Domates mildiyösü, dünyadaki birçok tarımsal üretim alanında görülmektedir. Özellikle nemli iklime sahip bölgelerde, domates mildiyösü hastalığı (Phytophthora İnfestans) oldukça yıkıcı etkilere sahiptir.
Domates hastalıkları arasında domates bitkisine en çok hasar veren hastalık grubunda yer alır. Domateste gelişen patojenin yüksek üreme potansiyeli nedeniyle salgınlar hızlı ve yıkıcı olabilir.
Bu nedenle enfekte olan bitkiler imha edilmezse domates mildiyösü hastalığı gelişerek sağlıklı bitkilere bulaşabilir. Süreç sonunda hastalıklı domates bitkisinda kuruma ve çürüme başlar. Bu da tarımsal üretimin yapıldığı ekim sahalarında ciddi hasarlara neden olur.
DOMATES MİLDİYÖSÜ HASTALIĞI NEDİR?
Phytophthora infestans, Solanaceae familyasında yer alan; patates, domates, patlıcan ve biber gibi bitkilere sporangia (sporla üreme) ve hava yoluyla bulaşan mantar benzeri bir organizmanın neden olduğu hastalıktır. Hastalık genellikle serin ve nemli havanın etkin olduğu bölgelerde meydana gelir.
DOMATES MİLDİYÖSÜ HASTALIK BELİRTİLERİ
Geç Yanıklık Hastalığı olarak da adlandırılan domates mildiyösü, tarımsal ekosistemdeki en zararlı domates hastalıklarından biridir. Genellikle hastalık, mahsulün yetiştirildiği nemli ve soğuk bölgelerde ortaya çıkar.
Yapraklarda koyu yeşil veya kahverengi ıslak lezyonlar, gövde ve meyveler de ise kahverengi lokal nekrozlar şeklindedir.
Lezyonlar hızla büyüyerek birleşir ve nem oranının daha fazla olduğu koşullarda daha koyu bir renk alır.
Genellikle enfekte olan bitkiyi çevreleyen beyazımsı bir küf halkası, yaprakların alt yüzeyinde büyür ve bitki yapraklarını hızla öldürür.
Ardından tüm yeşil ve olgun meyvelere bulaşır. Patojen rüzgar ve yağmurla kolayca yayılır ve birkaç gün içinde tüm domates tarlalarını ve ekim yapılan domates seralarını yok edebilir. Bu domates hastalığı zamanında tedavi edilmediğinde son derece yıkıcı etkilere sahiptir.
DOMATES MİLDİYÖSÜ NEDEN OLUR?
Enfeksiyona toprakta bulunan veya hasat sırasında enfekte olmuş yapraklardan yumru köklere düşen zoosporlar (Eşeysiz üreyen, kamçılı sporlar) neden olur.
Enfekte olan bitkiler de büyüyen sürgünleri takiben enfekte tohum yumruları içinde misel büyüme gerçekleşir.
Zoosporlar tarımsal girdiler veya doğrudan sulama yöntemleri aracılığıyla bulaşabilir. Örnek olarak; bir tarlanın zararlı mantar sporları içeren dere vb. doğal su kaynaklarıyla sulanması ile yağmurlama sulama sistemleri hastalıkların ortaya çıkması için uygun koşulları sağlayabilir.
DOMATES HASTALIKLARIYLA DOĞAL MÜCADELE YÖNTEMİ
Domates mildiyösü hastalığını önlemenin en iyi yolu, hastalığı destekleyen çevresel koşulları bertaraf etmektir.
- Hava sirkülasyonunu iyileştirmek için bitki diplerindeki yabani otları sökün ve domates bitkisinde budama yapın.
- Bitkilerin gün içerisinde nem oranlarını dengeleyebilmesi için sabah erken vakitte sulama yapın.
- Patojenin yayılmasını önlemek için sonbahar ve kış aylarında enfekte olmuş bitkilerin altındaki toprağı temiz tutun.
- Eğer ciddi bir enfeksiyonla karşı karşıyaysanız hastalıklı bitkileri imha edin.
DOMATES HASTALIĞI İLAÇLARI İLE KİMYASAL MÜCADELE YÖNTEMLERİ
- Domates mildiyösünü tedavi etmek için en kolay yöntemlerden biri meyve ve yapraklara bakırlı gübre çözeltisi sıkmaktır. Bu işleme, hastalık normal olarak ortaya çıkmadan iki hafta önce veya hava tahminlerinde uzun yağışlı bir dönem öngörüldüğünde başlanır. Alternatif olarak, hastalık ilk ortaya çıktığında 7-10 günlük aralıklarla da kullanılabilir.
- Zirai ilaç piyasasında bitkilerde görülen yaygın hastalık problemlerini tedavi etmek için birçok tarım ilacı bulunmaktadır. Domates mildiyösü ilacı da bu ilaçlar arasında yer alır. Domates mildiyösü ile mücadele etmek için genellikle mantarların hücresel işleyişlerini bozan, çevre dostu fungisitler kullanılır.
Kaynak: Tarım Orman Bakanlığı