Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    AYVA MEYVESİNDE HASTALIK VE ZARARLI MÜCADELESİ

    Ülkemizde yetiştiriciliği yoğun bir şekilde yapılan meyveler arasında olan ayva Marmara bölgesinde yaygın olarak yetiştirilmektedir.

    Tarım bakanlığı verilerine göre Dünya ayva dikili alanları 2019/20 sezonunda 93.699 ha’a ulaşmış ve 189.251 ton verim alınmıştır. Ülkemiz dünya ülkeleri arasında ayva üretiminde üçüncü sırada yer almaktadır.

    İklim değişikliğinden kaynaklı ayva hastalıkları ile mücadele ve ayva zararlıları ile mücadele yöntemleri de araştırma konusu olmaktadır.

    AYVA AĞACI ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

    Türkiye’de sıkça yetiştirilen ayva ağacının çiçekleri pembe veya beyaz renktedir. Meyvesi sarı renkli, lezzetli ve sağlıklıdır. Ayva ağacı için ideal sıcaklık 7 derecedir ayrıca Ayva ağacı sert kış ve soğuk iklimlerden olumsuz etkilenmektedir.

    • Kireçsiz ve hafif toprakları sevmektedir
    • Nemli ve rüzgârlı havalar ayva bitkisi için ideal bir hava değildir.
    • Ayva bitkisi bin rakıma kadar yetiştiriciliği yapılabilmektedir
    • Yetiştiği bölgeye göre ömürleri uzun olup 5- 60 yıl yaşayabilmektedirler.
    • Üretiminde tohum, çelik ve kök sürgünleri kullanılarak yetiştiriciliği yapılabilmektedir

    AYVA AĞACI BAKIMI NASIL OLMALI?

    Ayva ağacı bakımı, sağlıklı bir yaşam döngüsü, daha fazla verim ve tatlı meyveler için çok önemlidir. Doğru sulama, gübreleme ve toplama teknikleri kullanımı ağacınızın sağlığının temelidir.

    • Bahçe tesisi: Bahçe tesis edilirken meyve fidanları arasında 3 ya da 4 metrelik mesafeler bırakılarak kare şeklinde ekilmelidir.
    • Toprak işleme: Derin sürmekten kaçınılmalıdır çünkü Ayva kökleri yüzlek ve toprak yüzeyine yakındır. Eğer arazi derinden sürülürse kökler zarar görmekte ve hastalık ver zararlı girişleri olabilir.
    • Gübreleme: Kökleri çok derine gitmediği için besin maddelerine ulaşmakta zorluk çekmektedir. Üç yılda bir dekara 3 ton çiftlik gübre verilmesi ve azotlu gübreler ile desteklenmesi önerilir.
    • Budama: ayvaları düzgün bir taç şekli verilmesi gerekmektedir taçlandırma iyi yapılırsa budamaya gerek kalmaz en iyi taç şekli gobledir.

    AYVA HASTALIKLARI VE ZARARLILARI NELERDİR?

    Ayvada diğer bitkilerde olduğu gibi hastalık ve zararlılara yakalanması ve zarar görmektedir. Bunları hastalıklar ve zararlılar olarak iki kısımda inceleyebiliriz.

    Ayva hastalıkları meyveler oluşmaya başladığı zamanda veya ilkbaharda başlamakta peki ayva ne zaman olur ve ayva ne zaman toplanır? Ayva ağustos sonun da olgunlaşmaya başlar eylül ve ekim aylarında ise toplanır.

    AYVA HASTALIKLARI

    Ayva hastalıkları, ayva ağaçlarında görülen ve verim kaybına, kalite düşüşüne veya ağaçların ölümüne neden olabilen hastalıkları ifade eder. Ayva ağaçları, çeşitli mantar, bakteri ve virüslerin neden olduğu hastalıklara karşı duyarlı olabilir. Bu hastalıkların bazıları şunlardır:

    AYVA MONİLYASI (Sclerotinia linhartiana)

    Ayva monilyası veya bir diğer ismiyle mumya hastalığı ayva ağaçlarının yapraklarında, çiçeklerinde sürgün kısımlarında ve meyvelerinde belirtileri ortaya çıkmaktadır. Mart Nisan aylarında genç yaprakların üst yüzeyinde açık renkte kahverengi bir leke oluşmaya başlar daha sonra bu leke yaprağı tamamen kaplar ve bitkinin kurumasına ve aşağı doğru sarkmasına neden olur.

    Hastalığa yakalanmış meyveler ise üzerlerinde kahverengimsi lekeler oluşmaya başlayarak zamanla koyulaşıp meyve yumurta yumuşatarak daha sonra ise bu yumuşak meyvenin sertleşme sağlayarak meyvenin ölümüne neden olur.

    ATEŞ YANIKLIĞI (Erwinia amylovora)

    Bu hastalığa sebep olan bakterilerdir. Bakterilerin meydana getirdiği hastalığın ilk belirtileri çiçeklerde ortaya çıkmaktadır. Çiçekler kahverengi veya siyah renkli olup solmaya başlamaktadırlar.

    Hastalık nemli havalarda hastalığın bulunduğu kısımda bir akıntı ortaya çıkarmaktadır bu akıntı hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte kurmakta ve kahverengi bir leke haline gelmektedir. Gövde ve dallarda ise kabuklar içeri doğru çökmekte ve kahverengi kırmızımsı bir renk almaktadır.

    AYVADA KAHVERENGİ LEKE HASTALIĞI (Dipiocarpon mespili)

    Bu hastalık ayva ağacı yaprak hastalıkları arsında olup siyah küçük lekeler halinde yapraklarda meyvelerde ve sürgünler üzerinde ortaya çıkmaktadır. İlkbaharda başlayan yağışlı ve nemli havaları enfeksiyonu arttırmaktadır. Enfeksiyon artması yaz aylarına kadar devam etmektedir.

    Yapraklar üzerinde siyah lekeler bulunur bu lekelerin ortası dairesel bir şekilde kahverengi lekeler ortaya çıkmaktadır. Bu da erken yaprak dökülmesine neden olmaktadır lekeler çoğaldıkça bitki kurmaya başlamaktadır meyvede ise lekeler büyüdükçe meyvenin şekli bozulmaya başlamakta veya çatlayarak enfeksiyon için yol açmış olmaktadır. Meyvede de sezon boyunca bu lekeler görülmeye devam etmektedir.

    ELMA KLOROTİK YAPRAK LEKE VİRÜSÜ

    Ayva hastalıkları arasında virüs etmenli olan bu hastalık sert ve yumuşak çekirdekli meyvelerde konukçu olarak yaşamaktadır. Bitkilerde genellikle belirti göstermemektedir fakat en tipik belirtileri ise klorotik yaprak lekesi veya küçük kalmış bitkilerde gözlenmektedir.

    AYVA ZARARLILARI

    Ayva meyvesi hem lezzeti hem de sağlık açısından oldukça önemli bir meyvedir. Ancak, birçok zararlı türü de ayva ağaçlarına ciddi zararlar verebilir. Bu zararlılardan birkaçı şöyledir;

    DOĞU MEYVEGÜVESİ

    Güvenin arka kanatları gri pullu ön kanatları ise siyah veya kahverengimsidir. Larvaları ise açık kırmızı renklidir. Larvalar meyvelere ve bitkinin sürgünlere zarar vermektedir. Meyvenin sürgünlere üzerine galeriler açarak beslenmelerini sağlamaktadırlar bu sürgün kısımlara zamanla olmakta ve daha sonra bitki devredilmektedir.

    Bu sürgünler kuruduğu için tekrar yeni sürgünler çıkmaktadır fakat bu sürgünler ise ağaçların çalı haline gelmesine sebep olmaktadır. Meyvelere ise delik açarak beslenmektedirler ve meyveye mantarlar girerek çürümesine sebep olmaktadırlar.

    KIRMIZI ÖRÜMCEKLER (AKARLAR)

    Ayva zararlıları arasında en yaygın olan ve gözümüzle kırmızı örümcekleri görmemiz zordur. Farklı formları olan kırmızı böcekler ağaçların bitki öz suyunu emerek ve indikleri yere zehirli bir salgı salgılayarak zarar vermektedirler. Zarar gören yapraklar gümüş rengini almaktadırlar.

    AYVADA ELMA İÇKURDU (Cydia pomonella)

    Erginler gri renkli olup kanat uçları üçgen bir şekilde bilmektedirler üzerlerinde koyu kahverengi lekeler bulunmaktadırlar. Larvalar beyazımsı pembe renginde olup doğrudan meyvenin içine girerek zarar veren meyve içerisindeki galeriler açarak etli kısmı yiyerek ve içine pislikler bırakan bir zararlıdır. Ayrıca meyveleri çürüttüğü için ağaçtaki hep bulunan meyvelerin dökülmesine sebep olmaktadır.

    HAZİRAN BÖCEĞİ

    Haziran böceği larvası toprak içerisinde pupa olmaktadır Haziran ve temmuz aylarında Haziran böcekleri çiftleşen erek kupalarını toprağa bırakmaktadırlar çıkanlar larvalar Ağustos veya Eylül aylarında meydana gelmekte ve ağaçların köklerinden beslenmeye başlamaktadırlar tüm kış dönemi boyunca ağaç köklerinde yaşamaktadırlar.

    Bahar geldiği zaman tekrar ağaç köklerinden beslenmeye başlamaktadırlar ve bu döngü böyle devam etmektedir. Bitkiyi ve meyveyi çürüterek Hasatta meyve kaybına sebep olmaktadırlar.

    MEYVE TESTERELİ ARILARI

    Erginler kızıl kahverengi ve siyah renkli bacaklara sahip olup üst kağıtları siyah bir leke bulunmaktadır larvalar ise krem rengindedir larvaların ilk çıkışlarında meyvelere girerek ilk önce yüzeysel bir galeri açarak daha sonra çekirdeğe doğru ilerlemektedir bu da çürüttüğü meyvelerin dökülmelerine sebep olmaktadır.

    KABUKLUBİTLER

    Kabuklu bitler, şeklinde olup erginleri grimsi bir kabukla kaplı olup larvaları ise şeffaf veya beyaz renktedirler. Bu kabuklu bitler hortumlarını bitki dokusuna sokarak dal yaprak meyve öz suyunu emerek bitkiye zarar vermektedirler meyve üzerinde bulunan kabuklu bitler meyvenin gelişmesini engellemekte ve meyvenin kalitesini düşürmektedir.

    AĞAÇ KIZILKURDU

    Bu zararlı genellikle ağaçların toprağa yakın dağlarında galeriler açarak bitkiye zarar vermektedirler toprağa yakın gövde kısmından açtıkları galerilerden kırmızı talaş çıkarmaktadırlar mücadele edilmez ise 1-2 yıl içinde ağaçlar kurmaktadırlar.

    Konukçu su oldu her meyve ağacında çok yaygın bir şekilde gözükmektedir iller ağaçların yarık ve çatlaklarına yumurta bırakarak bir sonraki yıl yine bitkiye zarar vermektedirler.

    AYVA HASTALIK VE ZARARLILARI İLE NASIL MÜCADELE EDİLİR?

    Ayva hastalık ve zararlılarıyla mücadele etmek için birkaç yöntem bulunmaktadır. Aşağıda, ayva hastalıkları ve zararlılarına karşı alınabilecek önlemler ve mücadele yöntemlerini iki kısımda inceleyebiliriz.

    KÜLTÜREL MÜCADELE

    Tarımda kültürel mücadele, zararlı organizmaların örneğin böcekler, mantarlar gibi bitkileri etkilemesini önlemek veya minimize etmek için kullanılan üretim sistemleridir.

    Bu metotlar, kimyasal mücadele yöntemleri yerine kullanılabilen daha çevre dostu ve sürdürülebilir yöntemlerdir.

    • Hastanın bulaştığı dallar budanmalı ve tarla dışına çıkarılarak imha edilmelidir.
    • Ayva ağacı yaprak hastalıkları hastalığın bulaştığı ve yayılmanın en çok olduğu yapraklar ise yerden toplanarak yakılmalıdır.
    • Fidanlıklar çok sık olmamalı hava alabilir olmalı ve hızlı kuruması için yeterli mesafe araları bulunmalıdır.
    • Kışın veya ilkbaharda ağaç köklerindeki kabuklar kaldırılmalı ve altında bulunan akarların öldürülmesi gerekmektedir.
    • Bahçenin bakım işlemleri doğru ve zamanında yapılmalıdır.
    • Elma armut gibi meyvelerle karışık dikimleri yapılmamalıdır.

    KİMYASAL MÜCADELE

    Kimyasal mücadele, tarımda zararlı organizmaları ve hastalıkları kontrol etmek için kimyasal maddelerin kullanılmasıdır. Bu maddeler genellikle pestisitler olarak adlandırılır ve tarımsal üretimde önemli bir araçtır.

    Fungusitler: Fungusların sebep olduğu bitki hastalıkları için geliştirilmiş ilaç türleridir. Aşağıdaki hastalıklar için fungusitler kullanılmalıdır.

    • Ayva moni̇lyası (Sclerotinia linhartiana )
    • Ayvada kahverengi̇ leke hastalığIı (Dipiocarpon mespili)
    • Ateş yanıklığı (Erwinia amylovora) (bakteriyeldir fakat fungusit kullanılabilir)

    İnsektisitler: Böceklerin sebep olduğu bitki hastalıkları için geliştirilmiş ilaç türleridir. Örneğin ayva kurtlanması için ne yapmalı gibi sorularda insektisit kullanımı önerilir. Aşağıdaki hastalıklar için insektisitler kullanılmalıdır.

    • Doğu meyve güvesi
    • Kırmızı örümcekler (akarlar)
    • Ayvada elma i̇çkurdu (Cydia pomonella)
    • Haziran böceği
    • Meyve testereli̇ arıları
    • Kabuklubi̇tler
    • Ağaç kızıl kurdu

    Herbisitler: Bitkinin besin maddesine ortak olan yabancı otlar ile mücadelede kullanılan ilaç türleridir. Birçok hastalığın yabancı otlar ile bitkilere geçmesinden dolayı ve yabancı otların verimi düşürmemesi için herbisitlerin kullanılması gerekmektedir.

    Sonuç olarak ayva meyvesi ülkemiz ekonomisinde çok önemli bir girdidir. Ayva bahçelerinin tesisi kurulması düzenli bakımlarının yapılması ayva hastalıkları ve ayva zararları ile doğru mücadele edilerek korunması için tedbirlerin alınması gerekmektedir.

    Ayva yaprak hastalıkları için bakımları ve tedbirleri zamanında ve doğru şekilde yapılması hassasiyet gerektirmektedir aksi halde meyve kayıplarına verim düşüşlerine sebep olmaktadır.

    Yazan: Ziraat Mühendisi Cafer Aşar

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×