Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    PATATES BÖCEĞİ NEDİR? NASIL MÜCADELE EDİLİR?

    Patates böceği, patatesin en büyük zararlılarından biridir. Hem larva hem de yetişkin aşamalarında patates yapraklarına zarar vererek bitki verimini düşürür.

    Farklı bölgelerde yaygınlaşan bu böcek türüne karşı birçok mücadele yöntemi geliştirilmiştir. Bu yazımızda, patates böceği ile nasıl başa çıkılacağına dair etkili yöntemler ele alınacaktır.

    PATATES BÖCEĞİ NEDİR?

    En ünlü patates zararlıları arasında yer alan patates böceği Latince adıyla Leptinotarsa decemlineata Birinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa’da ortaya çıktığı bilinmektedir.

    Amerikalı biyolog Thomas Say’ın araştırmaları sonucunda varlığını öğrenebilen ilk kişidir.
    Adını ise patateslerin tümünü yok ettiği Colorado eyaletinden almıştır.

    Patates bocegi ergin hali yaklaşık 10-12 mm boyutunda, sarı kırmızımsı renkli, sırtı bombeli ve kuvvetlidir. Sert yapıdaki üst kanatları her iki tarafta beşerli şekilde 10 toplam tane dikey, uzun ve siyah renkli bantları vardır.

    PATATES BÖCEĞİNİN YAŞAM DÖNGÜSÜ

    Patates böceği sıcaklığa bağlı olarak yaklaşık üç yıl ömrü vardır. Bu süre zarfından uykudan uyanıklığa geçiş sağlar. 6 çeşit uykusu vardır. Bu uyku çeşitleri sonbahar, kış, yaz süresince belirli aralıklarla gerçekleşip dormansiye girmesine olanak tanır.

    Patates bocegi yaşam döngüsü 1 yıldan oluşmaktadır. Toprakta kışı toprakta ergin halde geçirdikten sonra +10 derecenin üstünde yüzeye çıkarlar. En canlı olanlar 13-15 derece aralığında harekete geçerler. Patates böceği dişisi çok üretken bir canlıdır. 4 ile 5 haftada 500’den fazla patates böceği yumurtası bırakabilir.

    Yumurta koyu sarı renginde oval şekillidir. Yaprak yüzeyinde grup halinde veya tek tek olabilirler. Uzunluğu 1-2 mm aralığındadır. 5-17 gün geçtikten sonra yumurtalardan yumuşak ve etli görünen patates böceği larvası çıkar. İlk çıktıkları zaman 4-5 mm boyunda olgunlaştığında 13 mm’ye kadar uzar.

    Vücut segmentlerinin her iki yanında siyah noktalar bulunur. Larvaların gelişim süreci 4 evreden oluşur. 1.evrede gövde rengi kahverengi, uzunluğu yaklaşık 1.5-2.4 mm arasındadır. Yaprağın arkasındaki en yumuşak bitki dokularıyla beslenir. 2.evrede 2.5-4.5 mm büyüklüğüne kadar ulaşır.

    Parlak görünümlü ve kırmızı renklidir. Tüm yaprak dokularını yer ve damarlarını bırakır. 3.evrede ise büyüklük 6.9 mm’ye kadar ulaşabilir. Vücut rengi kırmızı tuğla gibi olur. 4.evrede 1.5 cm’ye kadar uzunluğu çıkar.

    Vücut sarı-kırmızı renklidir. Larva sürekli yaprakları kemirip durur. Yumurtadan çıkmasıyla birlikte 10 cm derinliğe inip pupa yaparlar. 5-10 gün içerisinde böcekler beslenme ve çiftleşmek amacıyla çıkarlar. 21 gün sonunda yetişkin hale geçerler.

    PATATES BÖCEĞİNİN ZARARLARI NELERDİR?

    Patates böceklerinin ergin ve larvaları son derece zararlıdır ve patates bitkilerine ciddi hasar verebilir. Hatta yaprakları çok sevdiğinden dolayı yaprak böceği adını alır. Diğer bitkiler; domates ve diğer mahsuller, çiçekler örneğin tütün gibi, petunyalarla beslenebilir.

    Ana konukçuları patates ve patlıcan olup yapraklarını dıştan içe doğru yemekte, delik açarak ve genişleterek beslenmektedirler. Yaprağın ana damarlarını bırakıp beslenirler, daha sonra onu da yiyerek geriye gövdeyi bırakırlar.

    Patlıcanın meyvesini kemirerek de zarar verir. Bitkiler için önemli olan fotosentez olayı yapraklarda gerçekleşir. Yumruların gelişmesi ve tatları fotosentezin kalitesine bağlı olarak belirlenir.

    Patates böceği zararı yeşilliğin zarar vermesi, yumru kökü oluşurken geç kalınması, yara kısmından mantar ve virüslerin giriş yapmasına neden olur.

    Larvalar yetişkinlerden daha fazla beslenir. Bütün toprak üstü organları yok edebilirler. Bu yüzden patates böceği zararı verim kaybına yol açar. Beslenerek yaptığı zararın dışında virüs ve bakterilerinin yayılmasında da rol oynamaktadır.

    Ek bilgi olarak patates kahverengi çürüklüğüne ve halkalı çürüklüğü hastalıklarına sebep olabilir. Bir araştırmaya göre bazı tıbbi bitkilerin (kişniş, çörekotu, anason, rezene, çemen gibi) patates parsellerinin etrafına ekilmesiyle patates böceği zararı konusunda denemeler yapılmıştır.

    PATATES BÖCEĞİ HANGİ BİTKİLERİ ETKİLER?

    Patates böceği Latince adıyla Leptinotarsa decemlineata bilinmektedir. Özellikle patates ekinine zarar verir ve konukçulardan beslenip hayatını devam ettirir.

    Yabani Solanacaea familyasının içerisinde görülen zararlı marul, soğan, köpek üzümü, yaban yasemini gibi bitkilerde de vardır.

    Patatesin yanı sıra domates yetiştiriciliği, tütün, biber, patlıcan için de sorunlar gözlemlenmektedir.

    Mahsullerin tamamen ölüme yol açması tehlikeli olmasının ana nedenidir. Böcek nisan ayından yaz sonuna kadar etkilidir.

    PATATES BÖCEĞİ İLE MÜCADELE YÖNTEMLERİ NELERDİR?

    Patates böceği mücadele yöntemleri kimyasal, kültürel ve doğal ilaçların kullanımından oluşmaktadır. Patates böceği ile mücadele ederken 2.evre larva döneminde olduğunda patates böceği ilacı uygulanmasına özen gösterilmelidir. Diğer evrelerde etkisiz hale getirmek oldukça zordur.

    Yaşam boyu dişi yaprağın altında yaklaşık 2500 tane yumurta bırakabilir. 1 haftada yumurtalarından çıkmış olurlar. Daha sonra yapraklarda delik şeklinde zarar oluştururlar.

    Bu bölümde Patates böceği mücadelesi içerisinde bulunan patates böceği ile doğal mücadele hakkında bilgi vereceğiz. Örnek olarak patates böceği doğal ilaç hazırlanışı ve kullanımı:

    • Kil: 1 litre su içerisine 2 yemek kaşığı beyaz kil ekleyelim. 1 gün boyunca bekletikten sonra Sprey şişesine doldurup larvaları gördüğünüz zaman üzerine sıkın. Gerektiğinde her haftada gün aşırı kullanılabilir.
    • Sarımsak: Doğradığınız 100 gr sarımsağı 1 litre suyla karıştırın ve kaynatın. 1 gün boyunca beklettikten sonra 1 yemek kaşığında siyah sabunla şişeye koyunuz. Sallayıp bitkilere dökün. Birkaç gün boyunca bu işlemi uygulayabilirsiniz.
    • Karbonat: 1 litre su içerisine 1 tatlı kaşığı karbonatı karıştıralım. Ardından 1 çay kaşığı siyah sabun ekleyip çalkalayın. 2 ay süresince haftada 1 kez bitkilere uygulayın.
    • Limon: 1 adet limonun kabuğunu tencereye koyup su ekleyin. Daha sonra sadece birkaç dakika kaynatın. Şişeye koyduktan sonra 1 gün boyunca bekletin. 5 gün sürecek şekilde her gün 1 kez uygulayın.
    • Katran: 30 gram çamaşır sabunu talaşı ve 30 mililitre katran 10 litre su içerisinde karıştırılır. Uygulaması süpürge kullanılarak veya kapağı delikli plastik şişeden yapılır.

    PATATES BÖCEĞİ İLE KÜLTÜREL MÜCADELE

    Patates böceği ile mücadele için birden fazla yöntem bulunmaktadır. Doğada çok sayıda doğal düşmanları (sığırcık, serçe, karga, ördek ve kümes hayvanları) bulunmaktadır.

    Hızlı üremesi nedeniyle biyolojik düşmanlar kesin sonuca ulaştırmıyor. Bu yüzden kültürel mücadeleye ihtiyaç duyuluyor. Patates böceği ile kültürel mücadele:

    • Sonbaharda patates hasadının tamamen tamamlanması önemlidir ve tarlada yumru bırakılmaması gerekiyor. Eğer yumru kalırsa yeşerir ve kışlamadan çıkan erginlere beslenmek için fırsat doğar.
    • İlkbahar mevsiminde bir sene önce dikim yapılan alanlar dolaşılmalı ve kalan patatesler üzerindeki böceklerle birlikte imha edilmelidir.
    • Küçük alanlarda larva ya da erginleri toplayıp yumurtalarını ezmek de oldukça etkilidir.
    • Haşerenin ölümü için toprağı derin kazılmalıdır.
    • Patates ekerken gübreleme yapılmalıdır.

    PATATES BÖCEĞİ İLE KİMYASAL MÜCADELE

    Patates böceği ile mücadele yöntemleri içerisinden biri olan patates böceği kimyasal mücadele yöntemi çok daha etkili olup ortadan kaldırma hızı yüksektir.

    Patateste böcek ilacı uygulaması yeşil aksam ve tohumluk şeklinde mücadele uygulanır. Patates bitkisinin böcek yoğunluğuna göre patates böcek ilaçları çeşitleri sayesinde ürün kaybı en aza indirilir.

    Mücadele yapmadan önce yeşil aksam ilaçlaması için sıcaklık ortalama 14-15 derecede tarlada yumurta, larva ve ergin aranır. Herhangi bir evresi gözlemlenirse patates böceği kimyasal mücadele yapılmalıdır.

    PATATES BÖCEĞİ İLAÇLARI

    Patates böceği ilacı uygulamadan önce yapraklarındaki patates böceği zararı yüzde 20 oranında ise bitkiler tarafından tolere edilebilmesini göz önünde bulundurarak üründe azalma olmadığı görülmüştür.

    Patates böceği kimyasal mücadele yöntemi yapmadan önce belirttiğimiz hususa dikkat edilmelidir. Birinci döle karşı ilaçlama yapılması durumunda ilk olgun larvalar yani dördüncü dönemde yapılmalıdır. İkinci döle karşı patates böcek ilacı yapılacaksa yumurta açılışının tamamlanması beklenir. Sonrasında patates bocegi yoğunluğuna bakılarak ilacın gerekli olup olmadığı karar verilir.

    Larvalar ilk gelişme dönemindeyken yaprakların alt tarafları özellikle ilaçlanmalıdır. En etkili patates böceği ilacı bitki koruma ürünlerinin etiketlerine bakılarak uygun miktarda patates böceği ilacı toz şeklinde yaklaşık 100 litre suya eklenerek bitkiye verilir.

    Tüm öğrendiğimiz bilgiler sonucunda çiftçilerimizin patates böceğinin (Leptinotarsa decemlineata) doğal düşmanı olan kümes hayvanlarını kullanması tek başına yeterli olmamasını vurguladık. Mutlaka kimyasal mücadeleye başvurulmalıdır. Hem tohumlara hem de yapraklara uygulanan ilaçlar böceklerin çoğunluğunu yok etmektedir.

    Yazan: Ziraat Mühendisi Zeynep Kartal

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×