Tarım Dünyası: Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan 2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, bugünkü Resmi Gazete’de (30 Ekim 2024–Mükerrer-1) yayınlanarak yürürlüğe girdi.
TARIM SEKTÖRÜNE 2025 BÜTÇESİNDEN BİTKİSEL ÜRETİM İÇİN 108 MİLYAR, HAYVANCILIK İÇİN 27 MİLYAR TL DESTEKLEME ÖDENECEK
Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda Tarım Destekleri ve Piyasa Düzenlemeleri bölümü şöyle;
Bitkisel üretimde destekler, Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli çerçevesinde ilçe düzeyinde belirlenen ürün listeleri esas alınarak uygulanmaktadır. Hayvancılıkta verim ve kalitenin artırılmasını amaçlayan çerçevede destekleme çalışmaları yürütülmektedir. Su ürünlerinde ise kayıt dışılığın önlenmesi ve verimliliğin artırılmasına yönelik destekleme uygulamalarına devam edilmektedir.
2024 yılında tarımsal destekleme bütçesinin 91,6 milyar TL olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Destekleme bütçesi 2025 yılında, 2024 yılına kıyasla yüzde 47,5 oranında artırılarak 135 milyar TL’ye çıkarılmıştır.
Alan bazlı destekler arasında yer alan gübre, sertifikalı tohum ve fidan kullanımı ile çay, hububat ve bakliyat için yapılan fark ödemesi destekleri 2025 yılı bütçesinde en fazla artış öngörülen destek kalemleridir.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Söz konusu Kararın ardından bitkisel üretimde yeni destekleme modeline geçişi sağlayan 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 29 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Hayvancılık desteklemeleri kapsamında ise yeni modele geçiş 26 Temmuz 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararıyla gerçekleştirilmiştir. Böylece tarımsal desteklerin planlı üretime uygun olarak verilmesi ve destekleme politikasının uzun dönemli bir çerçevede oluşturulmasına yönelik önemli bir adım atılmıştır.
Bitkisel üretime ilişkin yeni destekleme modelinde desteklerin daha sade, etkin, sürdürülebilir ve yönlendirici bir yapıya kavuşturulması amacı doğrultusunda ürün ve çeşit bazlı destekleme konusu azaltılmış, tüm destek konuları temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır. Yeni modelde sürdürülebilir bitkisel üretim konusunda arz güvenliğinin sağlanması için tarım havzaları bazında Planlı üretim desteği kapsamında stratejik tarım ürünleri Üretim Planlaması Kurulu tarafından belirlenerek havzalarda Tarımsal Üretim Planlaması Kurulu tarafından takip edilecektir.
Yeni destek modeliyle hayvancılıkta verimin artırılması, hayvan sağlığının korunması, planlı üretim kapsamında belirlenen havzalar bazında üretimin artırılması, üretici örgütlülüğünün güçlendirilmesi, küçük işletmelerin sürdürülebilirliklerinin sağlanması ile genç ve kadın yetiştiricilerin sektörde faaliyet göstermelerinin teşvik edilmesini temin etmek üzere hayvancılık desteklerinin daha etkin uygulanması hedeflenmektedir.
Yeni modelde su ürünleri desteklemeleri su ürünleri yetiştiriciliği ve su ürünleri avcılığı destekleri olmak üzere iki başlık altında toplanmıştır. Su ürünleri yetiştiriciliği ve verim destekleri dört temel destekleme programı ve dört teknik kriter dikkate alınacak şekilde etkin ve sade bir yapıya dönüştürülmüştür. Su ürünleri avcılığına ilişkin desteklerde ise uzunluğu 12 metrenin altındaki geleneksel ahşap balıkçı gemileri sahiplerine yapılacak destek ödemeleri önceki yıla göre artırılmıştır. Ayrıca kadın gemi sahiplerine/ortaklarına yüzde 35 daha fazla destekleme ödemesi yapılması öngörülmektedir. Bunun yanında su ürünleri avcılığı desteği kapsamında balon balığı avcılığının desteklenmesine devam edilmektedir.
Tarımsal desteklemelerde etkinliğin sağlanması için desteklerin havza, ürün ve su kıstası temelinde farklılaştırılarak bunların idare ve kontrolünün alan bazlı yapılmasına, çeşitli kurumlar tarafından uygulanan farklı destek programları arasında tamamlayıcılığın sağlanmasına, üretici veya işletmelerin gelir seviyelerinin desteklerde dikkate alınmasına öncelik verilmektedir.
Mülkiyet sorunları nedeniyle desteklerden faydalanamayan çiftçilerin tarımsal desteklerden yararlandırılmalarını sağlayarak tarımsal üretimde katılımların artırılması amacıyla Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Dair Yönetmelik 18 Kasım 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu çerçevede, mülkiyet problemleri nedeniyle desteklerden yararlanamayan çiftçilerin kullanımında bulunan arazilerin de sisteme kaydının sağlanması amacıyla başvuru hakkı tanınmıştır. Ayrıca, 29 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle ÇKS son başvuru tarihi 31 Aralık tarihinden son üretim dönemi ürün hasadının tamamlanmasını takip eden tarih itibarıyla en geç Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen son hasat tarihinden itibaren 30 Haziran tarihine kadar uzatılmıştır.