Türkiye 2025 yılının ilkbaharında yaşanan şap hastalığı salgınıyla tarihinin en büyük hayvancılık krizlerinden birini yaşıyor. Tarımsal Strateji ve Politika Geliştirme Merkezi (TARPOL) tarafından yayımlanan “Şap Hastalığı 2025 – Ekonomik Etki ve Ulusal Mücadele Stratejisi” raporuna göre, salgının ülkeye yıllık maliyeti 4,1 milyar dolar, yani yaklaşık 162 milyar lirayı bulabilir.
HASTALIĞIN YAYILIMI KONTROL ALTINA ALINMAZSA KAYIPLAR BÜYÜYECEK
TARPOL raporunda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2024 verilerine göre ülkede 16,9 milyon büyükbaş ve 54,9 milyon küçükbaş hayvan bulunduğu hatırlatıldı. Salgın sırasında Türkiye’de daha önce görülmeyen SAT-1, SAT-2 ve O/ME-SA/SA 2018 tipi virüslerin tespit edildiği vurgulandı. Özellikle büyükbaş hayvan varlığının %30’unun etkilenmesi halinde ülkenin karşı karşıya kalacağı ekonomik kayıplar şöyle sıralandı:
- Et üretiminde kayıp: 2,3 milyar dolar
- Süt üretiminde kayıp: 875 milyon dolar
- İlaç maliyetleri: 416 milyon dolar
- Aşılama giderleri: 50 milyon dolar
- Buzağı ölümleri: 25 milyon dolar
- İhracat kaybı: 437 milyon dolar
Tüm bu kalemler toplandığında Türkiye ekonomisinin yıllık zararı 4,1 milyar dolara ulaşıyor.
SALGININ HIZLI YAYILMASI ENDİŞE YARATIYOR
Raporda, hastalığın hava yoluyla kilometrelerce taşınabildiği, nakil araçları, kontamine yem ve su, yabani hayvanlar ve hayvan pazarları aracılığıyla hızla yayıldığı ifade ediliyor.
Özellikle ülkenin doğusundan batısına kadar uzanan hayvan hareketleri ve yetersiz biyogüvenlik önlemleri salgının büyümesine neden oldu.
MÜCADELE STRATEJİSİ: AŞI, DENETİM VE BİYOGÜVENLİK
TARPOL’un önerdiği mücadele stratejisi ise şu başlıklar altında toplanıyor:
- Hayvan hareketlerinin sıkı denetimi
- Tüm hayvanların yılda iki kez yüksek etkili aşılarla aşılanması
- İşletmelerde biyogüvenlik önlemlerinin artırılması
- Veteriner personel ve teknik ekiplerin sayısının artırılması
- Salgın bölgelerinde yoğun dezenfeksiyon ve kontrol önlemleri
İHRACAT VE İSTİHDAM RİSK ALTINDA
Rapor ayrıca, şap hastalığının ihracat kısıtlamalarına yol açabileceğine dikkat çekiyor. Et, süt ürünleri, yumurta, bal ve canlı hayvan ihracatında kayıpların büyümesi beklenirken, hayvancılığa dayalı sanayi işletmelerinin de kapanma riski taşıdığı vurgulanıyor. İstihdamda kayıpların ve üretim zincirinde aksaklıkların yaşanabileceği belirtiliyor.
TÜM PAYDAŞLARA ACİL EYLEM ÇAĞRISI
TARPOL raporunda, şap hastalığı ile etkin mücadele için yalnızca veteriner hekimlerin değil, yerel yöneticiler, kolluk kuvvetleri, hayvancılıkla uğraşan üreticiler ve halkın da bilinçlendirilmesi gerektiği kaydedildi. “Ortak sorumluluk” vurgusuyla hazırlanan rapor, Türkiye hayvancılığının geleceği için acil ve etkin önlemler alınması çağrısında bulunuyor.