Nisan ayında Türkiye genelinde etkili olan ve özellikle tarım bölgelerinde büyük kayıplara yol açan zirai don olayının etkilerini araştırmak üzere kurulan TBMM Meclis Araştırma Komisyonu, 13 ili kapsayan saha ziyaretlerini tamamladı.
13 İLDE ÇİFTÇİNİN SESİ DİNLENDİ
Komisyon üyeleri, Mersin, Adana, Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya, Elazığ, Kayseri, Niğde, Aksaray, Nevşehir ve Karaman’da çiftçilerle bir araya gelerek yaşanan kayıpları yerinde tespit etti. Görüşmelerde en çok dile getirilen konu, TARSİM’in yetersizliği ve kredi borçlarının üreticiyi çıkmaza sürüklemesi oldu.
TARSİM SİSTEMİ YENİDEN YAPILANDIRILSIN
Çiftçiler, Tarım Sigortaları Havuzu’nun (TARSİM) mevcut teminat yapısının kapsamlı riskleri karşılamadığını belirterek, ürün bazlı teminat sistemlerinin getirilmesini ve hasar ödemelerinin hızlandırılmasını istedi. Ayrıca, sigortasız üreticilerin TARSİM’e dahil edilmesi için yeni bir model önerildi.
FAİZSİZ KREDİ ERTELEMESİ VE BORÇ DÜZENLEMESİ
Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden kullanılan tarım kredilerinin en az 3 yıl süreyle faizsiz olarak ertelenmesi gerektiği ifade edilirken, özel bankalardaki kredilerin de aynı kapsama alınması talep edildi.
ÜRÜN SKALASI GÜNCELLENMELİ
Mevcut afet kapsamına dahil edilmeyen cennet hurması, Isparta gülü, siyah incir ve dut gibi ürünlerin de değerlendirme listesine alınması önerildi. Bu ürünlerin yok olması, hem ekonomik hem de kültürel kayıplara neden oluyor.
ÇKS DIŞINDAKİ ÜRETİCİLER DE DESTEK BEKLİYOR
Zirai don nedeniyle zarar gören ancak Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olmayan üreticiler için geçici kayıt modeli oluşturularak zararların telafi edilmesi önerildi.
TARIM İŞÇİLERİ VE İLAÇ BAYİLERİ İÇİN DE DESTEK ŞART
Ürün kayıpları nedeniyle işsiz kalan tarım işçilerine yönelik çalışma düzenlemeleri istenirken, zirai ilaç bayilerinin de Kredi Garanti Fonu (KGF) destekli kredilerle desteklenmesi talep edildi.
SULAMA VE ELEKTRİK ALTYAPISI GÜÇLENDİRİLMELİ
Tarımda sulama ücretlerinin sübvanse edilmesi ve özellikle donla mücadelede kullanılan duman makineleri ile don pervanelerine yönelik destek verilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca, trafo kapasitesi ve elektrik altyapısının da tarımsal ihtiyaçlara göre güçlendirilmesi önerildi.
ERKEN UYARI SİSTEMLERİ VE DESTEK PROGRAMLARI
Komisyon, meteorolojik erken uyarı sistemlerinin hem kapsam hem de teknoloji bakımından iyileştirilmesini, TKDK ve KKYDP gibi destek programlarındaki projelere ise süre uzatımı tanınmasını gündeme taşıdı.
YÜZDE 75 HİBEYLE DON ÖNLEME YATIRIMLARI YAPILMALI
Son olarak, örtüleme sistemleri, don pervaneleri ve ısıtma sistemlerine yönelik yüzde 75 hibe desteği içeren yeni bir destek mekanizmasının acilen devreye alınması gerektiği ifade edildi.