Tarımdan Haberler: Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMUAR tarafından hazırlanan Gıda Fiyatları Endeksi, Kasım 2024 sonuçlarıyla dikkat çekiyor.
Halkın en çok tükettiği 64 temel gıda maddesini esas alan araştırma, gıda fiyatlarında artışın hız kesmeden devam ettiğini ortaya koydu. Kasım ayında gıda fiyatları bir önceki aya göre %6,9 oranında arttı. 2024’ün ilk on bir ayında %57,3 oranında artış yaşanırken, son bir yıl içinde gıda fiyatları %67,1 oranında yükseldi.
GIDA FİYATLARINDAKİ 54 AYLIK YÜKSELİŞ TRENDİ
KAMUAR’ın Haziran 2020’den bu yana düzenli olarak açıkladığı verilere göre, gıda fiyatlarındaki artış 54 aydır kesintisiz devam ediyor. Araştırmaya göre Kasım 2024 itibarıyla gıda fiyatları Eylül 2021’e kıyasla %955 oranında arttı. Eylül 2021’de 100 liraya alınan bir gıda sepeti için bugün vatandaşlar 1.055 lira ödüyor. Aynı dönemde kamu çalışanlarının maaşlarındaki %780’lik artış, gıda fiyatları karşısında alım gücünün giderek eridiğini gösteriyor.
YOKSULLARIN GELİRİ GIDAYA GİDİYOR
TÜİK verilerine göre, en yoksul %20’lik kesim gelirinin %36,6’sını gıda harcamalarına ayırmak zorunda kalırken, en zengin %20’lik kesim için bu oran yalnızca %14,5. Gıda fiyatlarındaki kesintisiz artış, sabit gelirli ve yoksul kesim üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Buna karşın TÜİK, enflasyon hesaplamasında gıda harcamalarının ağırlığını %25 olarak baz alıyor.
KASIM AYINDAKİ GIDA HARCAMA GRUPLARINDAKİ DEĞİŞİMLER
Kasım ayında, süt ve süt ürünleri dışında tüm gıda gruplarında fiyat artışları gözlemlendi:
- Ekmek, pirinç, un, bulgur fiyatları: %4,9 artış
- Et ve balık grubu fiyatları: %4 artış
- Yağ fiyatları: %5,2 artış
- Bakliyat fiyatları: %6 artış
- Sebze fiyatları: %14,3 artış
- Meyve fiyatları: %30,2 artış
Süt ve süt ürünleri ile yumurta grubunda ise %0,8 oranında bir düşüş yaşandı. İşlenmiş gıda ürünlerinden oluşan diğer grupta (salça, zeytin, bal, çay vb.) ise %3,7 oranında artış kaydedildi.
YILIN İLK ON BİR AYINDAKİ FİYAT ARTIŞLARI
2024’ün ilk on bir ayında temel gıda gruplarında yaşanan artış oranları şöyle oldu:
- Ekmek, pirinç, un, bulgur, makarna: %38,6
- Et ve balık: %35,7
- Süt, süt ürünleri ve yumurta: %24,4
- Yağ: %57,4
- Meyve: %145,2
- Sebze: %172,1
- Bakliyat: %27,8
- Diğer gıda ürünleri: %36,3
SON BİR YILDAKİ FİYAT ARTIŞLARI
Kasım 2024 itibarıyla son bir yılda gıda fiyatlarında yaşanan artış oranları ise şu şekilde:
- Ekmek, un, bulgur, makarna: %44,7
- Et ve balık: %40,8
- Süt ve süt ürünleri, yumurta: %28,4
- Yağ fiyatları: %61,9
- Meyve fiyatları: %142,4
- Sebze fiyatları: %253,4
- Bakliyat fiyatları: %32,1
- Diğer gıda ürünleri: %39,6
Bu veriler, yıllık toplamda gıda fiyatlarının %67,1 oranında yükseldiğini ortaya koyuyor.
YILLIK ORTALAMA FİYAT ARTIŞI %82
Ekim 2023-Kasım 2024 döneminde, bir önceki 12 aylık döneme kıyasla gıda fiyatları %82 oranında arttı. Bu dönemdeki ortalama fiyat değişimleri şöyle:
- Ekmek, un, bulgur, makarna: %50,8
- Et ve balık: %72,7
- Süt ve süt ürünleri, yumurta: %49,5
- Yağ fiyatları: %75,6
- Meyve fiyatları: %111,3
- Sebze fiyatları: %210,2
- Bakliyat: %55,8
- Diğer gıda ürünleri: %66,1
ARTAN GIDA FİYATLARI: AÇLIK RİSKİ VE ALIM GÜCÜNDEKİ ERİŞME
Artan gıda fiyatları, özellikle düşük gelirli kesimler için açlık riskini artırıyor. KAMUAR verileri, vatandaşların temel gıda ihtiyaçlarını karşılamak için her geçen ay daha fazla bütçe ayırmak zorunda kaldığını gösteriyor. Kamu çalışanlarının maaş artışları ise gıda fiyatlarındaki artışın gerisinde kalarak alım gücünün hızla erimesine yol açıyor. Bu fiyat artışları gıda fiyatlarının sadece ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir kriz olduğunu gözler önüne seriyor.