Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), aylık üretici–market fiyat araştırmasının kasım sonuçlarını açıkladı. Mandalinada üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 392,86 ile zirveye çıktı.
“VERİLER MASA BAŞINDA DEĞİL, SAHADA TESPİT EDİLİYOR”
TZOB’un yazılı açıklamasında aylık fiyat çalışmasının Türkiye genelinde beş bölgedeki Ziraat Odalarından alınan verilerle oluşturulduğu, üretici geliri ve tüketici fiyatları arasındaki ilişkinin şeffaf şekilde takip edildiği belirtildi. Tekil market kampanyalarının ülke genelini temsil etmediği vurgulandı.
Açıklamada, rekabet, ambalajlama, depolama, işçilik, nakliye, ihracat akışı ve fire gibi tüm aşamaların fiyat oluşumunda belirleyici olduğu, üretici–market fiyat makasının varlığının inkâr edilemeyeceği ifade edildi.
MANDALİNADA FİYAT FARKI 4,9 KATA ÇIKTI
Kasım ayında üretici ile market arasındaki en yüksek fark mandalinada görüldü.
- Mandalina: Yüzde 392,86 (4,9 kat)
- Portakal: Yüzde 206,87 (3,1 kat)
- Ispanak: Yüzde 203,80 (3 kat)
- Maydanoz: Yüzde 191,39 (2,9 kat)
- Havuç: Yüzde 189,17 (2,9 kat)
Üreticide 6,20 lira olan mandalina markette 30,56 liraya; 16,80 lira olan portakal 51,55 liraya; 17,53 liralık ıspanak ise 53,27 liraya satıldı.
MARKETTE EN ÇOK PIRASA ARTTI, MARUL DÜŞTÜ
Kasım ayında markette 42 ürünün 18’inde fiyat artışı, 24’ünde ise düşüş kaydedildi.
- En fazla artış: Pırasa (%149,5)
- Diğer artışlar: Ispanak (%118,3), fındık (%71,7), Antep fıstığı (%58,5)
- En fazla düşüş: Marul (%55)
Portakal ve kuru soğanda da fiyat düşüşleri sırasıyla yüzde 46,6 ve yüzde 43,3 oldu.
ÜRETİCİDE EN ÇOK PATATES ARTTI, PORTAKAL DÜŞTÜ
Kasımda üreticide 34 ürünün 10’unda artış, 18’inde düşüş görüldü.
- En fazla artış: Patates (%34,9)
- Diğer artışlar: Salatalık (%34,6), pırasa (%17,2), kuru incir (%15,8)
- En fazla düşüş: Portakal (%43,1)
Portakalı mandalina (%38), karnabahar (%36,5) ve kabak (%30,8) izledi.
FİYAT DEĞİŞİMİNİN NEDENLERİ
TZOB, kasım ayındaki fiyat hareketlerini şu gerekçelerle açıkladı:
- Mandalina: Adana’da tarım işçilerinin grevi nedeniyle hasadın gecikmesi, Rusya’nın alternatif ülkelere yönelmesi, rekolte artışı ve arz fazlası
- Portakal: Mandalinadaki sert düşüşün talebi kaydırması
- Karnabahar ve kabak: Arz fazlalığı ve talep düşüşü
- Patates ve soğan: Depolama ve işçilik maliyetlerinin fiyatlara eklenmesi
- Salatalık ve pırasa: Arz düşüşü
- Kuru incir: Talep artışıyla piyasa fiyatının yükselmesi
GİRDİ MALİYETLERİ AYLIK VE YILLIK ARTIŞ GÖSTERDİ
Kasım ayında girdi fiyatlarında önemli değişimler yaşandı:
- Aylık artış: Amonyum nitrat (%5,6), amonyum sülfat (%4,2), üre (%2,5), 20.20.0 kompoze gübresi (%2,1), DAP (%0,3)
- Yıllık artış: Üre (%65,5), 20.20.0 kompoze (%47,5), amonyum nitrat (%45,5), DAP (%45,1), amonyum sülfat (%29,5)
- Yem fiyatlarında aylık artış süt yeminde yüzde 1, besi yeminde yüzde 0,7 oldu. Yıllık artış sırasıyla yüzde 28 ve yüzde 29,8 oldu. Tarım ilacı fiyatları yıllık yüzde 13,6, elektrik yüzde 12,8 arttı. Mazot fiyatları aylık yüzde 2,9, yıllık yüzde 29,9 yükseldi.