Türkiye, süt üretiminde küresel sıralamalarda yükselirken, üreticilere sağlanan desteklerle sektörde sürdürülebilirliğin temelleri güçlendiriliyor. 1 Haziran Dünya Süt Günü kapsamında açıklanan veriler, Türkiye’nin hem üretimdeki hem de desteklemelerdeki performansını gözler önüne serdi.
ÇİĞ SÜT ÜRETİMİ 22,5 MİLYON TONA YÜKSELDİ
TÜİK verilerine göre, 2023 yılında Türkiye’de çiğ süt üretimi bir önceki yıla göre yüzde 4,7 artarak 22 milyon 487 bin tona ulaştı. Bu üretimin yüzde 93,6’sı inek sütünden sağlanırken, koyun sütü yüzde 4, keçi sütü yüzde 2,1 ve manda sütü yüzde 0,3’lük pay aldı.
İnek sütü üretiminde Türkiye, dünya genelinde 10’uncu, Avrupa ülkeleri arasında ise 3’üncü sırada yer aldı. Kişi başına yıllık süt ve süt ürünleri tüketimi ise yaklaşık 263 litre olarak belirlendi.
SÜTÜN TİCARETE YANSIYAN RAKAMLARI ARTIŞTA
Ticari süt işletmelerince toplanan inek sütü miktarı bu yılın mart ayında, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,9 artışla 1 milyon 15 bin tona çıktı. Ocak-mart döneminde toplanan süt miktarı da yıllık bazda yüzde 1,4 artarak 2 milyon 854 bin tona ulaştı.
İçme sütü üretiminde de benzer bir artış yaşandı. Mart ayında içme sütü üretimi yüzde 6,2 yükselerek 148 bin 525 tona çıkarken, yılın ilk üç ayında toplam üretim yüzde 1,1 artışla 431 bin 927 ton olarak kaydedildi.
DESTEKTE 5 YILDA 19 MİLYAR LİRA AŞILDI
Tarım ve Orman Bakanlığı, çiğ süt üreticisine son 5 yılda 19 milyar 89 milyon liralık destek sağladı. Yalnızca 2023 yılında üreticilere yapılan destekleme ödemesi 5 milyar 517 milyon lirayı buldu. Bu ödemelerle birlikte sektördeki üretim motivasyonu artırılırken, maliyet baskısının hafifletilmesi amaçlandı.
YENİ MODEL: VERİMLİLİK VE KALİTE ODAKLI DESTEK
2024 itibarıyla çiğ sütte uygulanmaya başlayan yeni destekleme modeliyle yalnızca temel ödemeler değil, aynı zamanda üretimde kalite ve verimliliği teşvik eden kriterler öne çıkarıldı. Bu kapsamda genç üreticiler, kadın çiftçiler, aile işletmeleri ve ari işletmelere ilave destek primi veriliyor.
Modelin hedefleri arasında kaliteli çiğ süt üretimini artırmak, spekülatif piyasa hareketlerini engellemek, üretici profilini gençleştirmek ve bölgesel üretim planlamalarını teşvik etmek bulunuyor.
YILLIK DESTEK TUTARLARI AŞAMALI OLARAK ARTTI
Bakanlık tarafından yıllar itibarıyla yapılan destekleme ödemeleri şöyle gerçekleşti:
- 2020: 2 milyar 229 milyon TL
- 2021: 2 milyar 337 milyon TL
- 2022: 4 milyar 746 milyon TL
- 2023: 4 milyar 258 milyon TL
- 2024 (ilk dört ay itibarıyla): 5 milyar 517 milyon TL