Türkiye zeytinyağı sektörü, 2024/25 sezonunu ihracatta büyük kayıplarla tamamladı. 2023/24 sezonunda 70 bin 626 ton zeytinyağı ihraç eden Türkiye, yeni sezonda 50 bin 713 tona gerileyerek miktar bazında yüzde 28 düşüş yaşadı.
Zeytinyağı fiyatlarının dünya genelinde gerilemesi, ihracattan elde edilen döviz gelirini de yarı yarıya azalttı. 505 milyon dolar olan gelir, 2024/25 sezonunda 252 milyon dolara indi.
Sofralık zeytin ihracatı ise aynı dönemde 255 milyon dolarlık döviz girdisiyle rekor kırdı. Böylece dört sezon sonra zeytinyağı ihracatı, sofralık zeytinin gerisinde kaldı.
ÜRETİCİ OLMAYAN ÜLKELERDE TUTUNDU
Türk zeytinyağı sektörü, üretici olmayan ülkelerde pazar payını koruyarak sezonda yaşanan kaybı sınırlayabildi. Bu ülkelerde ihracat 2023/24 sezonundaki 46 bin 670 tondan 2024/25 sezonunda 45 bin 501 tona gerileyerek yalnızca yüzde 3 azaldı.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin sektörel ticaret heyetleri düzenlediği Avustralya, Kanada ve ABD’ye yapılan ihracat ise yüzde 17 artış gösterdi. Bu ülkelere yapılan zeytinyağı ihracatı 21 bin 460 tondan 25 bin 202 tona çıktı.
PRİNA İHRACATI YÜZDE 9 ARTTI
Türkiye’nin prina yağı ihracatı 2024/25 sezonunda yüzde 9 artarak 48 milyon dolardan 52,3 milyon dolara yükseldi. Zeytinyağı, sofralık zeytin ve prina yağı ihracatından 2023/24 sezonunda 763,5 milyon dolar gelir elde eden Türk zeytincilik sektörü, 2024/25 sezonunda yüzde 27 kayıpla 559,6 milyon dolar döviz girdisi sağlayabildi.
“YANLIŞ KARARLAR YARAYI DERİNLEŞTİRDİ”
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, ihracattaki gerilemeyi değerlendirdi. Uygun, Türkiye’nin zeytinyağı sektöründe dünya trendlerini doğru okuyamadığını belirterek, “2021 yılında dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına getirilen kısıtlamayla başlayan süreç, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında uygulanan fon, yasak ve kota kararlarıyla derinleşti. Bu yanlış kararlar dünya fiyatlarındaki düşüşle birleşince Türkiye’yi spotçu konumuna düşürdü.” dedi.
Uygun, “Türkiye bu süreçte yüz milyonlarca dolar ihracat kaybı yaşadı, prestij kaybetti. Hâlâ bu yanlış kararların sonuçlarıyla uğraşıyoruz.” diye konuştu.
“UZAK ÜLKELER STRATEJİSİYLE KAYBI AZALTTIK”
Zeytinyağında yaşanan düşüşü azaltmak için Ticaret Bakanlığı’nın Uzak Ülkeler Stratejisi kapsamında yeni pazarlara yöneldiklerini belirten Uygun, “Avustralya, Kanada ve ABD’ye sektörel ticaret heyetleri düzenledik. Genel ihracat yüzde 28 azalırken bu ülkelere ihracat yüzde 17 arttı.” ifadelerini kullandı.
ZEYTİNYAĞININ YÜZDE 46’SI ABD’YE GİTTİ
Türkiye, 2024/25 sezonunda 128 ülke ve gümrüklü bölgeye zeytinyağı ihraç etti. ABD, 20 bin 938 tonla en çok ihracat yapılan ülke oldu. Bu ülkeye yapılan ihracat 94 milyon 327 bin dolar gelir sağladı ve toplam zeytinyağı ihracatının yüzde 46’sını oluşturdu. Zeytinyağı ihracatında ikinci sırayı 22 milyon 511 bin dolarla Japonya alırken, Kanada 14 milyon 257 bin dolarlık ihracatla üçüncü sırada yer aldı. Türk zeytinyağı sektörünün geleneksel pazarlarından Suudi Arabistan’a ise 2024/25 sezonunda 10,8 milyon dolarlık zeytinyağı gönderildi.