Dünyada üretilen 12 milyon ton biberin %10’u ülkemizde yetiştirilmektedir. Türkiye’de üretilen %60’ını sivribiber, %82ini dolmalık, %4’ünü çarliston, %8’ini kaypa, domates biberi, kurutmalık biberler ve pul biber yer almaktadır.
Düşük kalorisi ile vitaminlerce zengindir. biber zararlıları ve hastalıkları belirtileri olmayan biberler, turşu, salça, sos, boya sanayisi ve ilaç sanayisi gibi birçok alanda kullanılmaktadır.
BİBER ÖZELLİKLERİ NEDİR?
Biber zararlıları ve biber hastalıkları olmayan biberler insan sağlığına bir çok faydası olan türdür. Biberlerden salça yapılarak yemekler de kullanılır. Sanayide biber tozu olarak ve pastırma yapında biber tozu kullanılmaktadır. A ve C vitaminlerince zengindir.
BİBER BAKIMI NASIL OLMALIDIR?
Biberde bitki koruma dikkat edilmesi gereken bir husustur. Onun öncesinde biber yetiştiriciliği boyunca yapılması gereken bakımlar daha da önemlidir. Bitki gelişmesi için “sulama” ilk dikkat edilmesi gereken konudur.
Toprak nemi düşmeden tekrar tekrar sulanmalıdır. Sulama salma şeklinde olacaksa az su fakat sık sulama yapılmalıdır. Eğer damlama sulama yapılacaksa ölçülü olarak, kimyasal gübrelerin erimiş halde sistem içerisinde toprağa verilmesi sağlanmalıdır.
Dikimden sonra fosforlu gübre, büyüme dönemi boyunca eşit ağırlıklı gübreler, meyve hasat döneminde ise potasyum ağırlıklı gübreler verilmelidir.
BİBER HASTALIKLARI NELERDİR?
Biber hastalıkları birçok sebeple bitkiye ulaşabilir ve yaşamını devam ettirerek hastalıklara yol açabilir. Hastalıklı bitki kalıntıları, topraktaki hastalık etmenleri biberde fungal hastalıklar, biberde virüs hastalıkları, biberde bakteriyel hastalıklar oluşabilmektedir.
BİBER KÖK BOĞAZI YANIKLIĞI HASTALIĞI (Phytophthora capsici)
Biber hastalıklarına sebep olan kök boğazı yanıklığı hastalığı, bitkinin farklı dönemlerinde farklı organlarında meydana gelmektedir. Fideliklerde meydana geldiğinde çökerten olur. İleriki dönemlerde kök boğazlarında siyaha dönüşen renk meydana gelmektedir.
BİBER MOZAİK VİRÜSÜ HASTALIĞI (Cucumber mosaic vırus)
Biberde virüs hastalıkları olan biber mozaik virüs hastalığı yaprak bitleri ile taşınır. Biber mozaik virüsü genç yapraklarda açık sarı ve yeşil mozaikler şeklinde hastalık belirmeye başlar. Çiçek ve meyve dökümü olmaktadır.
BAKTERİYEL KANSER VE SOLGUNLUK
Hastalık etmeni olan bakteri tohumla taşınabilmektedir. Tohumdan geçen hastalık doğrudan iletim demetlerine zarar vermektedir. Belirti gösteren bitki iletim demetleri boyunca kesildiğinde sarı, açık kahverengi renk değişikliği görülmektedir.
BAKTERİYEL LEKE HASTALIĞI (Xanthomonas vesicatoria)
Biber hastalıkları bir diğeri bakteriyel leke hastalığı, yapraklarda oluşan ilk belirtiler küçük, yağlımsı lekeler şeklindedir. Meyvelerde ise çatlayan lekeler oluşarak ileri dönemlerde meyveyi tamamen çürütebilir.
ÇÖKERTEN
Biber hastalıkları olan çökerten, köklerde başlayıp gövdeye doğru ilerleyen koyu renkli sulu lezyonlar şeklindedir. Lezyonlar genişlemeye devam ederek sonunda gövdeyi kuşatıp bitkinin solmasına neden olmaktadır.
BİBER ZARARLILARI NELERDİR?
Bibere zarar veren birçok biberde nematod zararlıları, biberde böcek zararlıları bulunmaktadır. Bunların başında biber galsineği, thripsler, biber yaprakbitleri, bozkurt, danaburnu, pis kokulu yeşil böcek, sarı çay akarı, tel kurdu, pas akarı, yaprak galeri sinekleri, yeşilkurt, pamuk yaprak kurdu ve kırmızı örümcek gelmektedir.
BİBER GALSİNEĞİ (Asphondylia capsici)
Zararlı kışı larva ya da pupa halinde geçirir. Galsineği ergin dönem haricinde diğer dönemlerde meyve içinde geçirir. Larva çiçek tomurcukları beslenmesi sonucu dökülmeler gerçekleşmektedir. Renk açılmaları olup meyve şeklini kaybederek kalitede kaybolur.
THRİPSLER
Biber zararlıları olan thrips ergini 2 mm boylarındadır ve yaprak altında bulunur. Yılda maksimum 15 döl verir. Beslendiği yapraklarda gümüşümsü lekeler oluşturur.
BİBER YAPRAKBİTLERİ
Biber yaprakbitleri bitkinin özsuyunu emerek beslenir. Yapraklarda kıvrılmalar oluşturarak bitkide verim ve kalite kaybına yol açar.
BOZKURT (Agrotis spp.)
Diğer biber zararlıları farkı, bozkurtta ön kanatlarında böbrek şeklinde lekeler oluşmasıdır. Bitkinin taze yaprak ve sürgünleriyle beslenerek kırılıp kurumasına sebep olmaktadır.
DANABURNU (Gryllotalpa gryllotalpa)
Danaburnu yaşamının birçoğunu toprak altında geçir. Erginleri yaklaşık olarak 6-7 cm boylarında olmaktadır. Tohum, kök gibi bitkinin yapısını kemirerek zarar oluşturur.
PİS KOKULU YEŞİL BÖCEK (Nezara viridula)
Biberde yeşil kokarca zararlısı olarak da bilinen yılda 3 döl veren pis kokulu yeşil böceklerdir. Bitki özsuyunu emerek lekeler oluşturur. Olgunlaşmış meyvelerde zarar gören kısım da renk açılmaları buruşmalar ve süngerimsi yapı oluşur.
SARI ÇAY AKARI (Polyphagotarsonemus latus)
Biber zararlıları olan sarı çay akarı bitkinin büyüme noktasında zarar oluşturmaktadır. Akdeniz bölgesinde yaygın olan bu akar yapraklarda kıvrılma, renkte açılmalar gerçekleştirir.
TEL KURDU ( Agriotes spp.)
Biber zararlıları arasında tel kurdu larvaları zarar oluşturmaktadır. Larvalar kökleri kemirerek dokuları zedeleyip bitkinin kurumasını sağlar.
PAS AKARI (Aculops lycopersici)
Bu biber zararlıları bitkide önce bronz renkte bir değişim gözletir. Alt yapraklarında kuruma şeklinde devam eder ve meyvelerin üstü sertleşip çatlamasına neden olur.
YAPRAK GALERİ SİNEKLERİ
Yaprak galeri sinekleri sera koşullarında tüm mevsim bitkide görülebilmekte ve yılda 10 döl vermektedir. Dişi olanları yapraklarda yaralar açıp beslenirler. Zarar gören kısımlar kuruyarak dökülmektedir.
YEŞİLKURT
Biber zararlıları ve hastalık belirtileri baktığımızda yeşilkurt larvaları önce yapraklar ile beslenerek meyvelerin içlerine girip meyveyi çürütmektedirler.
PAMUK YAPRAK KURDU (Spodoptera littoralis)
Yumurtadan yeni çıkan larvalar ilk önce toplu halde beslenirler daha sonrasında yaprağın alt yüzeyine geçerek orada dağılırlar. Yaprakları yerler, meyvede delik meydana getirirler, kalitede kayıplara yol açmaktadırlar.
KIRMIZI ÖRÜMCEKLER
Biberde böcek zararlıları başında kırmızı örümcekler gelmektedir. Bitki özsuyu ile beslenerek yaprakları kıvrılır ve dökülür. Yabancı otlardan ve hastalık etmeni bulaşmış tohumlardan bibere geçebilmektedir.
BİBER HASTALIK VE ZARARLILARI İLE NASIL MÜCADELE EDİLİR?
Biber bitkisi çeşitli hastalık ve zararlılara karşı savunmasız olabilir. Bu sorunları çözmek için önce zararlı veya hastalığı belirlemek önemlidir. İşte biberlerde en yaygın görülen bazı hastalıklar ve zararlılar ve bunlarla mücadele yöntemleri:
KÜLTÜREL ÖNLEMLER
Biberde kültürel mücadele yöntemleri il olarak yapılması gereken ve kimyasallar işin içine girmeden aldığımız tedbirlerdir. Bu tedbirler nelerdir;
- Yabancı otlar yok edilmelidir.
- Serada yetiştiricilik yapılıyorsa erginlerin girmesini önlemek adına giriş çıkışlara dikkat edilmelidir.
- Sertifikalı tohumluk kullanılmalıdır.
- Bulaşık bitki artıkları yok edilmelidir.
- Yazlık sebzeler kaldırıldıktan sonra tarla sürülmelidir böylelikle larvalar canlılığını yitirmektedir.
- Biber zararlıları ile biyolojik mücadele yani biber doğal pestisitler yapılarakta zararlılar uzaklaştırılabilmektedir.
KİMYASAL MÜCADELE
biber yetiştiriciliğinde entegre mücadele, biber ilaçları kullanılarak yapılan mücadele yöntemi kimyasal mücadele yöntemidir. Biberde pas hastalığı, biberde nematod zararlıları, biber zararlıları ve hastalık belirtileri olduğu zaman biberde bitki koruma yöntemlerine başvurulmalıdır.
- Zararlıdan, hastalığa kadar uygulanacak doz, aktif madde ve yöntem değişmektedir.
- Mantari hastalıklar görüldüğünde veya koruma amaçlı fungisit uygulaması yapılmalıdır.
Eğer böcek zararlısı var ise uygun aktif madde ve dozda insektisit uygulanmalıdır. - Kırmızı örümcek için akarisit uygulanmalıdır.
- Kimyasal Mücadelede Kullanılacak İlaçlar ve Dozları: İl/ilçe Müdürlükleri
ve reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmelidir.
Yazan: Ziraat Mühendisi Beyza Söğüt