Türkiye Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), yayımladığı iki ayrı raporda şap hastalığının hayvancılık sektörü üzerindeki etkilerini ve çözüm yollarını ortaya koydu. “Bitmeyen Salgın: Şap” ve “Şap Hastalığı Üretici Bilgi Notu” başlıklı raporlar, TÜSEDAD Bilim Danışma Kurulu tarafından hazırlanarak kamuoyuna sunuldu.
Raporda, Türkiye’nin coğrafi konumu ve komşu ülkelerdeki yetersiz kontrol önlemleri nedeniyle sürekli yüksek risk altında bulunduğu belirtildi. 2023’te SAT-2, 2025’te ise SAT-1 serotiplerinin ülkeye girişiyle virüs çeşitliliğinin arttığı, bu durumun da rutin aşılama ve mevcut biyogüvenlik önlemlerinin tek başına yeterli olmadığını ortaya koyduğu ifade edildi.
Şap hastalığının doğrudan süt veriminde yüzde 80’e varan kayıplara, canlı ağırlıkta yüzde 25 düşüşe ve buzağı ölümlerine yol açabildiği, dolaylı etkilerinin ise üreticiyi daha da zor durumda bıraktığı vurgulandı. Karantina kaynaklı kısıtlamalar, zorunlu kesimler, sürü yenileme güçlükleri ve verimlilik kayıplarının üreticinin gelirinde yüzde 7 ile 12 arasında azalmaya neden olduğu kaydedildi. 100 sağmal kapasitesine sahip bir işletmede kaybın 49 bin 800 dolara kadar çıkabileceği hesaplandı.
Raporda, Kurban Bayramı gibi dönemlerde artan hayvan hareketlerinin salgın döngüsünü tetiklediği, kontrolsüz sevklerin, biyogüvenlikteki eksikliklerin, aşı-virüs uyumsuzluklarının ve rapel dozlarının atlanmasının da salgının devamlılığında etkili olduğu belirtildi.
TÜSEDAD’ın çözüm önerileri arasında, komşu ülkelerle koordineli sınır ötesi aşılama kampanyaları, çipli kimliklendirme ve mobil vaka bildirimi gibi dijital takip yöntemleri, düzenli testlerle serotip uyumunun sağlanması, SAT-3 serotipine hazırlık için antijen stoku ve acil aşılama planları yer aldı. Ayrıca nakil araçları için zorunlu dezenfeksiyon istasyonları, salgın sonrası üreticilere yem, veteriner hizmeti ve finansman desteği sağlayacak ekonomik rehabilitasyon paketleri önerildi.
TÜSEDAD, sınır aşan koordinasyon, serotip uyumlu aşı stratejileri, dijital izleme sistemleri ve üretici teşviklerinin birlikte uygulanması halinde Türkiye’nin “yüksek riskli ülke” konumundan çıkabileceğini, aksi halde şap hastalığının üretici ve ülke ekonomisi için “bitmeyen bir salgın” olmaya devam edeceğini bildirdi.