Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    PATATES KANSERİ (SİĞİL HASTALIĞI) NEDİR? NASIL MÜCADELE EDİLİR?

    Patates tarlalarının sağlıkla yeşerdiği bir dönemde, önemli bir konuya değinmek istiyoruz: Patates siğil hastalığı veya bilinen diğer adıyla patates kanseri. Bu, patateslerimizin sağlığını ve verimini doğrudan etkileyen ciddi bir durumdur ve tarımsal üretimimizin sürekliliği için zamanında ve doğru önlemler alınmasını gerektirir.

    İşte bu yüzden, bu yazıda bu tehdidi daha iyi anlamak ve nasıl mücadele edeceğimizi öğrenmek adına Patates kanseri nedir, hastalığın belirtileri nelerdir, sorularının cevabına; bu fungal hastalığın kültürel ve kimyasal mücadele yöntemleri hakkında önemli bilgilere yer veriyoruz.

    PATATES KANSERİ HASTALIĞI NEDİR?

    Patates kanseri hastalığına neden olan etmen Synchytrium endobioticum adlı bir mantardır. En bilindik patates mantar hastalıkları arasında yer alır.

    1840-1850 yılları arasında Avrupa’da ortaya çıkan bu kanserli patates hastalığı, 1901’de İngiltere’de ilk kez görülmüştür ve zamanla Avrupa ve Doğu Blok ülkelerine yayılmıştır.

    Türkiye’deki ilk izleri ise 2004 yılında, Ordu’nun Aybastı ilçesi ve Nevşehir’in Kaymaklı kasabasında tespit edilmiştir. Patates siğili hastalığı olarak da bilinen hastalığın yayılmasıyla birlikte, bulaşma riski olan alanlar giderek büyümüştür. Bu durumu kontrol altına almak amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı, hastalığın bulaşabileceği yerlerdeki kanserli patates üretimine son vermiştir. Nevşehir ve Niğde illerinde toplamda yaklaşık 160.000 dekar alan patates kanseri karantina bölgesi ilan edilmiştir.

    PATATES KANSERİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

    Patates kanseri belirtileri, yumrularda, stolonlarda ve sürgün köklerinde görünen, kanserli patates görünümü oluşturan ve fındık veya ceviz büyüklüğündeki urlardır. Genellikle bir gözden çıkan bu urlar zamanla karnabahar benzeri bir görünüme bürünür.

    Patates ur hastalığı aşamasında gözler ilk olarak fildişi rengini alırken, merkezi koyu kahverengi olur. Antosiyanin bakımından zengin patateslerde bu renk mavi-kırmızıya dönebilir. Urlar, büyümüş parankima hücrelerinden meydana gelir ve peridermleri bulunmaz.

    Arada sırada bitkinin toprağa yakın olan sürgün bölgesinde yeşil şişlikler de belirebilir. Bu nedenle bu hastalık patates yumru hastalığı olarak da bilinir. Yapraklarda etli kalınlaşmalar şeklinde nadiren belirtiler görülebilir ve bu da patates yaprak hastalığı sorununa neden olabilir.

    Nemli bölgelerde çiçek enfeksiyonları da ortaya çıkabilir. Bitkinin kök sistemi bu hastalıktan etkilenmez. Ancak patates kök boğazı hastalıkları gibi enfeksiyonlara davetiye çıkarır.

    Bunlara ek olarak patates kanseri belirtileri arasında yaprak ve sapta bulunan dayanıksız yumrularda hızla bozulma görülür. Ancak, hasat esnasında yumrular üzerindeki şişlikler zarar görmez ve depolanan yumrularda kurur. Bu nedenle, hastalıksız patates tohumu seçimi sırasında göz ardı edilebilir.

    Synchytrium endobioticum, toprak kökenli, obligat patates zararlıları arasında yer alır. Dinlenme sporları, 25-30 yıl boyunca yaşayabilir. Patates karantina hastalığı olarak kabul edilir. EPPO’nun A2 listesinde yer alırken, ülkemizde hem dış hem de iç karantina gerektiren bir patates siğili hastalığı olarak öne çıkmaktadır.

    PATATES KANSERİ NASIL BULAŞIR?

    Kanserli patates üzerinde yumru şeklinde gelişen zoosporangium, yumrunun çürüyüp parçalandığı zaman zoosporları toprak suyuna bırakır. Bu zoosporlar, toprak suyunda hareket ederek sağlıklı bir patates yumrusuna ulaşır ve burada yumruyu enfekte eder. Patates fungus hastalığı, konukçu hücresine girdikten sonra ilk olarak hücrenin alt kısmında büyümeye başlar.

    Synchytrium endobioticum zararlısı belirli bir boyuta geldiğinde, çevresinde çift cidarlı kalın bir zar oluşturur; bu yapıya yaz sporangiumu veya prosorus denir. Bu noktada, fungus konukçu hücreyi öldürür ve çevresindeki konukçu hücreleri bir madde salgılayarak hızlı ve anormal büyümelerini teşvik eder. Bu süreç sonunda, yumru üzerinde kanser benzeri patates siğil hastalığı görülür.

    PATATES KANSERİ İLE MÜCADELE YÖNTEMLERİ

    Dinlenme halindeki sporların güçlü doğası, kışı geçiren sporangia, hastalığın yönetilmesindeki temel zorluktur. Dolayısıyla patates siğil hastalıkları için kültürel ve kimyasal mücadele yöntemlerini içeren patates kanseri önlemleri geliştirilmiştir.

    PATATES KANSERİ İLE KÜLTÜREL MÜCADELE

    Patates kanseri ile kültürel mücadele yöntemleri, siğil hastalığı ile kontamine olmuş arazilerin ve güvenlik bölgelerinin sınırlandırılmasını ve enfekte olan patateslerin yok edilmesini zorunlu kılar. Dolayısıyla bu bölgelerde porangia’nın olmadığı kanıtlanana kadar patates yetiştirilemez.

    Bununla birlikte, erken evrede tespit edilen patates mantar hastalığı derhal Bakanlık tarafından görevlendirilen yetkililere bildirilmeli, bulaşı daha fazla yayılmadan tüm enfekte patatesler, hastalıksız patates bitkilerinden uzaklaştırılmalıdır.

    PATATES KANSERİ İLE KİMYASAL MÜCADELE

    Patates kanseri ile kimyasal mücadele, patates siğili ilaçları ile fungisit kullanımını içerir. Patates kanseri yani Synchytrium endobioticum neden olduğu hastalığın tam anlamıyla tedavi edilebilecek bir ilacı yoktur. Ancak bu hastalığın önlenmesi ve kontrolü genellikle bulaşmayı önlemeye yönelik patates hastalığı ilaçları ve fungisitler kullanılarak gerçekleştirilir. Ancak bu ilaçların doğru şekilde ve belirli zamanlarda kullanılması gereklidir. Nitekim tarla bitkileri hastalıklarının erken tespiti patates kanseri önlemleri alınmasında büyük önem taşır.

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×