Geçen hafta Ankaradaydım. Yaklaşık 15 gün öncesiydi. Telefonum çaldı, Tarım ve Orman Bakanlığı adına arıyorlardı. Ocak ayının son gününde ( 30-31 Ocak ) yapılacak Tarım Orman Şurası hazırlık çalıştayı’na benim de davet edildiğimi söyledi arayan kişi.
Tarihe geçecek böylesine önemli bir çalıştaya elbette katılabileceğimi söyledim.
Beklenen gün geldi çattı ve 30 Ocak sabahı soluğu başkent Ankara’da aldım.
Doğruca şuranın yapılacağı Orman Genel Müdürlüğü konferans salonuna gittim. Konferans salonuna girdiğimde İlk dikkatimi çeken salondaki kalabalıktı.
Ben bu kadarını beklemiyordum. Kimler yoktu ki, Bakanlık bürokratlarından sivil toplum kuruluşu temsilcilerine, akademik personelden tarım gazetecilerine kadar bin 500’e yakın isim davet edilmişti.
Kuliste dolaşırken sektörün çok önemli isimleriyle sohbet ettik. Herkes dersine çalışıp gelmişti. Çalışma gruplarında tek tek dile getirmek için not tutanlar bile vardı. En son 2019’da yapılmış 3. şura. Kim bilir neler neler birikti diye sordum kendi kendime.
Derken bir ses duyuldu: “Bakan geliyor lütfen salondaki yerlerimizi alalım.” Ancak bir sorun vardı. Bu kadar kalabalığa yetmedi konferans salonu ve benim gibi çok sayıda kişi ayakta kaldı. Bizlerde dışarda dinlemek zorunda kaldık konuşmacıları.
Bakan Yumaklı neler söyledi, farklı illerden gelenlerin yorumları neydi. Şura’nın ayrıntıları neler?
Bu haftaki yazımı buna ayırmak istedim.
AZALAN KIRSAL NÜFUS GIDA ARZ GÜVENLİĞİNİ ETKİLEMEYE BAŞLADI
30 Ocak günü 4. Tarım Orman şurasının açılışı yapıldı. Orman Genel Müdürlüğü konferans salonunda yapıldı açılış. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı çıktı kürsüye, ”Artan nüfus ve azalan kırsal nüfus, gıda arz güvenliğimizi çoktan etkilemeye başladı. Bu durumda, gıda arz güvenliğimizi sağlamak için bugünden daha çok üretmemiz gerekecek.” dedi.
ŞURA’NIN VİZYONU 5 ANA BAŞLIKTA BİRLEŞTİRİLDİ
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, “Şura’mızın vizyonunu da 5 ana başlıkta birleştirdik. Bunlardan ilki bilimsel temelli yaklaşım. İkincisi Katılımcılık ve işbirliği, üçüncüsü sürdürülebilirlik, dördüncüsü yenilikçilik, beşincisi de gelecek odaklı bakış açısıdır” diye konuştu.
ŞURAYA BİN 339 ÜYE KAYDI YAPILDI
Bakan Yumaklı, şuraya ilişkin bilgiler de verdi. 87 farklı üniversiteden 252 akademisyen, 229 farklı STK, oda, birlik ve kooperatiflerden 355 temsilci; özel sektörden 178 katılımcı, 555 uzman kamu personeli, çiftçi, üretici ve gençlerden oluşan toplam Bin 339 üyenin kaydı yapıldı dedi.
Bu rakamlara baktığımızda şimdiye kadarki en geniş katılımlı Şura çalıştayı olarak kayıtlara geçtiğini söylemek doğru olacaktır.
16 ÇALIŞMA GRUBU VE 5 AYÖLYE OLUŞTURULDU
Gelelim Çalışma gruplarına. 16 farklı çalışma grubu ve 5 atölye oluşturulmuştu.
“Bitkisel üretim”, “Destekler ve politikaların geleceği”, “Doğal yaşam döngüsü ve biyoçeşitlilik”, “Entegre ve sürdürülebilir ormancılık yönetimi”, “Gıda güvencesi, güvenliği ve israfla mücadele”, “Hayvansal üretim”, “İklim değişikliğine uyum”, “Kırsal kalkınma, kırsalda yaşamın geleceği ve istihdam”, “Su ürünleri üretimi”, “Su yönetimi ve verimliliği”, “Tarıma dayalı sanayi, stok yönetimi ve lojistik”, “Tarımda dijitalleşme, veri tabanlı tarım ve teknolojik gelişim”, “Tarımsal pazarlama ve finansman”, “Tarımsal risk ve afet yönetimi”, “Tarımsal yapıda etkin dönüşüm” ile “Uluslararası tarımsal gelişmelere uyum ve rekabet”.
Şuranın atölye konuları ise “Kırsalda sürdürülebilir yaşam”, “İklim değişikliği sürecinde ormanlar”, “Tarım diplomasisi”, “Tarım, orman ve gençlik” ile “Tarım ekonomisi” olarak tespit edildi.
Yukarıda da belirttiğim gibi şuraya Türkiye’nin dört bir yanından isimler katıldı. Peki o katılımcılar neler söyledi gelin ona bakalım.
TARIM ORMAN ŞURASI GELECEK ODAKLI VİZYONA SAHİP
Çanakkale Ticaret Borsası Başkanı Abdullah Deniz; 4. Tarım Orman Şurası, bilimsel temelli olarak yenilikçilik ve gelecek odaklı bakış vizyonuyla faaliyetlerde bulunacak. Şurada belirlenecek yol haritasıyla, tarımsal üretimin gelecek perspektifiyle dinamik bir yapıda planlanması, tarımsal politikaların bütüncül ve etkin şekilde yönetilmesi, gıda güvencesi ve güvenliğinin temin edilmesi ve gıda israfının önlenmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda, sürdürülebilir kırsal kalkınma hedeflerine ulaşılması, çiftçinin örgütlenmesi ve bilinçlendirilmesi, sürdürülebilir ormancılığın, tarımsal sulamanın ve su kaynaklarının korunmasının etkin ve verimli yönetimi amaçlanıyor ifadelerini kullandı.
BATMANLI ÇİFTÇİLERİN TALEPLERİ ÇALIŞTAYDA GÜNDEME GELDİ
Batman’ı temsilen “Bitkisel Üretim Çalışma Grubu”nda yer alan Ticaret Borsası Başkanı Arif Güneş, çalıştayda Batman’ın taleplerini dile getirerek, fıstık üreticilerinin desteklenmesi ve Batman sol sahil sulama projeleri gibi konularda görüşlerini paylaştı. Ayrıca, çiftçilerin bilinçlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
ÇİFTÇİNİN DAHA FAZLA DESTEĞE İHTİYACI VAR
Hazırlık çalıştayına Van, Bitlis ve Hakkari illerini temsilen Van Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Nayif Süer katıldı.
Nayif Süer; Van’ın ve bölgenin tarım ve hayvancılık sektöründeki mevcut durumu, karşılaşılan sorunlar ve yerel üreticilerin güçlendirilmesi noktasındaki çözüm önerilerini paylaştı.
Zorlu kış şartlarında büyük emeklerle çalışan çiftçilerin karşılaştığı sorunlara dikkat çeken ve sektöre yönelik daha fazla desteğe ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Süer; “Zorlu kış koşullarında, büyük bir özveriyle topraklarını eken çiftçilerimizin daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğuna inanıyorum. Tarım ve hayvancılık sektörünün bölgemizde daha iyi bir noktaya gelmesi için verilen desteklerin artırılması önem taşıyor.”dedi.
PAZAR SORUNU VE NAKLİYE MALİYETLERİ
Süer, Van’daki çiftçilerin karşılaştığı pazar sorunu ve yüksek nakliye maliyetlerine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Yayla ve meralardan dönen hayvanlar, yüksek yem maliyetleri yüzünden satılmak zorunda kalıyor. Pazar olmadığı için hayvanlar farklı illere götürülerek satılıyor. Bu durum hayvancılıkla uğraşan vatandaşlarımızı ekonomik olarak daha da zor duruma sokuyor. Ayrıca, bölgedeki lojistik sorunlar, hayvanlarını satmak isteyen çiftçilerimizin farklı bölgelere gitmesine neden oluyor. Bu durum, ekstra nakliye maliyeti ve taşıma riskleri oluşturuyor diye konuştu. Başkan Süer, yem fiyatlarındaki pahalılığın da çiftçileri zor durumda bıraktığına dikkat çekti.
TARIMDA KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLERE AĞIRLIK VERİLMELİ
Çalıştaya Bursa’dan BTSO Meclis Başkan Vekili Dr. Murat Bayizit katıldı.Aynı zamanda Dondurulmuş Gıda Derneği Kurucusu da olan Dr. Murat Bayizit 12 yıldır üzerinde çalıştığı üzümsümeyveler diye adlandırılan ahududu, böğürtlen, yaban mersini üzerine tarımda katma değerli tarım ürünleri ve ahududu yetiştiriciliği konusuna ağırlık veren bir sunum yaptı. Buradaki amacım şurada istedim ki bu konu devletin arşivlerine girsin. Çünkü aynen sanayideki katma değerli ihraç ürünü ne ifade ediyorsa tarım alanında da katma değerli tarım ihraç ürünü onu ifade ediyor. Konuya böyle bakmak gerekiyor dedi.
SON SÖZ
Şurada belirlenecek yol haritasıyla, tarımsal üretimin gelecek perspektifiyle dinamik bir yapıda planlanması, tarımsal politikaların bütüncül ve etkin şekilde yönetilmesi, gıda güvencesi ve güvenliğinin temin edilmesi ve gıda israfının önlenmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda, sürdürülebilir kırsal kalkınma hedeflerine ulaşılması, çiftçinin örgütlenmesi ve bilinçlendirilmesi, sürdürülebilir ormancılığın, tarımsal sulamanın ve su kaynaklarının korunmasının etkin ve verimli yönetimi amaçlanıyor.
Ancak akıllardaki en önemli soru şu: şurada alınan kararlar uygulanacak mı? Bir önceki şura 2019 yılında yapıldı ve o zaman da yine sıkıntılar beklentiler gündeme geldi. Çözüme kavuşturulacağı umut edildi ancak alınan kararların bir çoğunun uygulanmaması üreticide hayal kırıklığı yaşattı.
Aynı korkular şimdide var. Ve beklenti bu kez farklı olması.
Bundan sonraki buluşma 28-30 Nisan tarihlerinde olacak. Tarım ve Ormancılığa ilişkin gelecek stratejileri belirlenecek.
Şuranın sonuç bildirgesinin ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 14 Mayıs 2025’te Dünya Çiftçiler Günü’nde kamuoyu ile paylaşılması planlanıyor.
Hazırlayan: Gazeteci Taner Öztürk