Siz nasıl seversiniz bilmem ama ben her türlüsünü tüketiyorum.
Bazen sahanda göz göz, bazen suda haşlanmış bazen de şöyle menemen harcı içinde.
Hile kabul etmeyen, dünya üzerindeki en ucuz protein kaynağıdır yumurta.
Birçok beslenme uzmanına göre adeta altın değerinde. Üstelik et ile kıyaslandığında hem ucuz hem de pratik.
Uzmanlar hep söyler şayet alerjiniz yoksa her gün en az bir tane tüketmek sağlık açısından çok faydalıdır.
Yumurtada demir, kalsiyum, bakır, çinko,A, B, D ve E vitaminleri bolca bulunur. İşte bu yüzden her gün tüketmek gerekir.
Dünya yumurta üretiminde 7. Sıradayız. Yılda 22 milyar adet yumurta üretimiz var bu da her ay ortalama 1,9 milyar adede denk geliyor.
İç pazarda olduğu kadar dış piyasa da da hakimiyetimiz söz konusu ve 56 ülkeye ihracat yapıyoruz ve karşılığında 450 milyon dolar yıllık girdi sağlanıyor.
Her ne kadar sektör şu sıralar kuş gribi ile mücadele etse de yine de dünya geneline baktığımızda bu süreci daha az kayıpla atlattığımızı söyleyebilirim.
Bu haftanın başlığını yumurtaya ayırdım.
10 Ekim Dünya Yumurta günü dolayısıyla sektörün en önemi çatı kuruluşu YUM-BİR yönetim kurulu başkanı İbrahim Afyon ve Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof Dr Mustafa TAYAR hocamla konuştum.
Önce bu gün nasıl ortaya çıktı onunla başlayalım.
DÜNYA YUMURTA GÜNÜ
Dünya Yumurta Günü, 1996 yılında Avusturya’nın Viyana kentinde düzenlenen bir konferansta Uluslararası Yumurta Komisyonu tarafından ilan edildi. Ülkemizde de Kurulduğu 2006 yılından itibaren YUM-BİR çatısı altında Türkiye yumurta sektörü adına kutlanıyor. Bu gün, yumurtanın faydaları ve küresel beslenmedeki önemi vurgulanıyor.
Kısaca bu şekilde anlattıktan sonra geçelim ülkemizeki yumurta üretimi verilerine.Bu sorunun yanıtını Yumbir Başkanı İbrahim Afyon bakın nasıl verdi.
TÜRKİYE, YUMURTA İHRACATINDA DÜNYANIN İLK 5 ÜLKESİ ARASINDA
Dünya Yumurta Günü dolayısıyla canlı yayında ağırladığım Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Genel Başkanı İbrahim Afyon, Türkiye’nin yumurta üretimi ve ihracatında küresel ölçekte önemli bir konumda olduğunu söyledi.
YUM-BİR’in verilerine göre Türkiye, yıllık 22 milyar adetlik üretim kapasitesiyle dünya yumurta üretiminde 7. sırada yer alıyor. Bununla birlikte, 450 milyon doları aşan ihracat hacmiyle Türkiye, dünya yumurta ihracatında ilk 5 ülke arasında bulunuyor.
Türkiye’de yumurta tavuğu sayısında Manisa %10,4 ile ilk sırada yer alıyor. Bunu %9,6 ile Afyon, %6,6’şar ile Gaziantep ve Konya takip ediyor.
Diğer önemli iller arasında Balıkesir %6,1, Bursa %5, İzmir %4,9, Ankara %4,5 ve Kayseri %3,7 oranıyla öne çıkıyor.
Yazıya başlarken de söylemiştim üretimden yana sıkıntımız yok. Peki hangi ülkelere ihracat yapıyoruz ve kuş gribi sektörü nasıl etkiledi.
TÜRKİYE YUMURTA İHRACATINDA GÜCÜNÜ ARTIRIYOR
YUM-BİR Başkanı İbrahim Afyon; Türkiye’nin 135 milyon kapasiteli üretim altyapısı ve 110 milyon yumurtacı tavuğuyla güçlü bir ihracat potansiyeline sahip olduğu vurguladı.
Türkiye şu anda aralarında Afrika ülkeleri, Avrupa Birliği, Körfez ülkeleri ve ABD’nin de bulunduğu 39 ülkeye sofralık, kuluçkalık, likit ve toz yumurta ihraç ediyor. Toplamda 56 ülkeye ürün gönderebilecek kapasiteye sahipiz.
Türk yumurta üreticilerinin ocak-ağustos dönemindeki ABD ihracatı, kuş gribi salgını nedeniyle yaşanan arz sıkıntısının etkisiyle yüzde 406 artış gösterdi.
Bu dönemde Türkiye, 46 ülkeye yaptığı yumurta ihracatından toplam 238 milyon dolar gelir sağladı. En fazla ihracat yapılan ülkeler arasında Irak 66 milyon dolar ile başı çekerken, Rusya 45 milyon, ABD 17 milyon, Kazakistan 16 milyon, Birleşik Arap Emirlikleri 15 milyon ve İtalya 14 milyon dolar ile takip etti.
Geçen yıl aynı dönemde ABD’ye yapılan ihracat 3,5 milyon dolar iken, bu yıl 17,7 milyon dolara yükseldi. İtalya’ya yapılan ihracat da 3 milyon dolardan 14 milyon dolara çıktı.
İbrahim Afyon ayrıca, kuş gribi salgınına karşı Türkiye’nin başarılı mücadelesi sayesinde, ülkenin küresel yumurta tedarik zincirinde önemli bir rol üstlendiğini de sözlerine ekledi.
Bir diğer önemli hususta yumurtanın beslenmedeki önemi.
YUMURTA: DOĞAL VİTAMİN KAYNAĞI VE EKONOMİK BESİN
Yumurta yemek sağlıklı mı değil mi? Kimine göre evet kimine göre hayır. İşte bu konuda çok fazla bilgi kirliliği var. İbrahim Afyon’a bunu da sordum:
Yumurta, içinde bulunan 14 temel besin maddesiyle doğal bir vitamin deposu. Demir, çinko ve A, B, D, E vitaminlerinin yanı sıra kaliteli protein, amino asitler ve beyin gelişimi için önemli kolin içeriyor.
Vücudun beyin, kas, cilt, göz ve sinir sistemi gelişimini destekler, kalp hastalıkları riskini azaltır ve Alzheimer’a karşı koruyucu etkisi vardır. Uygun fiyatıyla da ekonomik bir protein kaynağıdır.
Özellikle okul çağındaki çocukların günde 1-2 yumurta tüketmesi hem sağlıklarını destekler hem üreticinin sürdürülebilirliğini sağlar ifadelerini kullandı Yumbir başkanı.
Sürece bir de akademisyen gözüyle bakalım istedim. Prof Dr Mustafa TAYAR hocam bakın neler anlattı.
YUMURTA ANNE SÜTÜNDEN SONRA EN ÖNEMLİ PROTEİN
Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tayar, yumurtanın kaliteli protein ve zengin besleyici içeriğiyle sağlıklı beslenmede önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Tayar, sadece 70 kalori içeren yumurtanın yoğun besleyici güce sahip olduğunu, çocuklardan yaşlılara herkesin mutlaka tüketmesi gerektiğini söyledi.
İki adet yumurtanın günlük yağ ihtiyacının yüzde 7,5’ini, doymuş yağ ihtiyacının ise yüzde 8’ini karşıladığını söyleyen Tayar, yumurtanın göz sağlığını koruduğunu, ileri yaşlarda katarakt riskini azalttığını da aktardı.
Gelin bir de yabancı akademisyenler neler söylemiş yumurtaya ilişkin ona bakalım. Ancak şunu hemen belirteyim bu açıklamaları “Forbes Türkiye”deki makaleden aldım.
YUMURTA KALP İÇİN TEHLİKELİ DEĞİL
Cedars-Sinai Smidt Kalp Enstitüsü’nden Dr. Martha Gulati, yüksek kolesterolü olanların sıkça “Yumurta yiyebilir miyim?” diye sorduğunu belirtti.
Kalp damarlarında zararlı plak oluşumuna neden olan asıl etken, kötü kolesterol (LDL) diyen Dr. Martha Gulati, vücuttaki kolesterolün büyük kısmı karaciğer tarafından üretiliyor ve özellikle fazla doymuş yağ tüketildiğinde LDL seviyesi artıyor. Oysa yumurta sadece 1.6 gram doymuş yağ içeriyor dedi.
Dr. Gulati, “Yumurta, insanların yediği gıdalar arasında beni en çok endişelendirenlerden değil” diyerek, yumurtanın kalp sağlığı için risk oluşturmadığını vurguladı.
YUMURTA KOLİN DEPOSU
Yumurtalar, kas kontrolü, metabolizma, sinir sistemi, ruh hali ve hafıza gibi önemli işlevler için kritik olan kolin açısından en zengin besin kaynaklarından biridir diye Ohio State Üniversitesi Wexner Tıp Merkezi’nden diyetisyen Razan Hallak’a göre, vücut bir miktar kolin üretebilse de günlük ihtiyacı karşılamak için yeterli değil.
Razan Hallak, Bir yumurta yaklaşık 169 mg kolin içeriyor. Bu da erkekler için günlük önerilen 550 mg’ın, kadınlar için ise 425 mg’ın önemli bir kısmını karşılıyor. Yani iki yumurta yemek, günlük kolin ihtiyacınıza yaklaşmanız için yeterli oluyor dedi.
Son olarak bu kadar değerli bir besin kaynağını nasıl tüketmeliyiz bu sorunun yanıtına bakalım.
YUMURTAYI NASIL TÜKETMELİYİZ?
Uzmanlara göre, yumurtanın pişirme şekli ne olursa olsun, kaliteli protein ve besin değerini koruyor. Ancak en önemli nokta, yumurtanın tamamen pişirilmiş olması.
Diyetinizde doymuş yağı azaltmak istiyorsanız, Dr. Batheja yumurtaları mümkün olduğunca az tereyağı ile pişirmenizi öneriyor. Yağ kullanacaksanız, zeytinyağı gibi kalp dostu alternatifler tercih etmek en iyisi.
Haşlanmış yumurta ise pratik ve sağlıklı bir seçenek olarak öne çıkıyor. Yumurta beyazından yapılan omletler yağsız olsa da, uzmanlar genellikle sarısının da tüketilmesini tavsiye ediyor.
Çünkü yumurtanın önemli besin maddelerinden kolin, özellikle sarısında yoğun olarak bulunuyor.
SON SÖZ
Doğallığı, zengin besin içeriği ve ekonomik oluşuyla sağlıklı yaşamın adeta anahtarı olan yumurtayı sofralarımızdan eksik etmeyelim.
10 EKİM DÜNYA YUMURTA GÜNÜMÜZ KUTLU OLSUN.
Hazırlayan Gazeteci Taner Öztürk