Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre Mart 2025’te küresel gıda fiyatları bir önceki yıla göre yüzde 6,9 arttı. Aynı dönemde Türkiye’de yıllık gıda enflasyonu yüzde 37,12 olarak kayıtlara geçti. Böylece Türkiye ile dünya arasında gıda fiyatlarındaki artışta oluşan fark 30 puana ulaştı. Uzmanlara göre bu makas, yurtiçindeki yapısal sorunları ve yüksek enflasyonun etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
DÜNYA GIDA ENDEKSİ HAFİF YÜKSELDİ
FAO’nun tahıl, yağlı tohum, süt ürünleri, et ve şeker fiyatlarını izleyen Gıda Fiyat Endeksi, Şubat’ta revize edilen 126,8 puandan Mart’ta 127,1 puana yükseldi. Küresel çapta gıda fiyatları mart ayında sınırlı artış gösterirken, bu artışın temel nedeni bitkisel yağ fiyatlarındaki yükseliş oldu. Tahıl ve şeker fiyatlarındaki düşüş ise endeksin yükselmesini sınırladı.
TAHIL VE ŞEKER DÜŞTÜ, YAĞ VE ET YÜKSELDİ
Mart ayında dünya tahıl fiyatlarında yüzde 2,6’lık aylık düşüş yaşandı. Buğday fiyatları, üretim endişelerinin hafiflemesiyle gerilerken, mısır, arpa ve sorgum da benzer şekilde düşüş gösterdi. Pirinç fiyatlarında ise zayıf ithalat talebi nedeniyle yüzde 1,7’lik azalma görüldü.
Öte yandan bitkisel yağ fiyatları Şubat’a göre yüzde 3,7, yıllık bazda ise yüzde 23,9 arttı. Palm, soya, kolza ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükselişin arkasında ise güçlü ithalat talebi vardı.
Et fiyatları da özellikle Avrupa’daki domuz eti piyasasında yaşanan gelişmelerle birlikte Mart’ta yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 2,7 yükseldi. Kanatlı eti fiyatları ise büyük üretici ülkelerde devam eden kuş gribi zorluklarına rağmen sabit kaldı.
SÜT ÜRÜNLERİ YERİNDE SAYDI, ŞEKER FİYATI GERİLEDİ
Süt ürünlerinde Şubat’a kıyasla kayda değer bir değişim yaşanmadı. Peynir fiyatları düşerken, tereyağı ve süt tozu fiyatlarındaki artış bu düşüşü dengeledi. FAO Şeker Fiyat Endeksi ise yüzde 1,4 geriledi. Brezilya’daki yağışlar ve küresel talebin zayıfladığına dair işaretler bu düşüşte etkili olurken, Hindistan ve Brezilya’daki üretim belirsizlikleri fiyatların daha fazla düşmesini engelledi.
TÜRKİYE’DE NEDEN BU KADAR YÜKSEK?
Türkiye’deki gıda enflasyonunun dünyaya kıyasla çok daha yüksek seyretmesinde iç piyasa dinamikleri, döviz kuru dalgalanmaları, tedarik zinciri maliyetleri ve üreticiye yansıyan girdi fiyatlarındaki artışlar etkili oluyor. Küresel fiyatlarda görece bir istikrar sağlanırken, Türkiye’deki hızlı yükseliş, tüketici için mutfak harcamalarını daha da zorlaştırıyor.