeni kararlar, üreticinin bu denklemde nerede duracağını belirleyecek.