Mayıs böceği Latince adıyla Melolontha meolontha tarımsal alanlarda ciddi verim kayıplarına sebep olabilen bir zararlıdır. Mayıs böceği bitki gelişimine olumsuz etki ederek verim kayıplarına dolayısıyla maddi zararlara sebep olmaktadır.
Bu zararların önüne geçebilmek kültürel ve kimyasal olarak yapılacak mayıs böceği mücadelesi ile mümkün olmaktadır. Bu yazımızda mayıs böceğini tanımlayarak nasıl mücadele edilmesi gerektiğine değineceğiz.
MAYIS BÖCEĞİ NEDİR?
Latince adı Melolontha meolontha olan mayıs böceği, ergin durumdayken kızıl kahverengi, larva durumundayken C şeklinde beyaz ve tombul haldedir. Mayıs böceğine, adi mayıs böceği ya da halk arasında kadı lokması veya manas denmektedir.
Mayıs böceği üç yılda bir döl vermektedir. Dişi mayıs böcekleri ortalama olarak toprağa 60 yumurta bırakabilir. Yumurtadan çıktıktan iki ay sonra gömlek değiştirerek ikinci dönem larva olan mayıs böcekleri birinci dönem larvayken otların köklerini kemirmektedir.
İkinci dönem larva halindeyken oburca beslenmektedirler. Larvalar kışı geçirmek için sonbaharda toprakta derinlere inmektedirler. Mart- Nisan aylarına gelindiğinde artık larva durumundaki mayıs böcekleri haziran ayına kadar önemli zararlar verebilecek şekilde beslenirler. Sonrasında yine gömlek değiştirirler ve üçüncü dönem larva haline gelirler.
Bu dönem bir yıldır ve yine önemli ölçüde zarar oluşturmaktadırlar. Bir yıl üçüncü dönem larva süresinden sonra temmuz ayında toprağın 15-35 cm derinliklerinde topraktan yuvanın içinde pupa olurlar. Pupalar eylülde ergin hale geçereler fakat yuvayı terk etmezler. Pupalar bir sonraki yıl ilkbahara kadar yuvada durmaktadır. Ve üç yılın sonunda ergin mayıs böceği olmaktadırlar. Ergin mayıs böcekleri çiçek ve yapraklarla beslenirler.
MAYIS BÖCEĞİ ZARARLARI NELERDİR?
Mayıs böceklerinin larva durumundayken önemli zararlar verdiğinden bahsetmiştik. Larva durumundayken özellikle bitki köklerini kemirerek zarar oluşturmaktadırlar. Bu da bitkilerde besin ve su alımını engellediğinden bitki gelişimi olumsuz etkilenmektedir.
Ergin haldeki mayıs böcekleri de çiçek ve yapraklarla beslenmektedir. Yaprakları yenen ağaçların fotosentez yapabilme kapasitesi düşürmektedir. Tüm bu olumsuz etkiler tarımsal üretimlerde verim düşüklüğüne sebep olmaktadır.
MAYIS BÖCEĞİ HANGİ BİTKİLERE ZARAR VERİR?
Mayıs böceği zararlısı tarım bitkilerinde, meyve ağaçlarında, ormanlık alanlardaki ağaçlarda, bazı sebzelerde en önemlisi fındık ağaçlarında zarar oluşturmaktadır. Özellikle fındığın ana zararlısı olan mayıs böceği, bitkilerin kurumasına sebep olarak ciddi verim kayıplarına yol açabilmektedir.
Mayıs böceğinin ikinci ve üçüncü dönem larvaları fındık ağaçlarında asıl zararı oluşturmaktadır. İkinci ve üçüncü dönem larvalar fındık ağaçlarının kökleri ile oburca beslenerek fındık ağaçlarına zarar vermektedir.
MAYIS BÖCEĞİ NASIL YOK EDİLİR?
Mayıs böceğinin tarımsal ürünlerde verim kayıplarına yol açarak maddi zararlar oluşturduğundan bahsetmiştik. Mayıs böceği istilası durumunda kültürel ve kimyasal olmak üzere iki şekilde mayıs böceği mücadelesi yapılmaktadır.
KÜLTÜREL MÜCADELE
Kültürel mücadelede mayıs böceği ile doğal mücadele yöntemlerinden biridir. Kültürel mücadelede kullanılacak olan hayvan gübrelerinin temiz olmasına dikkat etmek önemlidir. Zararlının bulaşmasını önlemek için zuruf artıkları ve hayvan gübreleri uzun süre açık alanlarda bekletilmemelidir. Kuşlar, kirpiler, karıncalar mayıs böceği doğal düşmanları arasında yer almaktadır.
Bu canlılar ergin veya larva durumundaki mayıs böceklerini yiyerek mayıs böceği popülasyonunun azalmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca fındık bahçelerinin yakınlarında zifin (sarı orman gülü) varsa mayıs böceğinin erginleri bu bitkinin çiçeklerinin üzerinde toplanmaktadır. Bu durumda bu bitkinin üzerine gelen mayıs böcekleri toplanıp öldürülmelidir. Yine toprak işleme esnasında larva görülürse bunlarda toplanıp öldürülmelidir.
KİMYASAL MÜCADELE
Mayıs böceği ile kimyasal mücadele yapabilmek için larva popülasyonuna bakarak karar verilmesi gerekmektedir. Larva yoğunluğuna göre kimyasal mücadelede karar kılınırsa mayıs böceği ilaçları kullanılmaktadır.
MAYIS BÖCEĞİ İLAÇLARI
Mayıs böceği ile kimyasal mücadelede insektisitler kullanılmaktadır. Kimyasal mücadelede insektisit kullanımı sonbahar aylarında larvalar henüz toprak yüzeyine yakınken yapılmalıdır. Eylül başı ile Ekim ortasına kadar olan süre ilaçlama için uygundur. Aynı zamanda toprakta bu aylarda ilacı karıştırmak için en uygun haldedir. Mayıs böceği ilacı fiyatı ürünlerin türüne ve markasına göre değişmektedir. Reçete yazma yetkisine sahip kişiler tarafından verilen ilaçlar uygun şekilde uygulanmalıdır.
Bu yazımızda Latince adı Melolontha melolontha olan mayıs böceğinin birçok bitkide zarara sebep olduğundan bahsettik. Mayıs böceği mücadelesi yapılırken alanında uzman kişilere başvurulmalı özellikle kimyasal mücadelede önerilen doz ve zamanlara dikkat edilmelidir.
Fındık zararlısı olarak bilinen Mayıs Böceği ve fındık zararlıları ile ilgili daha detaylı bilgi için sitemizde yer alan “Fındıkta Zararlı ve Hastalıklardan Korunma Yöntemleri” adlı yazımıza göz atabilirsiniz.
Yazan: Ziraat Mühendisi Aslı Nur Kasa