Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan Gıda Fiyat Endeksi, Haziran 2025’te Mayıs ayına göre yüzde 0,5 artışla 128,0 puana yükseldi. Endeks, Mart 2022’deki zirvesinin altında kalmaya devam etse de, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artış gösterdi.
Haziran ayında tahıl ve şeker fiyatlarındaki düşüş, süt ürünleri, et ve bitkisel yağ fiyatlarındaki artışlarla dengelendi. Böylece küresel gıda fiyatları sınırlı da olsa yükseldi.
TAHIL FİYATLARI ARZ BOLLUĞUYLA GERİLEDİ, BUĞDAY FİYATLARI HAVA KOŞULLARI NEDENİYLE YÜKSELDİ
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Haziran ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,5 oranında düştü. Özellikle Arjantin ve Brezilya’dan gelen güçlü mısır arzı ikinci ay üst üste mısır fiyatlarını aşağı çekti. Sorgum ve arpa fiyatları da düşerken, buğday fiyatları AB, Rusya ve ABD’deki olumsuz hava koşulları beklentileri nedeniyle artış gösterdi. Uluslararası pirinç fiyatları ise özellikle Indica çeşitlerinde zayıf talep nedeniyle hafif geriledi.
BİTKİSEL YAĞ FİYATLARI TALEPLE YÜKSELDİ
Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi Haziran’da yüzde 2,3 artış gösterdi. Palm yağı fiyatları küresel talebin etkisiyle yaklaşık yüzde 5 yükseldi. Soya yağı fiyatları ise Brezilya ve ABD’de biyoyakıt talebinin artacağı beklentisi ve Güney Amerika’da artan uluslararası talep nedeniyle yükseldi. Kolza yağı fiyatları da arz sıkışıklığı nedeniyle arttı. Buna karşılık ayçiçek yağı fiyatları, Karadeniz bölgesindeki iyileşen üretim beklentileriyle geriledi.
ET FİYATLARI TÜM ZAMANLARIN EN YÜKSEK SEVİYESİNE ÇIKTI
Haziran ayında Et Fiyat Endeksi yüzde 2,1 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Büyükbaş, domuz ve küçükbaş et fiyatları küresel düzeyde yükselirken, kümes hayvanı eti fiyatlarında düşüş devam etti.
SÜT ÜRÜNLERİNDE TEREYAĞI REKOR KIRDI
Süt Ürünleri Fiyat Endeksi Haziran’da aylık bazda yüzde 0,5 yükseldi. Tereyağı fiyatları Okyanusya ve AB’de arz sıkışıklığı ve Asya’dan gelen güçlü taleple rekor seviyeye çıktı.
Peynir fiyatları artışını üçüncü aya taşırken, yağsız ve tam yağlı süt tozu fiyatları ise küresel talebin zayıflığı ve bol arz nedeniyle geriledi.
ŞEKER FİYATLARI DÜŞÜŞÜNÜ SÜRDÜRDÜ
Şeker Fiyat Endeksi Mayıs ayına göre yüzde 5,2 düşerek, Nisan 2021’den bu yana en düşük seviyesine indi. Bu düşüşte Brezilya, Hindistan ve Tayland’da elverişli hava koşulları ve artan ekim alanlarıyla birlikte yükselen üretim beklentileri etkili oldu.
KÜRESEL TAHIL ÜRETİMİNDE TARİHİ REKOR BEKLENTİSİ
FAO, 2025/26 sezonuna ilişkin yeni Tahıl Arz ve Talep Özeti raporunda, küresel tahıl üretiminin tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 2 milyar 925 milyon tona ulaşacağını öngördü. Bu rakam, geçen aya göre yüzde 0,5 ve 2024’e göre yüzde 2,3 artış anlamına geliyor.
Yukarı yönlü revizyon buğday, mısır ve pirinç üretimindeki olumlu beklentilerden kaynaklanıyor. Ancak bazı bölgelerde sıcak ve kuru hava koşullarının özellikle mısır verimini etkileyebileceği belirtildi.
BUĞDAY VE PİRİNÇTE YÜKSELİŞ, MISIRDA DENGELENME
Hindistan ve Pakistan’da beklenenden iyi rekolte nedeniyle buğday üretiminin 805,3 milyon tona ulaşması bekleniyor. Küresel mısır üretimi ise Brezilya’daki elverişli koşullar ve Hindistan’daki artan ekim alanlarına rağmen, Ukrayna ve AB’deki düşüşlerle dengelenerek artış gösterecek.
Pirinç üretiminin ise Hindistan, Bangladeş, Pakistan ve Vietnam’daki olumlu beklentilerle 555,6 milyon tonla rekor kırması öngörülüyor.
KÜRESEL KULLANIM VE STOKLAR YÜKSELİYOR
Küresel tahıl kullanımı 2025/26 sezonunda yüzde 0,8 artışla 2 milyar 900 milyon ton olacak. İri taneli tahılların kullanımı artırılırken, buğday kullanım tahmini kısmen aşağı çekildi.
Dünya tahıl stoklarının dönem sonunda 889,1 milyon tona ulaşarak yüzde 2,2 artması bekleniyor. Bu artışla tahıl stoklarının kullanıma oranı yüzde 30,3’e çıkarak rahat bir arz görünümüne işaret ediyor.
TAHIL TİCARETİNDE BÜYÜME, PİRİNÇ İHRACATI REKOR BEKLENTİSİ
2025/26 sezonunda küresel tahıl ticaretinin 486,9 milyon tona çıkması öngörülüyor. Hem buğday hem de pirinç ihracatının artacağı, pirinç ticaretinin ise 60,8 milyon tonla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşacağı tahmin ediliyor.
Mısır ticaretinde hafif bir düşüş, arpa ve sorgum ticaretinde ise artış öngörülüyor.
GENEL GÖRÜNÜM: ÜRETİM VE STOKLAR RAHATLATIYOR, FİYATLARDA DALGALANMA SÜRÜYOR
FAO verilerine göre, küresel gıda piyasasında arz artışları fiyatları dengelemeye devam ediyor. Ancak hava koşulları ve talep dalgalanmaları nedeniyle önümüzdeki dönemde bazı ürünlerde fiyat oynaklığının sürmesi bekleniyor.