Kurban Bayramı’na sayılı günler kala, yine et fiyatlarının gündemde olduğu bir döneme girdik. Üretici, fiyatların düşük olmasından; tüketici ise yüksekliğinden şikâyetçi. Bu çelişkinin ortasında ise yıllardır süren bir ithalat politikası var. Bayram dönemlerinde vatandaş et yesin diye ithalat hızlandırılıyor. Ne var ki bu politikanın sonlanacağına dair de bir işaret yok.
Tam da bu süreçte, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, ithalata çözüm olarak sundukları “Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi”nin ilk sonuçlarını açıkladı. Üç yıl sürecek bu projenin ilk etabına başvuran 4.351 kişiye, TİGEM aracılığıyla 60 bin hayvan dağıtılacak. Proje, Şubat ayında açıklanmıştı. Başvuru ve dağıtım süreci toplamda altı ay sürdüğüne göre, projenin her altı ayda bir etapla ilerleyeceğini öngörebiliriz. Eğer her etapta 60 bin hayvan dağıtılırsa, yılda 120 bin; üç yılda ise toplamda 360 bin hayvan dağıtılmış olacak.
Peki, bu sayılar ülke hayvancılığını kurtarmaya yeter mi? Size bir veri vereyim: Sadece 2024 yılının ilk dört ayında ithal edilen büyükbaş hayvan sayısı tam 395 bin 76. Yani, üç yılda dağıtılması planlanan hayvan sayısı, dört ayda ithal edildi bile. Hadi karamsar olmayalım, belki ileride daha çok hayvan ithal edip, daha fazlasını dağıtırlar. Ancak bu durumda da, tıpkı eski Bakan Bekir Pakdemirli döneminde olduğu gibi, ithalat o kadar yoğun yapılır ki, sonunda mecburen bir süre ara verilmek zorunda kalınır. Görünen o ki,
BAKAN YUMAKLI DA PAKDEMİRLİ’NİN İZİNDEN GİDİYOR
AK Parti iktidarında bugüne kadar 7,5 milyon büyükbaş, 3,2 milyon küçükbaş hayvan ile 441 bin ton kırmızı et ithal edildi. Bu ithalatlara toplamda 12,8 milyar dolar ödendi. Bu süreçte en çok sığır ithal eden bakan Bekir Pakdemirli’ydi. Ancak bu ay yapılan 50 bin başlık büyükbaş ithalatla, İbrahim Yumaklı Mehdi Eker’i geçerek ikinci sıraya yükseldi. Eğer iki yıl daha görevde kalır ve bu hızla devam ederse, Pakdemirli’yi de geçebilir.
İşte böyle bir ithalat baskısı altında Kurban Bayramı’na giriyoruz. Gerekçeleri de malum: “Fahiş fiyatlar oluşmasın.” Peki gerçekten et fiyatları fahiş mi? Bence değil. Et fiyatları, üretim maliyetleri ve genel gıda fiyatlarıyla kıyaslandığında, en az artış gösteren kalemlerden biri. Sorun, dar gelirli vatandaşın alım gücünün düşüklüğü. Emeklinin, asgari ücretlinin ve memurun maaşları bu kadar düşükken, et elbette pahalı geliyor. Bu koşullarda bir bayram daha yaşayacağız.
Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, “Geçen yıla göre kurbanlık arzında yüzde 58 artış var. Vatandaşlarımız kurban satış yerlerinde aradıkları kurbanlığa ulaşabilecekler” dedi. Elbette bu kadar ithalat yapılınca arz sorunu olmaz. Ama vatandaş satın alamadıktan sonra bunun ne anlamı var?
Vatandaş gerçekten et alabiliyor mu, diye düşünerek kesilen kurbanlık sayılarına baktım. Bakanlık verilerine göre 2023 yılında 846 bin 613 büyükbaş, 2 milyon 771 bin 245 küçükbaş hayvan kurban olarak kesilmiş. 2024 yılına ait resmi rakam henüz açıklanmadı.
Ancak TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, bu yıl yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 600 bin küçükbaş hayvanın kesileceğini tahmin ettiklerini söyledi. Bu da geçen yıla göre büyükbaşta yaklaşık 100 bin, küçükbaşta ise 170 bin başlık bir azalma anlamına geliyor.
Bu düşüş, et karşılığı olarak 30 bin ton büyükbaş, 3.600 ton da küçükbaş ete denk geliyor. Yani her eve sadece bir kilo et dağıtılsa bile, 34 milyon insanın sofrasına et ulaşabilir. Krizin ne denli derin olduğunu buradan anlayabiliriz.
Bu nedenle, kurbanlık kesen vatandaşlarımızdan bir ricam var: Lütfen bu zor günlerde, evine et alamayan insanlarımızla paylaşın. Sofralarında bir nebze olsun bayram sevinci olsun.
Kurbanlarınızın kabul olmasını diler, sağlıklı ve mutlu bayramlar geçirmenizi temenni ederim.