Keçi yetiştiriciliği, girdi maliyetlerinin düşük olması nedeniyle birçok ülkede, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde önemli bir hayvansal üretim kaynağıdır.
Türkiye ‘de Batı Anadolu Bölgesi’nde doğal bitki örtüsü ve toprak yapısı keçi yetiştiriciliği için çok uygun olan bu bölgede süt tipi melez keçi yetiştiriciliği yapılmaktadır.
Genellikle yüksek süt verimine sahip olan ırk ve en tanınmışı “Saanen” keçisidir. Saanen keçi yetiştiriciliği ülkemizde Türk Saanen ırkı geliştirilmiş ve Batı Anadolu’da yetiştirilmektedir.
SAANEN KEÇİSİ IRK ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Saanen keçisi ırk özellikleri ılıman iklimleri tercih ederler ancak çeşitli iklim koşullarına uyum sağlayabilirler. İyi havalandırılmış, temiz ve kuru barınaklar gerektirirler. Genel olarak sağlıklı ve dayanıklıdırlar, ancak düzenli veteriner kontrolleri ve uygun aşılamalar önemlidir. Kılları kısa ve temiz olduğu için bakım gereksinimleri düşüktür. Yine de düzenli tırnak kesimi ve parazit kontrolleri gereklidir.
İSVİÇRE SAANENİ
Dünya’nın tanınmış en iyi süt keçisi ırkıdır.yemden yüksek derecede yararlanabilen bu ırkın büyüme yetenekleri çok gelişmiştir.bu ırkın genel özellikleri şu şekildedir.
- Renk: Düz beyaz.
- Kıl Yapısı: Kısa ve sert kıllar.
- Ağırlık: Tekeler 75 kg, keçiler 50 kg.
- Laktasyon Süt Verimi: 750-800 kg.
- Laktasyon Süresi: 280 gün
FRANSIZ SAANENİ
Kökenini İsviçre Saaneni’nden alan bu ırk sağlam vücut yapısı ve dolgun memeleriyle yüksek süt verimine sahip sütçü bir keçi ırkıdır.en büyük özelliği dağlık bölgelere gösterdiği uyumdur.
- Renk: alacalı veya benekli.
- Ağırlık: Tekeler 80-100 kg, keçiler 60-90 kg.
- Laktasyon Süt Verimi: 600-900 kg.
- Laktasyon Süresi: 300 gün.
TÜRK SAANENİ
1978 yılında Çanakkale’de yetiştirilmeye başlanan bu ırk Saanen ırkı ile yerli ırkımız olan Maltız ve kıl keçilerinin melezlenmesi sonucu oluşmuş döl verimi yüksek sütçü bir ırktır.
- Renk: Kremden süt beyazına kadar değişir.
- Meme Yapısı: Sarkık olmayan, “koltuk meme”.
- Ağırlık: Keçiler 50-60 kg, tekeler 60-80 kg.
- Laktasyon Süresi: 270 gün.
- Laktasyon Süt Verimi: 500-650 kg.
SAANEN KEÇİ YETİŞTİRİCİLİĞİ NASIL YAPILIR?
Keçi yetiştiriciliği, sığır ve koyunlara göre uygun bakım ve yönetim gerektiren bir süreçtir. Keçilerin bakımı, yemi, barınması çiftleşmesi gibi genel yetiştirme özellikleri gerekli olanakların sağlanması gereklidir.
SAANEN KEÇİSİ MELEZLENMESİ
İlk melezleme çalışmaları, Saanen ırkı ile Malta ırkı tekelerinin Kıl keçileriyle melezlenmesi şeklinde başladı. Çalışmalar, 1970’li yılların başında E.Ü. Ziraat Fakültesi’nde başladı ve daha sonra Yakaköyü’nde sürdürüldü. İlk sonuçlar verim açısından yeterli olmadı. Daha sonra İzmir Selçuk’da İlk iki yıl sınıf yöntemiyle Kıl keçileri Saanen tekelerine aştırıldı ve aşım bitince tekeler geri alındı. Melezleme F1 aşamasında bırakıldı, sonra sürü kapatılarak F hattı yetiştiriciliği sürdürüldü.
Türk Saanen Keçisi Projesi Otuz yıl süren “Saanen x Kıl Melezleme Projesi” kapsamında Batı Anadolu’daki Çalışmalar devam etti E.Ü. Ziraat Fakültesi tarafından yürütülen Saanen x Kıl melezleme çalışmaları ve damızlıkların dağıtımı ile melez süt keçi yetiştiriciliği saha düzeyinde yaygınlaştı. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü ve Prof. Dr. Türker Savaş tarafından sürdürüldü. 2005 yılında E.Ü. Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü’nde Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı tarafından düzenlenen “Süt Keçiciliği Ulusal Kongresi”nde Türk Saanen keçisi resmi olarak onaylandı.
SAANEN KEÇİSİ VERİM ÖZELLİKLERİ
Saanen keçisi ırk özellikler, yüksek süt verimi ve döl verimi ile bilinen, çeşitli çevre koşullarına uyum sağlayabilen ve yemden iyi yararlanma özelliği olan verimli bir keçi ırkıdır. Çeşitli iklim ve çevre koşullarına iyi uyum sağlarlar .Genellikle sağlıklı ve dayanıklı bir ırktır. Ancak, iyi bakım ve besleme gerektirirler. İri ve dolgun bir meme yapısına sahip olup, bu da yüksek süt verimini destekler. Koltuk meme yapısı sayesinde merada meme yaralanmaları daha az görülür.Düz beyaz renkte, kısa ve sert kıllı bir yapıya sahiptir. Yüksek döl verimine sahip olan Saanen keçilerinde ikizlik ve üçüzlük yaygındır.
Saanen keçilerinin sağlıklı bir şekilde büyümesi ve yüksek verimde süt üretmesi için düzenli bir rotasyona ihtiyaca gerek vardır. Kaliteli ot, Saanen keçilerinin ana besin kaynağı olmalıdır. Taze veya kuru ot, iyi bir sindirim sağlar. Mısır, arpa, yulaf gibi tahıllar: Bu tahıllar, enerji ihtiyacını karşılar. Tuz ,mineral dengesini sağlamak için önemlidir. Sağlıklı ve düzenli bir şekilde temiz su, Sindirim sürecini destekler ve vücut fonksiyonlarını düzenler.
SAANEN KEÇİSİ NE KADAR SÜT VERİR?
Saanen keçileri genellikle yüksek süt verimine sahip bir ırktır. Ortalama olarak, Saanen keçileri laktasyon (süt verimi) döneminde günlük olarak 2,7-3 kg süt verebilirler. saanen keçi yetiştiriciliği iyi beslenen, sağlıklı ve iyi yönetilen Saanen keçileri daha yüksek miktarlarda süt verebilirken, dengesiz beslenme, stres veya sağlık sorunları süt verimini olumsuz etkileyebilir. Genellikle laktasyon dönemi boyunca Saanen keçisi verimi 750-800 kg arasında süt verebilirler.
SAANEN KEÇİSİ NEREDE YETİŞİR?
Saanen keçileri, özellikle Saanen Vadisi’nden İsviçre’den köken alan bir ırktır. Ancak, günümüzde dünya genelinde birçok ülkede yetiştirilmektedir. Avrupa ülkeleri, Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi ülkelerde Saanen keçileri yaygın olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde ise Marmara ve Ege bölgesinde yetiştirilmektedir.
SAANEN KEÇİSİ FİYATLARI
Keçi sütü, peynir, yoğurt ve tereyağı yapımında kullanılır. Keçi sütü ürünleri, inek sütü ürünlerine göre daha yüksek fiyatlarla satılabilir. Keçi sütü, inek sütüne kıyasla daha fazla fonksiyonel özelliklere sahiptir ve bu nedenle yetişkin bir Saanen keçisi fiyatları 8.000-10.000 TL arasındadır.
Sonuç olarak Saanen keçi yetiştiriciliği Dünyada ve ülkemizde sütü için yapılan bir hayvancılık türü olup Saanen keçisi ırk özellikleri merada otlatılmaya uygun ve yemi iyi değerlendirdiği için yüksek süt verimine sahiptir. Bu nedenlerden dolayı çiftçiler tarafından tercih edilen bir ırk olmuştur.
Ek olarak; et ve süt verimi yüksek türler hakkında daha detaylı bilgi için “Et Verimi Yüksek Yerli ve Yabancı Koyun Irkları” adlı listemize göz atabilirsiniz.
Yazan: Ziraat Mühendisi Cafer Aşar