Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Mayıs ayına ilişkin üretici-market fiyat farklarını, girdi maliyetlerindeki değişimleri ve 1 Haziran Dünya Süt Günü kapsamında yaptığı değerlendirmeyi kamuoyuyla paylaştı. Bayraktar’ın açıklamasına göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı en çok sivri biberde görüldü.
BİR ÜRÜN 13 LİRADAN 49 LİRAYA
Bayraktar, “Sivri biberde üretici fiyatı 13 lirayken, markette bu rakam 49 liraya çıkıyor. Aradaki fark yüzde 283. Bu ürünü yüzde 278 ile kuru soğan, yüzde 217 ile kuru fasulye, yüzde 213 ile nohut ve yüzde 203 ile kuru incir izliyor.” dedi.
Kabak üreticide 12 lirayken markette 35 liraya, 5 liralık kuru soğan ise 19 liraya kadar yükseliyor.
MARKETTE 17 ÜRÜNDE FİYAT ARTIŞI
Mayıs ayında markette satılan 36 üründen 17’sinde fiyatlar yükseldi. En çok artış limon ve elmada yüzde 22 ile yaşandı. Kuru üzümde yüzde 8, kuru kayısı ve maydanozda yüzde 6’lık fiyat artışı görüldü.
Öte yandan, en fazla düşüş sivri biberde yüzde 49 oranında oldu. Salatalıkta yüzde 39, kabakta yüzde 36, patlıcanda ise yüzde 34,5 oranında düşüş kaydedildi.
ÜRETİCİDE LİMON ZİRVEDE, SİVRİ BİBER SERT DÜŞTÜ
Üretici fiyatlarına bakıldığında 28 ürünün 8’inde artış, 13’ünde düşüş gözlemlendi. Limon fiyatı yüzde 112,5 artışla başı çekerken, havuçta yüzde 25, kuru kayısıda yüzde 17, marulda ise yüzde 13 artış görüldü. Sivri biberde ise yüzde 72’lik bir düşüş yaşandı. Kabak yüzde 53, patlıcan yüzde 41, kuru soğan ise yüzde 36 geriledi.
ARZ-TALEP DENGESİ FİYATLARI ŞEKİLLENDİRDİ
Bayraktar, limon fiyatlarının Ramazan Bayramı öncesinde artan taleple yükseldiğini belirtti. Havuçta hasat sonrası depolama maliyetleri, marul ve maydanozda ise azalan arzın fiyat artışına neden olduğunu ifade etti.
Sebze grubu ürünlerdeki düşüşün temel nedeni olarak ise üretim artışı ve arz fazlası gösterildi.
GİRDİ MALİYETLERİNDE ZİRVE ELEKTRİKTE
Mayıs ayında gübre fiyatları da artmaya devam etti. Amonyum sülfat gübresi yüzde 4,9, üre gübresi yüzde 2,3, DAP gübresi yüzde 0,8 arttı. Yalnızca amonyum nitratta yüzde 0,5’lik bir düşüş görüldü.
Yıllık bazda ise en çok artış yüzde 47,08 ile elektrik fiyatlarında yaşandı. Üre gübresi yüzde 46,2, DAP gübresi yüzde 36,9, yem fiyatları ise yüzde 27’ye varan oranlarda arttı. Mazot fiyatı da yıllık yüzde 13,9 artış gösterdi.
SÜTTE FİYAT DÜŞÜK
1 Haziran Dünya Süt Günü dolayısıyla değerlendirme yapan Bayraktar, Türkiye’nin 2024 yılı süt üretim verilerini de açıkladı:
- 20 milyon ton inek sütü
- 934 bin ton koyun sütü
- 543 bin ton keçi sütü
Bu üretimle Türkiye, dünyada üst sıralarda yer alırken, Avrupa’da inek sütü üretiminde 3’üncü sırada bulunuyor.
Ancak çiğ süt fiyatlarının düşüklüğü üreticiyi zorluyor. Avrupa ülkelerinde ortalama 50-57 avro seviyelerinde olan 100 litre çiğ süt, Türkiye’de ortalama 37 avroya satılıyor.
ÜRETİCİYE DESTEK ÇAĞRISI
Bayraktar, üretici gelirlerinin sürdürülebilirliği için çiğ süt fiyatlarında istikrar sağlanması gerektiğini vurguladı. Kadınların, gençlerin ve kaliteli üretim yapan işletmelerin desteklenmesi gerektiğini belirterek Tarım Bakanlığı’nın yeni destekleme modellerinin sahada etkili bir şekilde uygulanması çağrısında bulundu.