Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörünün 2025 yılının ilk beş ayındaki ihracatı 5,2 milyar dolara ulaştı. Miktar bazında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,4’lük düşüş yaşanmasına karşın, birim fiyatlarda sağlanan yüzde 4,6’lık artış ihracatı değer bazında yüzde 4,2 artırdı.
İHRACATIN LİDERLERİ: ÇİKOLATA VE AYÇİÇEK YAĞI
Sektörde en fazla ihraç edilen ürün grubu 526,1 milyon dolarla çikolata ve kakao içeren ürünler olurken, onu 472,9 milyon dolarla ayçiçek yağı izledi. Ülke bazında ise 789,3 milyon dolarlık ihracatla Irak ilk sırada yer aldı. Ancak Irak’a yönelik ihracat yüzde 13,7 oranında gerilerken, ABD’ye yapılan ihracat yüzde 29 artarak 350,7 milyon dolara ulaştı. Suriye, Cezayir, Suudi Arabistan, Almanya ve Birleşik Krallık da önemli ihracat pazarları arasında yer aldı.
TİRYAKİOĞLU: “YENİ SEZON KRİTİK, STOK EKSİKLİĞİ VAR”
TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Ahmet Tiryakioğlu, yeni hasat dönemine eksik stokla girildiğini ve bu durumun piyasada denge arayışını kritik hâle getirdiğini söyledi.
Kamunun elinde bulunan 3 milyon tonluk stok ve ithalat kısıtlamalarının kaldırılması sayesinde süreçte büyük bir aksaklık beklenmediğini belirten Tiryakioğlu, sanayicilerin stok yapma eğiliminde olmadığını vurguladı. “Bunun başlıca nedenleri, yüksek finansman maliyetleri ve enflasyon karşısında sınırlı kârlılık sağlayan ürün fiyatları” dedi.
TAŞIMA MALİYETLERİ VE İKLİM RİSKLERİ ÜRETİCİYİ ZORLUYOR
Artan lojistik maliyetlerin özellikle kaynağa uzak fabrikalar için dezavantaj yarattığını ifade eden Tiryakioğlu, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) buğday alım fiyatlarını üreticiyi koruyan ve kamu finansman dengesini gözeten bir seviyede açıklamasının istikrar açısından belirleyici olacağını söyledi.
BUĞDAYDA REKOLTE RİSKİ: DON VE KURAKLIK ETKİLİ
Tiryakioğlu, Türkiye’nin 7 milyon hektarı bulan buğday ekim alanında rekoltenin bu yıl iklim faktörlerine bağlı olarak düşebileceğine işaret etti.
Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da kuraklık ve don nedeniyle verim kaybı yaşanabileceğini, İç Anadolu’da ise yağış eksikliğinin etkili olacağını belirten Tiryakioğlu, makarnalık buğdayda yüzde 10’a yakın ürün kaybı öngörüldüğünü dile getirdi.
TARIM-SANAYİ ENTEGRASYONU STRATEJİK HEDEF OLMALI
Türkiye’nin buğday ithalatındaki artışın nedenine de değinen Tiryakioğlu, bu artışın, ihracata dönük mamul üretimi için gereken hammaddeden kaynaklandığını vurguladı. Yanlış algıların önüne geçilmesi gerektiğini söyleyen Tiryakioğlu, tarımsal üretimin kırılgan doğasına karşı kamu politikalarının yönlendirici etkisinin artırılması gerektiğini belirtti.
Özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 4. Tarım ve Orman Şûrası’nda gıda güvenliğini milli güvenlik meselesi olarak tanımlamasının ve tarım-sanayi entegrasyonuna yönelik vurgularının, sektör için stratejik bir vizyon ortaya koyduğunu ifade etti.
GIDA ARZ GÜVENLİĞİ İÇİN ÜRÜN BAZLI KÜMELENME MODELİ ŞART
Tiryakioğlu son olarak, “Ürün bazlı kümelenme modeli ve organize tarım bölgeleriyle entegre lojistik merkezlerin kurulması, hem rekolteyi istikrara kavuşturur hem de katma değeri artırır. Bu yaklaşım, gıda arz güvenliğini uzun vadede korumak için elzemdir” değerlendirmesinde bulundu.