Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    CEVİZ HASTALIKLARI VE ZARARLILARI İLE MÜCADELE

    Ceviz (Juglans regia L.) ülkemizin çoğunlukla her bölgesinde yetiştirilen ve talep gören bir meyvedir. Kullanım alanının fazla olması, meyvesinden değil aynı zamanda yaprakları, kerestesi ve yeşil kabuğundan da yararlanılması önemli konuma getirmiştir.

    Ceviz toprak seçiciliğinin az olması ve yüksek getirisi sayesinde bahçe tesisinde tercih edilen kültürel bir bitkidir. Hastalık ve zararlılarına karşı duyarlılık ve mücadele yöntemleri, yetiştiriciliğine ilginin arttığı her bitkide olduğu gibi daha çok araştırılmaktadır.

    CEVİZ AĞACI ÖZELLİKLERİ

    Ceviz ağaçlarının büyümesi hızlı olduğundan 25- 40 m’ye kadar boylanır. Genellikle “yayvan” taç şekline sahiptir, “yarı dik ve dik” yapıda da taç şekli görülebilmektedir. Kazık köklü olup kılcal kökler bolca bulunabilir. Kök uzunluğu 3-5 m kadar uzayabilir.

    Gövdede dallanma genellikle 1-2 m yükseklikten başlamaktadır. Gövde çevresi 5- 6 m ye kadar gelişebilmektedir. Yaprak; 5-13 arasında yaprakçıktan oluşur. Yaprakçıklar tam kenarlı, elips şeklinde ve uç kısımları sivricedir. Yaprak koltuklarındaki gözlerden iri olanı sürerek odun dalını oluşturur.

    Dişi çiçek sadece verimli olmayanların uç tomurcuklarından meydana gelen sürgünlerin ucunda vardır. Verimli çeşitlerinse hemen hemen bütün tomurcuklarında (yaprak tomurcukları dahil) meydana gelir.

    CEVİZ ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

    Türkiye’de yetiştirilen yerli ceviz çeşitlerinin yanında farklı iklimlere uyumlu birçok ceviz çeşidi bulunmaktadır.

    Soğuk ve sıcak iklimlere olan uyumluluğu, erken ve geç uyanması, dölleme gerekliliği, cevizin rengi, meyvesinin ağırlığı gibi birçok farklı özelliği görmek mümkündür.

    YABANCI CEVİZ ÇEŞİTLERİ

    • Chandler Cinsi: Nisan ayı başında uyanıp, yapraklanmaya başlar. Yüksek verimlidir ve yan dallarında meyve oluşur. Kabuklu ve kurutulmuşu yaklaşık 13 gramdır. Cevizde bakteriyel yanıklık olduğundan yıllık koruma uygulamalarına özen gösterilmelidir.
    • Franquette Cinsi: En geç uyanan yaygın ceviz cinslerindendir. Nisan ayının ortasından sonra uyanması beklenir. Kabuklu ve kurutulmuşu yaklaşık 11 gram ağırlığındadır, iç oranı %50’dir. Meyve orta verimli olup dalların uç kısımlarında oluşur.
    • Cisco Cinsi: Nisan ayının ortalarında uyanmaktadır. Kabuklu ve kurutulmuşu yaklaşık olarak 14 gramdır. Cisco cinsi Franquette gibi dal uçlarında meyvelerini oluşturur.
    • Pedro Cinsi: Nisan ayı başlarında uyanır. Kuru ve kabuklu hali 11 gram civarındadır. Yüksek rakımlarda yetişmesi önerilir, orta seviye verimlidir. Diğer cinslerle kıyaslandığında ağaç yapısı küçüktür ve istenilen boyuta getirilmesi için ağır bir budama işlemi yapmak gerekir.
    • Payne/Ashley Cinsi: Mart ayı ortalarında uyanır. Kuru ve kabuklu hali yaklaşık 13 gramdır. Yan dallarında orta seviye verimlidir. Eylül ortalarında hasadı gerçekleştirilebilir fakat erken uyanması bu cinsi don olaylarına karşı duyarlı hale getirmektedir.
    • Serr Cinsi: Filizlenmesi mart ayının sonlarına doğru olur. Cevizin kurusu yaklaşık 14 gramdır. Kendini dölleyebilen cinstir.
    • Hartley Cinsi: Nisan ayının başınsa uyanır ve hasat edilir. Kuru ağırlığı 14 gramdır. Bakteriyel hastalıklara oldukça duyarlı olması en büyük olumsuz özelliğidir. Sorunu en aza indirmek adına çok iyi drenaj yapılmalı ve toprağın uzun süre ıslak kalmadığını kontrol etmek gerekmektedir.
    • Eureka Cinsi: Diğer ceviz cinslerinden meyve şekli nedeniyle kolayca ayırt edilir. Mart ayı sonlarında filizlenir ve ekim ayı başında hasat işlemi gerçekleşmeye başlar. Güneş yanıklarına duyarlı bir cins olduğundan popülerliği azdır.
    • Tulare Cinsi: Nisan ayı başında uyanır. Kuru ve kabuklu ağırlığı 14 gram civarındadır. Kendisini tozlayabilen bir cinstir.

    YERLİ CEVİZ ÇEŞİTLERİ

    • Bilecik: Ceviz yetiştiriciliğine uygun, kıyı bölgelerin dışında tüm bölgelerde yetiştirilebilir. Geç uyandığından don bulunan bölgelerde yetiştirilmeye uygundur. Hasadı eylül ayının sonlarında olmaktadır.
    • Kaman 1: Hasadı eylül sonu olmaktadır. Çoğunlukla her yıl aynı verimdedir. Diğer çeşitlerine göre geç yapraklanmaktadır. Bu yüzden donlara karşı daha dayanıklıdır.
    • Kaman 4: Kaman 1 çeşidine benzerdir. Erken dönemlerde hasat edilmektedir.
    • Kaman 5: Kaman 1 çeşidine benzer özelliklerdedir. Kabukları oldukça incedir. Yan dal verimi azdır.
    • Şebin: Sık dallıdır ve yüksek verimlidir. Kıyıdan uzak bölgelerde yetiştirilir. Kurak dönemlere dayanıksızdır bu yüzden güneş yanıkları çok çabuk etkilemektedir.
    • Şen 2: Kıyı bölgelerin dışında yetişmesine uygun olan bölgelerde yetiştirilebilmektedir.
    • Tokat 1: Ceviz yetiştiriciliği için uygun tüm bölgelerde yetiştirilebilir.
    • Yalova 1: Deniz etkisine açık bölgeler dışında yetiştirilmesi önerilir. Meyve ağırlığı 16 gramdır.
    • Yalova 3: Erken çiçeklenmektedir. Yüksek verimlidir. Meyve ağırlığı yaklaşık13 gram olup taze tüketime elverişlidir.
    • Yalova 4: Yalova 3 ile aynı özelliklere sahiptir. İç donların olmadığı yerlerde yetiştirilmesi daha uygundur.
    • Yavuz 1: Ceviz tarımı için müsait tüm bölgelerde yetişebilir. Dolgun bir iç yapısı vardır. Ortalama 17,4 gram meyve ağırlığına sahiptir.

    CEVİZ AĞACI BAKIMI

    Ceviz ağaçlarının bol suya ihtiyacı vardır. Kapladığı alan kadar sulanması gerekir. Toprak geçirgenliğinin fazla olduğu ceviz ağaçlarının sulama işlemi en azından 4-5 sene düzenli yapılmalıdır. Yaz mevsiminde yapılan sulama, ağacın sağlık kalitesini birebir etkiler.

    Damla sulama yöntemi ceviz ağacının hem fidan hem de olgunluk dönemlerinde önerilir. Ağacın köklerine eşit oranda sulama yapmak da oldukça önemlidir. Bitkiler, ihtiyaç duydukları besini topraktan kökleri sayesinde büyük ölçüde alırlar. Eğer toprakta bitki için gereken besinler yoksa sonradan eklenmelidir.

    Hayvansal gübre kullanılırsa, uzun zaman açıkta beklemiş / yanmış küçükbaş gübresi kullanmak doğru olacaktır. Yaprak dökümü zamanında, ağaç altına gübre serilerek; ilkbahar ayında çapalama ile toprağa karıştırmak yararlı olacaktır.

    Sonbahar ve ilkbaharda dikim yapılan yerlerde toprak derine inmeden sürülmelidir, kök ve gövdelere zarar verilmemelidir. Sürme işlemi yabancı ot kontrolü ve toprağın havalandırılması açısından önemlidir. Ağacın güneş ışınlarından yararlanabilmesi için, budama işleminin belirli aralıklarla yapılması önerilmektedir.

    CEVİZ HASTALIKLARI NELERDİR?

    Sürekli kontrol altında tutulması gereken ceviz hastalıkları, çiftçiyi ekonomik olarak ciddi etkileyen bir durumdur. Bu ceviz hastalıkları çoğunlukla bakteri kaynaklı meydana gelmektedir.

    CEVİZDE BAKTERİYEL YANIKLIK (Xanthomonas arboricola)

    Cevizde bakteriyel yanıklık yaprak, sürgün, çiçek ve meyvelerde görülmektedir. Enfektelenen kısımlar kararır ve kurur. Hastalıklı kısımlar kesilmelidir. Fazla azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır.

    CEVİZ ANTRAKNOZU (Gnomonia leptostyla)

    Ceviz antraknozu yaprakçık, meyve ve yaprak saplarında lekeler oluşarak önemli zarara neden olmaktadır.

    Hastalık şiddetliyse yaprak ve meyve dökülmesi olabilir. Hastalıklı kısımlar toplanıp gömülmelidir, lekeli dallar budanmalıdır. Kimyasal olaraksa ilaçlama yapılmalıdır.

    CEVİZ KÖK ÇÜRÜKLÜĞÜ (Armillaria mellea)

    Ceviz kök çürüklüğü yaprak dökülmesi, soluk görüntü hatta bitkinin ölümüne sebep olan mantar hastalıktır. Etrafındaki toprağın uzun süre ıslak kalması buna etkendir. Sulama sonrası nem takibi ve gerekli zamanlarda sulama yapılması bunun önüne geçebilir.

    CEVİZ GÖVDE KANSERİ

    Ceviz gövde kanseri mantarlar, bakteriler gibi patojenlerin bitkinin gövdesine nüfuz etmesi sonucu oluşur. Bitkide doku bozuklukları oluşturarak gövdeyi zayıflatır. Bazı durumlarda bitkinin ölümüne yol açabilir.

    CEVİZ DAL SOLGUNLUĞU (Hendersonula toruloidea Nattrans)

    Güneş ışınlarına açık hale gelen taç yapısındaki ağaçların hastalığa hassaslaşması sonucu ceviz dal solgunluğu meydana gelir. Belirtileri, yaprakların solması kuruması şeklindedir.

    CEVİZ ZARARLILARI NELERDİR?

    Yetiştiriciliği yapılan diğer meyve çeşitlerindeki gibi, cevizlerde de ürün kaybına sebep olan birçok zararlılar bulunmaktadır.

    Kaliteyi ve verimi artırmanın yanında, ceviz zararlıları açısından da çalışmalar yapılmalı ve büyük sorunlara sebep olabilecek etmenler tespit edilip önlem alınmalıdır.

    ELMA (CEVİZ) İÇ KURDU (Cydia pomonella L.)

    Direkt ceviz meyvesine zarar yapmaktadır. Elma(ceviz) iç kurdu, cevizin içinde ve dış kabuğunda beslenerek meyvelerin dökülmesine, ürünün kalitesinin düşmesine neden olur.

    AVRUPA KIRMIZI ÖRÜMCEĞİ (Panonychus ulmi (Koch))

    Yumurtaları kiremit kırmızısı renktedir. Yapraklarında bitki özsuyunu emerek ve zehirli madde salgılayarak zarar verirler. Yapraklar kurşun-gümüş rengini alır. Avrupa kırmızı örümcek zararını görmüş yaprakta, dökülmeler ve damarlarda renk bozulması başlar.

    CEVİZ AFİDİ (Chromaphis juglandicola & Panaphis juglandis)

    Ceviz afidi, cevizin yaprak ve meyvelerindeki bitki özsuyunu emer. Emgi sonucunda klorofillerin parçalanması ile fotosentez olumsuz etkilenir, yapraklarda sararmalar ve dökülmeler olur.

    Salgıladıkları tatlımsı sıvı sebebiyle yaprak ve meyveler üzerinde fumajin (karaballık) oluşur. Bu durumda ağaç zayıf düştüğünden, ürün verimi ve kalitesi düşer.

    KIRMIZI ÖRÜMCEKLER

    Kırmızı örümcekler bitki özsuyunu emerek, bitki gelişimini ve kalitesini olumsuz etkiler. Bu emilim yaprak üst ve orta kısmında beyazımsı minik ve sık noktalar halinde görülerek anlaşılır.

    Kırmızı örümcekler hakkında daha detaylı bilgi almak için sitedeki kırmızı örümcek adı altındaki yazıya ulaşabilirsiniz.

    AMERİKAN BEYAZKELEBEĞİ (Hyphantria cunea)

    Amerikan beyazkelebeği larvaları yaprak altında ağ örerek diğer yaprakları da birleştirirler. Sadece yaprak damarları kalacak biçimde beslenirler. Olgunlaşmaya başlayan meyveleri yiyerek zarar verirler.

    ÇAYIR NEMOTODU (Pratylenchus spp.)

    Her dönemde kökün içerisinde ve hareket halindedirler. Çayır nematodları bitki dokularında çokça parankima dokularına zarar verirler.

    CEVİZDE SİYAH ÇİZGİ HASTALIĞI

    Cevizde siyah çizgi hastalığı, olarak adlandırılan simptom hastalığı bulaştığı ilk daldan itibaren yavaşça sararma ve kuruma, ölümler meydana getirmektedir.

    Türkiye’nin ceviz üretiminde önde gelen ülkelere göre toprak, iklim, sulama imkanları bakımından fark yaratmaktadır. Diğer taraftan meyvesinin değerinin yüksek olması ve kerestesinin olması değerini daha da artırmaktadır.

    Ayrıca bu denli ekonomik öneme sahip ceviz bahçelerinde yeteri kadar hastalık ve zararlılarla mücadele yapılmamaktadır.

    Bu nedenle de önemli oranda ürün ve kalite kayıpları oluşmaktadır. Ceviz ağaçlarını olumsuz etkileyen ceviz zararlılarından kurtulmak da kalite ve verim açısından önemli yer tutmaktadır.

    Yazan: Ziraat Mühendisi Beyza Söğüt

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×