Tarımsal Haberler: Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ekim ayına dair önemli ekonomik göstergelerle üretici ve market fiyatları arasındaki farkları değerlendirdi.
Bayraktar, basın açıklamasında, bazı temel tarım ürünlerinin fiyatlarının marketlerde üretici fiyatlarına göre çok daha yüksek olduğuna dikkat çekti.
Bayraktar, “Ekim ayında üretici ile market fiyatları arasında en yüksek fark yüzde 368,5 ile karnabaharda görüldü. Bu ürünü yüzde 281 ile patates, yüzde 259,4 ile beyaz lahana, yüzde 236,6 ile portakal ve yüzde 205,3 ile limon izledi” dedi. Marketlerde, üretici fiyatlarına göre karnabahar 4,7 kat, patates 3,8 kat, beyaz lahana 3,6 kat, portakal 3,4 kat ve limon ise 3,1 kat daha pahalı satıldı.
Üreticiden markete ulaşan ürünlerin fiyatları; karnabahar için 12,50 TL’den 58,56 TL’ye, patates için 3,60 TL’den 13,72 TL’ye, beyaz lahana için 4,81 TL’den 17,30 TL’ye, portakal için 13,75 TL’den 46,28 TL’ye ve limon için 10 TL’den 30,53 TL’ye yükselerek tüketiciye yansıdı.
MARKETLERDE EN FAZLA ARTIŞ GÖSTEREN ÜRÜNLER
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre, Ekim ayında marketlerde fiyatı en çok artan ürün yüzde 89,8 ile salatalık oldu. Salatalığı yüzde 65 ile sivri biber, yüzde 60,4 ile yeşil soğan, yüzde 46 ile kabak ve yüzde 34,1 ile domates takip etti. Fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 18,7 oranında düşüşle kuru soğan olurken, limon yüzde 17, kuru incir yüzde 9,2, Antep fıstığı yüzde 7,9 ve kuru kayısı yüzde 7,5 oranında azalma gösterdi.
ÜRETİCİ FİYATLARINDA DİKKAT ÇEKEN HAREKETLİLİK
Üreticilerin fiyatlarına bakıldığında ise Ekim ayında 28 ürünün 18’inde artış, 7’sinde ise düşüş gözlendi. En çok fiyat artışı yüzde 105,9 ile salatalıkta gerçekleşti; ardından yüzde 104,8 ile kabak, yüzde 102,2 ile sivri biber, yüzde 64,4 ile domates ve yüzde 60 ile havuç geldi. Öte yandan, patates yüzde 23,4 oranında fiyat düşüşüyle dikkat çekerken, limon yüzde 13, yumurta yüzde 10,1, pirinç yüzde 8,8 ve nohut yüzde 2,2 oranında ucuzladı.
FİYAT DEĞİŞİMLERİNİN SEBEPLERİ
Bayraktar, üretici fiyatlarının değişkenliğinin arz-talep dengesi, iklim şartları ve üretim geçiş dönemleriyle ilişkili olduğunu belirtti. Örneğin, iklim değişikliği nedeniyle limonun aynı anda hasat edilmesi arz fazlasına ve dolayısıyla fiyat düşüşüne neden olurken, patateste rekoltenin yüksek olması da talebi azaltarak fiyatları düşürdü. Salatalık, kabak, sivri biber ve domateste ise tarladan seraya geçiş, üretici fiyatlarında belirgin artışlara yol açtı.
GÜBRE FİYATLARI VE SATIŞ NOKTALARI ARASINDAKİ FARKLAR
Bayraktar, gübre fiyatlarının üreticileri zorlama noktasına geldiğine işaret ederek, 2021 yılından bu yana yükselen gübre fiyatlarının, 2023 yılının Ağustos ayında zirveye ulaştığını hatırlattı. Ankara’da yapılan bir çalışmada, aynı gübre türünün farklı satış noktalarında fiyatlarının değişkenlik gösterdiği tespit edildi. Örneğin, 1 tonluk amonyum sülfat gübresi Bayi 1’de 11 bin TL, Bayi 2’de 9 bin 300 TL, Bayi 5’te 10 bin 500 TL, Bayi 6’da 11 bin 250 TL ve Bayi 7’de 11 bin 480 TL olarak satılmakta ve fiyat farkı yüzde 23,4’e kadar çıkmaktadır. ÜRE gübresi için bu fark yüzde 8, DAP gübresi için yüzde 9,2 ve 20.20.0 kompoze gübresi için ise yüzde 5,1 oranında değişiyor.
Bayraktar, çiftçilerin artan maliyetler karşısında korunması gerektiğini belirterek, “Gübrede tavan fiyat uygulanmalı ve üreticilerimiz bu fahiş fiyat farklılıklarından korunmalıdır” dedi.
AYLIK VE YILLIK GİRDİ FİYAT DEĞİŞİMLERİ
Ekim ayına ait aylık ve yıllık girdi fiyat değişimlerine de değinen Bayraktar, ÜRE gübresinin Eylül ayına göre yüzde 6,4, DAP gübresinin yüzde 2, amonyum sülfat gübresinin yüzde 1,7, 20.20.0 kompoze gübresinin ise yüzde 1,4 oranında arttığını ifade etti. Geçen yılın ekim ayına göre yıllık bazda amonyum sülfat gübresi yüzde 23,1, DAP gübresi yüzde 19,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 12,1, ÜRE gübresi yüzde 7,2 ve amonyum nitrat gübresi yüzde 6,9 oranında zamlandı.
Hayvancılık girdilerinde de artışlar kaydedildi; süt yemi Ekim ayında Eylül ayına göre yüzde 2,4, besi yemi yüzde 3,7 oranında artış gösterirken, yıllık bazda süt yemi yüzde 38,3, besi yemi ise yüzde 36,8 arttı. Tarım ilacı fiyatlarının ise yıllık bazda yüzde 82, elektrik fiyatlarının yüzde 30,4 ve mazot fiyatlarının aylık yüzde 2,6, yıllık yüzde 7,8 oranında arttığı belirtildi.
Bu veriler, üreticinin artan maliyetler ve piyasa fiyat dalgalanmaları karşısında ayakta kalmakta zorlandığını ve etkin önlemler alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.