Bitkisel ürün üretiminde yabani otlardan, hastalık ve zararlılardan kaynaklanan ürün kayıpları olmaktadır. Bu nedenle üreticiler tarımsal ürün üretiminde ürün kayıplarını minimize etmek, gıda güvenliğini sağlamak ve verimi artırmak gibi sebeplerden pestisitleri kullanmaktadır.
Bu yazımızda pestisit nedir, pestisit özellikleri ve pestisit türleri nelerdir gibi konular hakkında bilgi vereceğiz.
PESTİSİT NE DEMEK?
Pestisit kelimesinin kökü olan pest kelime anlamı olarak zararlı demektir. Yabani otlar, böcekler, mantarlar gibi bitkilere zarar veren organizmaların engellenmesinde, kontrol altına alınmasında ve yok edilmesinde kullanılan kimyasal maddeler pestisit nedir sorusunun cevabıdır.
PESTİSİT NE İŞE YARAR?
Zirai ilaç türleri arasında yer alan pestisitler, zararlıların üremesini önlemek veya zararlıları yok etmek, bitkilerin verimini ve kalitesini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Pestisitler tarımda ürün verimini ve kalitesini artırarak ekonomik fayda sağlamaktadırlar. Tarım ürünlerinin depolanması sırasında da ürünlerin zararlılardan korunmasını sağlarlar.
PESTİSİT ÇEŞİTLERİ
Pestisit türleri etkidikleri parazit çeşidine göre, kimyasal yapılarına göre ve etki şekillerine göre sınıflandırılmaktadır. Etkidikleri parazit çeşidine göre; böceklere karşı insektisitler, kene veya mitelere karşı akarisitler, mantar zararlılarına karşı fungusitler, kemirgenlere karşı rodentisitler, yabancı otlara karşı herbisitler, nematodlara karşı nematosidler, yumuşakçalara karşı molluskisitler ve bakterilere karşı bakterisitler gibi çeşitleri vardır.
Pestisitler kimyasal yapılarına göre inorganik ve organik pestisitler olarak ayrılmaktadır. Organik pestisitler de sentetik ve doğal olarak ikiye ayrılmaktadır. Etki şekillerine göre; mide zehirleri, temas zehirleri, fumigantlar (solunum sistemi ile alınanlar), sistemik zehirler, kaçırtıcı-kovucular (repellent) ve boğulma etkisi yapan zehirler gibi çeşitleri vardır.
PESTİSİT NASIL KULLANILIR?
Hem bitkileri hem de insan sağlığı ve çevreyi olumsuz etkilerden koruyabilmek için doğru ve etkili pestisit kullanımı yapılmalıdır. Öncelikle hangi zararlıya karşı mücadele edileceği belirlenmeli ve ona göre pestisit özellikleri göz önünde bulundurularak etkili olacak pestisit seçilmelidir.
Doğru miktarda pestisit kullanımı çok önemlidir. Doz aşımları bitkilere ve çevreye zarar vermektedir. Pestisitlerin uygulanacakları zaman ve hava durumu da çok önemlidir. Sıcaklığın orta, rüzgâr hızının düşük, yağışın olmadığı sabah erken veya akşam geç saatlerde hedef yüzeylerde eşit olacak şekilde uygulama yapılmalıdır. Uygulama yapılmadan önce uygulama yapılacak ekipmanlar kontrol edilmeli ve kişisel koruyucular kullanılmalıdır.
PESTİSİT ZEHİRLİ Mİ?
Pestisit öldürür mü, pestisit zehirli midir sorularına yanıt olarak pestisitlerin içerdikleri aktif bileşenlere, kullanım dozlarına ve maruziyet sürelerine göre değişmektedir diyebiliriz. İnsanlarda pestisit zehirlenmesi doğrudan veya dolaylı maruziyet sonucu ortaya çıkabilir. Özellikle hamileler, yaşlılar ve çocuklar zararlı etkilere karşı daha savunmasızdırlar.
Ayrıca pestisitler, yağmur sularının yer altı sularına ve akarsulara karışması ile su kirliliğine, toprakta birikerek toprak kirliliğine ve yararlı organizmalara ve canlılara zarar vermesiyle biyolojik çeşitliliğin bozulmasına sebep olmaktadır. Bu durumların hepsi pestisit zararları olarak karşımıza çıkmaktadır.
PESTİSİT NASIL TEMİZLENİR?
Laboratuvarlarda yapılan pestisit analizi sonuçlarında gıdalarda kalıntı olabildiği görülmektedir. Peki sebze ve meyveleri pestisitten nasıl arındırabiliriz buna bakalım. Meyve ve sebzeleri pestisit kalıntılarından arındırmak için akan suyun altında yıkamak en yaygın ve en etkili yöntemdir.
Özellikle dış yüzeyi girintili çıkıntılı olan meyveler ve sebzeler için bir ovma fırçası kullanmak yüzeydeki kalıntıları daha iyi temizlemeye yardımcı olur. Bazı kalıntılar suyla tamamen çıkmayabilir. Bu yüzden meyve ve sebzelerin kabukları soyulabilir veya organik ürünler tercih edilebilir.
PESTİSİTLERİN BİTKİLERE FAYDALARI VE ZARARLARI
Pestisitler zararlılarla mücadelede dünyada en etkili yöntem olarak görülmektedir. Pestisitlerin bilinçli kullanımı, ekonomik olması ve hızlı sonuç vermesi gibi faydalar sağlamaktadır.
Zararlılarla, yabani otlarla ve hastalıklarla mücadele ederek bitkinin sağlıklı büyümesine yardımcı olurlar. Bu da verim artışını ve daha kaliteli ürünlerin alınmasını sağlar. Zararlıların neden olacağı kaybın önüne geçtiğinden üreticilerin ekonomik kayıplarını azaltır.
Tüm bu faydaların yanı sıra pestisitler çevreye zarar verebilmektedir. Tarımsal ürünlere uygulanan pestisitler gıdalarda kalıntı bırakabilirler. Pestisitlere maruz kalmak insan sağlığı açısından çok büyük tehlikelere yol açmaktadır.
Ayrıca toprak ve su kaynaklarına karışarak kirliliğe yol açar. Yararlı organizmaları da etkileyerek biyolojik çeşitliğe zarar verebilir. Sürekli pestisit kullanımından dolayı zararlı organizmalar zamanla pestisitlere karşı direnç gösterebilir. Bu durum daha fazla ve daha güçlü pestisit kullanımına yol açarak daha fazla sağlık ve çevresel sorunlar ortaya çıkarabilir.
PESTİSİT KULLANIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Pestisitlerin yanlış ve aşırı kullanımı hem insan sağılığına hem de çevreye ciddi zararlar verebilmektedir. Pestisit kullanılırken ilk dikkat edilmesi gereken doğru pestisit seçimidir. Kullanılacak olan pestisit uygulanacak olan zararlıya, bitkinin türüne ve hassasiyetine uygun olmalıdır. Ürün etiketleri dikkatle okunmalı belirtilen dozajlar aşılmamalı ve uygulama talimatlarına dikkat edilmelidir.
Uygulama yapılırken kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır. Pestisitler serin ve kuru yerde muhafaza edilmelidir. Su kaynaklarından uzak yerlerde, arıların aktif olmadığı ve çevrede insanların olmadığı zamanlarda uygulanmalıdır.
Kullanım sonrasında kullanılan ekipmanlar iyice temizlenmeli ve çıkan atıklar çevreye zarar vermeyecek şekilde imha edilmelidir. En önemlilerinden biri de pestisit kullanımı fayda ve zararları, nasıl kullanılması gerektiği hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
Ek olarak, web sitemizde yer alan ve Dr. Sami Dura ve Catherine Tang tarafından kaleme alınan geleceğin pestisit teknolojisi nanopestisitler hakkındaki “Nano Teknoloji ve Nano Pestisitler” adlı makaleye de göz atabilirsiniz.
Yazan: Ziraat Mühendisi Aslı Nur Kasa