CHP Tekirdağ Milletvekili Dr. İlhami Özcan Aygun, Türkiye’nin son otuz yıldır gördüğü en büyük felaketlerinden biri olan zirai don felaketinde ortaya çıkan tabloya işaret ederek, “Çiftçinin bankalara ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçları acilen ertelenmeli, fındık, kuru incir, kuru kayısı ve kuru üzüm gibi dünya gıda ihracatında lider durumunda olduğumuz ürünler için özel önlemler alınmalı, zirai don görülen yerler afet bölgesi kapsamına alınmalıdır.” çağrısı yaptı.
CHP’nin ısrarlı talebi sayesinde TBMM’de zirai don olayının araştırılması ve üreticilerin uğradığı zararın tespiti konusunda Araştırma Komisyonu kurulduğunu, konuya ilişkin kararın bugün Resmi Gazete’de yayımlandığını vurgulayan Aygun, “Benim de dahil olduğum çok sayıda CHP’li vekil bu konuda araştırma önergesi verdi. Nihayet AKP önerilerimize kulak vererek, Komisyon kurulmasını kabul etti” bilgisini verdi.
36 İLDE GÖRÜLEN ACI TABLO
Aygun; Tekirdağ’dan Manisa’ya, Çanakkale’den Malatya’ya, Denizli’den Adıyaman’a kadar ilk belirlemelere göre 36 ilimizde yaşanan don felaketinin çiftçimizin emeğini heba ederek, büyük oranda zarara uğrattığına dikkat çekti.
Zararın tazmini Aygun, “iklim değişikliğine bağlı olarak ülke genelinde oluşan doğal felaketler dikkate alınarak, zirai don felaketinden etkilenen alanların acilen afet bölgesi olarak ilan edilmesi; tarımsal üretimin devamı için çiftçilerin desteklenmesi, Ziraat Bankası başta olmak üzere bankalara ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçlarının faizsiz ertelenmesi, TARSİM’den acilen ödeme yapılması” önerilerinde bulundu.
“AYGUN, YÜZDE 30’LUK ZARAR 4 MİLYAR DOLARI AŞIYOR”
Türkiye’de tarımsal hasılanın yüzde 20’sini oluşturan meyvecilik sektörünün 14 milyar dolarlık katma değeri bulunduğunu vurgulayan Aygun, “Bu alandaki yüzde 10’luk zarar 1,4 milyar dolar, yüzde 20’lik zarar 2,8 milyar dolar, yüzde 30’luk zarar 4,2 milyar dolara karşılık gelmektedir. İlk belirlemelere göre bazı bölgelerde zarar yüzde 90, bazı bölgelerde yüzde 50 seviyesinde. Zararın boyutu tam olarak ortaya çıktığında ekonomik dengeler açısından da büyük sıkıntılar yaratacaktır” diye konuştu.
GIDA FİYATLARI ZIPLAYACAK
Aygun, Türkiye’de gıda fiyatlarını zıplatacak bu sürecin çözüm için, çiftçiye sahip çıkılması gerektiğine işaret etti. Tekirdağ’ın Şarköy ilçesinde şaraplık ve sofralık üzümün yarısından çoğuna hâkim olan Çengelli, Yörgüç, Yayaköy ve Mursallı köylerindeki bağların yüzde 90’ının 7 Nisan 2025 tarihindeki kar ve don olayında telef olduğuna dikkat çeken Aygun, “Kiraz, erik gibi meyve ağaçlarının ise neredeyse tamamı don olayından dolayı meyvelerini dökmüştür” diye konuştu.
Aygun’un tespitleri şöyle:
- Bursa: şeftali, üzüm
- Yalova: kivi, erik, Trabzon hurması
- Sakarya: meyve-sebze alanları
- Bilecik: şeftali
- Bolu: meyve ağaçları, asma
- Düzce: fındık, meyve ağaçları
- Kastamonu: meyve ağaçları
- Karabük: meyve-bağ alanları
- Çankırı: erik, badem
- Kırşehir: ceviz
- Çorum: meyve-ceviz ağaçları
- Tokat: meyve ağaçları
- Malatya: kayısı
- Samsun: fındık bahçeleri
- Giresun: fındık bahçeleri
- Trabzon: fındık bahçeleri
- Tunceli: dut ağaçları
- Rize: çay bahçeleri
- Erzurum: arpa tarlaları, kayısı ağaçları
- Çanakkale: elma, üzüm, Trabzon hurması bahçeleri
- İzmir: üzüm-kiraz bahçeleri
- Denizli: elma ve üzüm bahçeleri
- Uşak: meyve bahçeleri
- Manisa: üzüm ve kiraz tarım alanları
- Eskişehir: kiraz-ceviz bahçeleri
- Konya: tarla ürünleri
- Karaman: elma bahçeleri
- Aksaray: domates, biber seraları, ayçiçeği ve şeker pancarı tarlaları
- Niğde: elma bahçeleri
- Amasya: elma bahçeleri
- Kahramanmaraş: tarım alanları
- Adıyaman: badem bahçeleri
- Elâzığ: badem, üzüm, kayısı bahçeleri
- Erzincan: meyve-sebze bahçeleri
Özellikle ağır kayıplar yaşanan bölgeler:
- Manisa: sultaniye kuru üzüm bağları
- Malatya: kayısı ağaçları
- Karadeniz Bölgesi (Samsun, Giresun, Trabzon): fındık alanları
Bu bölgelerde kaybın yüzde 50 veya üzeri olduğu tahmin edilmekte olup, Türkiye’nin ihracat rekoru kıran bu ürünleri için acil önlem çağrısı yapılmaktadır.
Sonuç olarak, üretimde ciddi azalmalar beklenmekte, bu da gıda enflasyonunu artırma riski taşımaktadır. Tüketici açısından da etkileri ağır olacak bu gelişmeye karşı acil destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiği vurgulanmaktadır.