Kimi tavada sever kimi ızgarada.

Hamsinin buğulamasına kimse hayır diyemez.

Denizlerden gelen lezzettir o.

Hem doyurucu hem sağlık deposudur.

3 tarafı denizlerle çevrili ülkemizde her bölgenin ayrı balığı meşhurdur.

1 Eylül itibariyle av yasağı sona erdi ve balıkçılar vira bismillah diyerek denizlere açıldı.

Bu sezon palamudun bol olacağı konuşuluyordu ki nitekim beklendiği gibi de oldu.

Kasım ayı geldi palamut hala tezgahların kralı.

Bir tanesi bir kiloyu geçiyor ve 100 liraya satılıyor.

Bir aileyi fazlasıyla doyuracak kadar büyük, balıkçılar alın saklayın diyor.

Balık bu kadar çok ama gelin görün ki tüketimi hiç öyle değil.

Ülkemizde yıllık kişi başı balık tüketimi 6 bilemediniz 8 kilogram.

Ancak Avrupa’da bu oran tam 3 katı fazla. Yılda 23-24 kilogram balık tüketiyor Avrupalı.

Peki neden balık yemiyoruz ya da yiyemiyor muyuz?

Denizlerde ne kadar balık avlanıyor?

Bu yazımızda sorulara yanıt bulmaya çalışacağız.

DENİZLERDE AV YASAĞI 1 EYLÜLDE SONA ERDİ

Denizlerde av yasağının 1 Eylül itibariyle sona ermesiyle balıkçılar “Vira Bismillah” dedi denize açıldı. Teknelerine bakım yapan ve ağlarını onaran balıkçılar av yasağının bitmesiyle birlikte tekneleri denizlere sürdü.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: 23 MİLYAR TL ÖTV İNDİRİMLİ YAKIT DESTEĞİ SAĞLANDI

Liderler de balıkçıların yanındaydı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan İstanbul Yenikapı’da düzenlenen 2024-2025 Su Ürünleri Av Sezonu Açılışı programına katıldı.

Erdoğan, bugüne kadar balıkçıların yanında olduklarını söyleyerek, “Sektörümüzün gelişmesi için reel rakamlarla 23 milyar lira ÖTV indirimli yakıt desteği, 16 milyar lira yetiştiricilik desteği, 561 milyon lira küçük ölçekli balıkçılık desteği başta olmak üzere toplam 45 milyar lira doğrudan nakdi destek sağladık.” dedi.

2023-2024 sezonunda yıllık üretim miktarının ilk defa 1 milyon tonu geçtiğini ifade eden Erdoğan, “Bu rakamın 454 bin tonu avcılıktan elde edildi. Sadece üretimde değil, ihracatta da her yıl üst üste rekor kırıyoruz. Geçtiğimiz yıl yüzde 40’ı Avrupa Birliği üyesi olmak üzere yaklaşık 100 ülkeye ihracat yaptık. Böylece ülke ekonomisine tam 1,7 milyar dolarlık kazanç sağladık” diye konuştu.

ÖZGÜR ÖZEL: MECLİSTE BALIKÇILIK ARAŞTIRMA KOMİSYONU KURDUK

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Rumelifeneri Mahallesi Balıkçı Barınağında “Balık Av Sezonu Açılışı”na katıldı. Burada konuşan Özel, balıkçıların sorunlarını bildiklerini ve iktidara geldiklerinde bu sorunları çözeceklerini söyledi.

Bilinçli avlamanın önemine dikkati çeken Özel, Mecliste balıkçılık araştırma komisyonu kurduklarını ve bu komisyonun çok önemli çalışmalar yaparak, bir rapor hazırladığını belirtti.

Özel, bu rapor sayesinde balıkçıların sorunlarına ilişkin çok önemli bir adım atıldığını aktararak, balıkçılığın resmiyette bir meslek olarak tanımlanmamasının önemli bir sorun olduğunu kaydetti.

ÇARE DENİZCİLİK BAKANLIĞI KURULMALI

Balıkçıların da sosyal güvenceye sahip olmaları gerektiğine işaret eden Özel, “Balıkçılara yapılan destekler var ama çok yetersiz, bu desteklerin arttırılması gerekiyor. Yine liman ve iskelelerin fiziki sorunlarının çözülmesi gerekiyor. Çare bir Denizcilik Bakanlığının kurulması. Üç tarafı denizlerle çevrili ve Marmara Denizi gibi dünyanın en kıymetli iç denizine sahip ülkemizde Denizcilik Bakanlığı yok. Denizcilik Bakanlığı olmadığı için balıkçıların sorunlarını dinleyen, çözüme kavuşturacak mekanizmalar çok zayıf ve hantal kalıyor” diye konuştu.

HAMSİ AVINA 400 BİN TONLUK KOTA GETİRİLDİ

Tarım ve Orman Bakanlığı, yeni sezonda yasa dışı avcılığının önlenmesine yönelik işlemleri düzenlemek amacıyla talimat yayımladı.

Buna göre; Tarımsal Üretimin Planlanması Kurulu’nun Su Ürünleri Üretiminin Planlanması Kararına istinaden, 1 Eylül 2024-14 Nisan 2025 tarihleri arasında Karadeniz, Marmara Denizi (Boğazlar dâhil) ve Ege Denizi’nde toplam 400 bin ton hamsi avlanmasına izin verilecek. Kota kapsamında hamsi avcılığı, 6 Eylül’e kadar izin belgesi alan balıkçı gemilerince yapılabilecek. İzin belgesi alan balıkçı gemilerin boy uzunluklarına göre katsayılar dikkate alınarak kota dağıtılacak ve devredilemeyecek.

Kota tahsis edilen balıkçı gemilerinin, kendilerine tahsis edilen kota miktarına 14 Nisan 2025 tarihinden önce ulaşması durumunda hamsi avcılığı sona erecek.

Hamsi avına getirilen 400 bin ton kota uygulaması sektörü ve üreticileri zora soktu

BALIKÇILAR KOTA YASAĞINA TEPKİLİ

Hamsinin avlanabilir miktarının 400 bin ton olarak belirlenmesi balıkçılar tarafından tepkiyle karşılandı.

Doğu Karadeniz Balıkçı Kooperatifleri Birliği Başkanı Ahmet Mutlu, kotanın çok sağlıklı olacağını düşünmediklerini belirtti. Mutlu, “Burada konu, 400 bin ton veya 300-200 bin olması değil, burada sıkıntı şu. Neye dayanarak kota uygulaması yapıyoruz? Bizim sularımızda 9 santim olarak bize tutturduğun hamsiyi besliyoruz, tutuyoruz, büyütüyoruz, ruhsat iptaline kadar her riski alıyoruz ama başka ülkelere gidiyor. Bizden Gürcistan’a gidiyor oradan başka ülkelere gidiyor, orada 5 santim 3 santim avlatıyorsun. Bizde büyütüp besleyip niye başkasına avlatıyorsun bunu merak ediyorum. Kota ile beraber acaba halk ucuz hamsi mi yiyeceğini sanıyorsunuz? Bu arz talep meselesidir. Kota uygulayıp az avlanma, her zaman için fiyatı yükseltir biz bunu iddia ediyoruz diye konuştu.

TEZGAHLARDA PALAMUT BOLLUĞU YAŞANIYOR

Balıkçıların denize açılmasının ardından tezgahlarda palamut bolluğu yaşandı. Palamut yeni sezonun ilk gününde 75 TL’ye kadar düştü.

Balıkçı esnafından Mehmetcan Örseloğlu, sezonun bollukla başladığını belirterek, “İlk açılış palamut olduğu için göstergeler palamudu gösteriyor. İnşallah bu sene hem palamut hem hamsi olacak. Dün palamut 200-250 liraydı. Bugün 75-100 lira bandına kadar düştü dedi.

ÜLKEMİZDE BALIK TÜKETİMİ KİŞİ BAŞI 6-8 KİLOGRAMI GEÇMİYOR

Türkiye, balık üretiminde AB ülkeleri arasında 1.sırada yer alıyor. Ancak üretimdeki artış tüketimde görülmüyor. Kişi başı balık tüketimimizin 6-8 kiloyu geçmediğini belirten Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Dr. Mustafa Altuğ Atalay, Covid-19 salgını süreciyle birlikte zayıflayan bağışıklık sistemini kuvvetlendirmede etkili gıda olan balığın; vitaminler, proteinler, yağ asitleri, mineraller bakımında oldukça zengin olması sebebiyle uzmanlar tarafından haftada en az 2 defa tüketilmesinin gerektiğini söyledi.

AVRUPALI YILDA 24 KİLOGRAM BALIK TÜKETİYOR

Avrupa’da kişi başı 23-24 kilogram olan balık tüketimi yıllardır Türkiye’de 6-8 kiloyu geçmiyor. Dr. Mustafa Altuğ Atalay, “İnsan sağlığı için sağlıklı ve güvenilir olan balığın ülkemizdeki tüketimi, dünya ortalamasının neredeyse üçte biri oranındadır.  Ülkemizde su ürünleri yetiştiriciliği son 10 yılda neredeyse 2 katına çıktı. Özellikle çipura, levrek ve alabalıkta artış yaşandı. Avrupa Birliği ülkeleri arasında 1.sıradayız. Özellikle Türk somonu yurt dışında yoğun ilgi görüyor. Dünyanın her ülkesine balık pazarlıyoruz ancak kendi vatandaşımız yeteri kadar balık tüketmiyor” dedi.

NEDEN BALIK TÜKETMİYORUZ?

Ülke olarak balık tüketmeyi sevmiyoruz. Balık tüketiminde dünya ortalaması yıllık 16 kilo. Kişi başına yıllık balık tüketimi İzlanda’da 90, Japonya’da 70 kilogram iken Türkiye’de bu rakam sadece 8 kilogram. Yani, 1 kişi yılda ancak 8 kilogram balık tüketebiliyor. Peki, bu durum neden kaynaklanıyor?

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Ulusal Gıda ve Beslenme Strateji Grubu tarafından hazırlanan rapordan derlenen verilere göre, Türkiye’de insanlar enerji ve protein ihtiyaçlarını daha çok tahıl ve kırmızı et tüketimiyle karşılıyor. Enerji ihtiyacının yüzde 52’sinin tahıl ve tahıl ürünleri, yüzde 4’ünün et ürünlerinden karşılandığı Türkiye’de, protein ihtiyacının da yüzde 55’i tahıl, yüzde 10’u da et ürünleri tüketimiyle sağlanırken, balık neredeyse beslenmede hiç yer almıyor. Yıllık 500 bin ton civarında balık üretiminin gerçekleştirildiği Türkiye’de balık, protein ihtiyacının giderilmesinde sadece yüzde 3’lük paya sahip bulunuyor.

GELİŞİM VE SAĞLIK İÇİN YARARLI

Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Beslenme Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sibel Karakaya, balığın özellikle büyüme ve gelişme çağındakilerin diyetinde mutlaka bulunması gereken zengin bir besin kaynağı olduğunu söyledi.

Beyin gelişiminde özellikle B grubu vitaminler ile demir, çinko, iyot gibi minerallerin etkili olduğunun bilindiğini kaydeden Doç. Dr. Karakaya, şunları söyledi: “Son yıllarda yapılan araştırmalarda, yağların yapı taşı olan bazı yağ asitlerinin beyin gelişiminde etkili oldukları saptanmıştır. Bu yağ asitlerinden biri de DHA olarak bilinen ‘Dokosa Heksaenoik Asit’tir. Bu yağ asidinin en önemli kaynakları ise anne sütü ve balıktır. Balık Omega-3 yağ asitleri olarak bilinen yağ asitlerinin en önemli kaynağıdır. Bu yağ asitlerinin, kalp ve romatizmal hastalıklar üzerinde koruyucu etkileri saptanmıştır. Balık B vitaminleri, A ve D vitamini, kalsiyum, demir magnezyum, potasyum, fosfor, kükürt, selenyum, bakır ve çimento gibi pek çok besin ögesine sahip. “Sağlıklı beslenme için özellikle DHA açısından zengin olan balık türlerinin (sardalya, uskumru, levrek, ton, somon ve dil balığı) haftada 2-3 kez yenmesi önerilmektedir.

SON SÖZ

Bana sorarsanız balık denizlerin bize bahşettiği en özel lezzet.

Denizimiz var, balık avlayan balıkçılarımız da.

E bize düşen o derya kuzularını alıp bir güzel tüketmek.

Hem sağlık için hem de bütçe için haftada en az bir kez tüketin derim.

Hadi afiyet olsun.