Yaz aylarını çoğumuz severiz.
Sıcak hava, tatil, bolca sebze meyve.
En çokta tezgahlardaki renk cümbüşü bana huzur verir.
Yeşilin bütün tonlarını görürsünüz.
Her bir meyve cezbeder insanı.
Önce çilek ve yeşil erik çıkar ardından karpuz, kavun, şeftali, malta eriği ve kiraz.
Hele kirazın o kıpkırmızı rengi büyüler insanı.
Daha tezgahta gördüğünüz anda iştahınız kabarır.
Yaklaşırsınız ve tart bakalım bir kilo demeden önce bir tadına bakayım diye düşünürken tok bir ses sizi bu düşünceden vazgeçirir.
“Kirazın bir tanesi 10 TL”
Şöyle bir irkilip rüya mı görüyorum diye düşünürken tezgahtaki kilosu 700 tl etiketi sizi kendinize getirir.
Duyduğunuz ses doğru zira şu sıralar bir kilo kiraz, bir kilo kıymadan daha pahalı.
Eskişehir’de bir esnaf özellikle yazdı “Napolyon kiraz tanesi 10 lira” diye.
Zaten sezona 500 lirayla başladı kiraz çünkü bu yıl zirai don vurdu.
Malatya, Konya, Manisa, Çanakkale, İzmir, Afyon ve daha birçok kentte durum aynı.
Ağaçlar duruyor ama üstünde kiraz bulmak ne mümkün!
Geçen yıl 80 ila 150 lira seviyesinde değişen kiraz milyonlarca ailenin sofrasına girmişti.
Ancak bu yıl dar ve orta gelirli kiraza sadece uzaktan bakar oldu.
Adına festivaller düzenlenen kiraz bu sene üzdü üreticisini.
Peki ülkemizde ne kadar kiraz üretiliyor, hangi iller üretimde öne çıkıyor, fiyatlar
Neden bu yüksek.
Bu hafta kilogram fiyatıyla kırmızı eti geride bırakan kirazı detaylıca inceleyelim.
İşe önce üretim yapılan iller ve rekoltelerle başlayalım.
TÜRKİYE KİRAZ ÜRETİMİNDE DÜNYA LİDERİ
Ülkemizde yıllık 700 bin tonun üzerinde kiraz üretimi yapılıyor.
2024 yılı verilerine göre Ege Bölgesi’nde; İzmir, Manisa, Afyon, Denizli ve Aydın illerinde yıllık 260 bin ton kiraz üretiliyor.
Geri kalan yaklaşık 500 bin tonluk üretim ise Bursa, Çanakkale, Konya, Malatya gibi illerden sağlanıyor.
2024 yılında meyve veren ağaç sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,4 oranında Azaldı ve 21.390.000 adet, 2020-2024 yılları arasındaki üretim değişim oranı yüzde 1,9 olarak hesaplandı.
Türkiye sahip olduğu üretim potansiyeli ile dünyada ilk sırada yer alıyor. Tabii bunlar 2024 yılı verileri.
Ülkemizi ABD, Şili ve Özbekistan takip ediyor.
Tam 55 ülkeye kiraz ihracatı gerçekleştiriyoruz. En önemli pazarlarımız Almanya, Rusya, Hollanda, Çin, Avusturya ve İtalya.
200 milyon doların üzerinde bir gelir elde ediyoruz. Hedef ise bunu 300 milyon dolara çıkarmak.
Geçen yılın rakamları ve ülkemizde yapına üretim işte bu şekilde. Peki 2025 yılı nasıl başladı. Bir de ona bakalım:
ZİRAİ DON AĞAÇLARDA KİRAZ BIRAKMADI
Nisan ayında etkili olan ve neredeyse Türkiye’nin tamamında hissedilen zirai don Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın da söylediği gibi 16 ürüne, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, nektarin, portakal, şeftali, fıstık ve üzüme zarar verdi.
Zirai don sonrası yurdun dört bir yanında haberler gelmeye başladı ve gün geçtikte bilanço daha da ağırlaşıyordu.
8 DÖNÜM BAHÇEDEN EN FAZLA 5 KASA KİRAZ TOPLANDI
Manisa’da başta üzüm olmak üzere kavun, karpuz, domates, kiraz gibi ürünlerde yüzde 90’a yakın hasar oluşturdu.
Yaşanan zirai dondan dolayı kiraz ağaçları zarar gören üretici, “Bir ağaçtan 25-30 kilo ürün alınıyordu. Şimdi bir kilo bile yok. Toplam 8 dönüm yerden altı, altı buçuk ton alıyordum. 2-3 tonu erkenci, gerisi de ziraat 900 ürünüydü. Şimdi toplam 4-5 kasa olursa olur. Devletten destek bekliyoruz” dedi.
8-10 dönüm arası bir yer için yapılan masrafı da söyleyen üretici, “Sadece gübre, ilaç masrafı 35-40 bin lira tutuyor. Buranın toplamda 70-80 bin lira bir masrafı var” açıklamasını yaptı.
DALBASTI KİRAZINI DON VURDU
Malatya’da etkili olan zirai don, kayısının yanı sıra kentin diğer önemli tescilli ürünü dalbastı kirazını da vurdu.
Yeşilyurt Ziraat Odası Başkanı Doğan Solmaz; yıllık bin 250 ton ihracat gerçekleştirdiğimiz dalbastı kirazı tamamen yok oldu. Ürün kaybının ardından şimdi de ağaçlarımızda oluşabilecek zararlar nedeniyle endişeliyiz diye konuştu.
KEMALPAŞALI KİRAZ ÜRETİCİSİ ÜRÜNLERİN YÜZDE 90’INI KAYBETTİ
Yaşanan bu durumundan etkilenen Kemalpaşalı çiftçiler ise Türkiye’nin en gözde kirazlarından olan Kemalpaşa kirazının artık tarih olduğunu belirtti. Geçen sene ürünlerinin çok olduğunu ancak ucuza satılması sebebiyle işçi masraflarını dahi zor ödediklerini vurgulayan çiftçiler, “Bu sene ürünümüz de yok. Hava şartlarından dolayı kirazların yüzde 90’ını kaybettik. Kalan kirazı toplasak işçi maliyetini kurtarmayacak. Devlet bize destek olmazsa seneye çiftçi çok büyük zorluk yaşar ifadelerini kullandı.
SONUNDA BUNU DA GÖRDÜK: KİRAZIN TANESİ 10TL’DEN SATILDI
Başlık çok şaşırtıcı gelebilir ama doğru. Eskişehirde yaşandı bu hadise.
Kentte mart ve nisan aylarında etkili olan zirai don, sağanak yağış ve dolu tarım alanlarını olumsuz etkiledi. Birçok tarım ürününde üretim azaldı, kiraz rekoltesinde de yüzde 80’e yakın düşüş yaşandı.
Kilogramı 600 tl olan Eskişehir’de semt pazarı esnafı İlker Çiçek, vatandaşların tadımını azaltmak için tezgâhına “Kirazın tanesi 10 TL” yazılı etiket koydu. İlker Çiçek, ‘Tanesi 10 TL’ etiketini sürekli tezgaha yanaşıp tadım yapan vatandaşların sayısını azaltmak amacıyla alınmış bir önlem olarak nitelendirdi.
KİRAZ FİYATI NEDEN YÜKSEK?
Başlıktaki soruya 2 farklı bakış açısıyla yanıt vermek doğru olacaktır.
Türkiye Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan’a göre hava şartları tarımı çok etkiliyor ve ürün olursa fiyatların düştüyor, ürün olmazsa fiyatların yükseliyor.
Manisa Kiraz Üreticileri Birliği Başkanı Suhip Kocagöbek ise bu yıl rekoltenin düşük olduğunu, buna bağlı olarak fiyatların arttığını belirtti.
Yüksek fiyatlar nedeniyle iç piyasada kiraz tüketiminin azaldığını belirten Kocagöbek,
“İsteriz ki kendi halkımız da ucuz kiraz yesin ama maalesef böyle bir şansımız yok” ifadelerini kullandı.
SONSÖZ
Görünen o ki bu yıl doya doya kiraz yiyemeyeceğiz çünkü hem ürün az hem de fiyatı kırmızı eti sollamış vaziyette.
Kirazın dalından değil de tabiri caizse kuyumcudan toplandığı bu günlerde bırakın kiloyla almayı sofraya birkaç tane koymak bile lüks oldu artık.
Ve böyle giderse eskiden yazın vazgeçilmez lezzeti olan kiraz artık sadece tezgahta bakılan bir hayale dönebilir.
Hazırlayan Gazeteci Taner Öztürk