Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    BİTKİLERDE KLONLAMA NEDİR? BİTKİLER NASIL KLONLANIR?

    Klonlama, genel olarak herhangi bir şeyin aynısının kopyalanarak elde edilmesi işlemidir. Bitki çoğaltma tekniklerinden biri olan klonlama, bitkilerde vejetatif üreme olarak kabul edilebilir.

    Bitki köklendirme uygun ortamda yapılarak elde edilen yeni bitki klon bitkidir. Bitkiden alınan kısım klon köklendirme yapılarak ana bitkiyle aynı klon bitkiyi oluşturur. Bazı genetik uygulamalarla klonlama sırasında bitkiye yeni özellikler kazandırılabilir.

    Bu yazımızda bitkilerde klonlama nedir ve bitkiler nasıl klonlanır gibi konulara değineceğiz.

    BİTKİ KLONLAMA NEDİR?

    Bitkilerde vejetatif üreme olarak da kabul edilebilen klonlama, çok hücreli canlı organizmalardan tek bir somatik hücrenin genetik bilgisi alınarak kalıtsal yapıca birbirinin aynısı organizmaların üretilmesidir. Klonlama süreci sonunda oluşan canlıya da klon canlı denmektedir. Bitki köklendirme, tohum çimlenmesi yolu ile yapılan üretimden daha kısa sürede sonuç veren bir yöntemdir.

    Bitki çoğaltma tekniklerinden biri olan klonlama genellikle vejetatif çoğaltım teknikleri kullanılarak oluşturulmaktadır. Canlıdan alınan hücrelerin geliştirilmesi ile klon köklendirme yapılarak ana bitki ile aynı özelliklere sahip bitki elde edilir. Klonlamanın amacı tohum yoluyla üretilmesi zor ve uzun olan bitkilerin daha kısa sürede üretilmesidir.

    Bitkilere daha önce sahip olmadıkları özellikleri de gen klonlaması yöntemi ile kazandırabiliriz. Böylece bitkide var olan olumsuz durumları önleyebilir yerine verimi ve kaliteyi artıracak özellikler sağlayabiliriz. Agrobacterium tumefaciens bakterisi bitkilere gen aktarımında aracı olarak kullanılmaktadır.

    BİTKİ KLONLAMA TEKNİKLERİ NELERDİR?

    Genel olarak süs bitkilerinde eşeysiz çoğaltma olarak da kullandığımız yetişkin ve sağlıklı bitkiden bir kısım alınması ve uygun ortamda köklendirilmesi ile ana bitkiyle aynı yeni bir bitki üretilebilir. Bu klonlama yöntemi bitkilerin çoğaltılmasında sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Bir diğer klonlama yöntemi ise tarımda genetik mühendisliği uygulamaları arasında yer alan moleküler klonlamadır.

    Bu yöntemle bitkilere, hastalıklara karşı daha dirençli, ürün kalitesini ve verimini artırıcı özellikler kazandırılabilmektedir. Yöntemde genleri taşıyan plazmid, bir vektör aracılığı ile hücreye transfer edilir ve bu şekilde yeni bitkiler üretilir. Bitkilerin belirli özelliklere sahip olabilmesi için kullanılan başka bir yöntem de Agrobacterium tumefaciens bakterisi ile gerçekleştirilen gen aktarımıdır. Bu yöntemle bitkinin stres toleransı, besin değerleri, hastalık direnci ve herbisit toleransı artırılabilir.

    BİTKİDEN KLON NASIL ALINIR?

    Bitki klonlama nedir ve bitki klonlama teknikleri nelerdir bunlardan bahsettik. Peki, bitkiden klon nasıl alınır buna bakalım. Bitkiden klon alınırken izlenecek adımlar şunlardır;

    Bitki seçimi: ilk adım olarak sağlıklı bir ana bitki seçilmelidir. Çünkü sağlıklı olmayan bir bitkinin seçilmesi durumunda klon olacak yeni bitkide tüm özellikleri ile ana bitkiye benzediğinden ana bitkide görülen sorun klon bitkide de görülür. İki aylık bitkiler hastalıklardan daha az etkilenmiş, bölünme yeteneği daha yüksek ve genetik olarak daha istikrarlıdır. Bu sebeple genetik olarak sağlam, en az iki aylık ve bitkisel büyüme aşamasında olan bir ana bitki seçilmelidir.

    Klonun alma: Bitkinin termal noktası olarak bilinen bölümden alınır. Klon, gövde kısmından 10-15 cm uzunluğunda kesilmektedir. Kesim işlemi düğüm noktasından yapılmaktadır. Bu düğüm noktasındaki alt yapraklar kesilir ve alt uç kökleştirme ortamına yerleştirilir.

    BİTKİLERDE KLONLAMA AŞAMALARI

    Bitkilerde klonlama aşamaları nasıl gerçekleşir bunlara bakalım. Bitkilerde klon nasıl alınır da bahsettiğimiz gibi klonlama için öncelikle sağlıklı bir ana bitki seçilmektedir. Sonrasında bitkiyi klonlayabilmek için klonlamaya uygun olan bir kısım bitkiden alınmaktadır. Alınan parça 20-25 °C sıcaklıkta ve nem oranı %75-85 arasında bir yerde bekletilir. Sonuç olarak iyi hazırlanmış bir ortamda bekletilen klonlar kısa sürede köklenmeye başlar.

    Bitkilerde daha önce sahip olmadıkları özellikleri gen klonlaması yöntemi ile kazandırabiliriz demiştik. Böyle bir durumda gen taşıyan DNA’nın elde edilişi, genin yerinin belirlenmesi, genin çıkarılması, vektör DNA ile gen DNA’sının birleştirilmesi ve son olarak oluşan rekombinant vektörün alıcıya aktarılması gibi aşamalarla klonlama gerçekleşir.

    BİTKİ KLONLAMANIN YARARLARI

    Bitkilerde klonlama oldukça avantajları olan bir yöntemdir. Bitkileri klonlamanın daha iyi bir verim, hızlı üreme, zararlılara karşı dayanıklılık, gen klonlaması ile özellik kazandırma ve tahmin edilebilirlik gibi yararları vardır. Bitkiyi klonlamak her hasat döneminde aynı miktarda ürün alma olasılığını artırmaktadır. Tohumlara oranla klonlanmış bitkiler daha hızlı büyümektedir. Sağlıklı bitki türünü klonlayarak zararlılara karşı korunma sağlanabilir.

    Tohumların başarısız olabilme ihtimallerine karşın klonlamada böyle bir sorun ile karşılaşılmaz. Klon bitkiler ana bitki ile aynı özelliklere sahiptir bu yönleri ile tahmin edilebilir olurlar. Gen klonlaması ile bitkilere sahip olmadıkları özellikler kazandırılabilir ve mevcut olumsuz durumlar engellenebilir.

    Bu yazımızda bitkilerde vejetatif üreme olarak da adlandırabileceğimiz bitki çoğaltma tekniklerinden biri olan klonlamadan bahsettik. Klonlamada bitki köklendirme ile bitkilerin tohumla çoğaltmadan daha kısa sürede geliştiklerine, klon köklendirme sonucu ana bitkiyle aynı özellikte bitkiler elde edildiğine değindik.

    Bitkilerin hızlı üremesi ve ana bitki ile aynı özelliklere sahip yeni bitkiler için, sağlıklı bitki türlerini kullanarak klonlama yapabilirsiniz.

    Yazan: Ziraat Mühendisi Aslı Nur Kasa

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×