Tarım alanlarında istenmeyen bitkiler olan yabancı otlar kültür bitkileri ile rekabet etmektedir . Bu rekabet kültür bitkilerinin gelişmesini ve ürün verimini engellemektedir.
Yabancı otlar içerisinde yer alan ve tarımsal üretime zararlı asalak bitkiler arasında yer alan canavar otu dünyada ve ülkemizde tarım alanlarında ciddi zarar neden olan bir parazit bitkidir.
Canavar otu bitkilerin su ve besinine ortak olarak kültür bitkilerinin verim ve kalitesini düşürmektedir. canavar otu mücadelesi zaman alan bir mücadele yöntemidir. Kimyasal mücadele yöntemleri olan canavar otu ilaçları kullanarak hızlı bir şekilde mücadele edilir.
CANAVAR OTU NEDİR?
Orobanche spp. veya Phelipanche spp. Bilimsel adlarıyla bilinen canavar otları kök paraziti bir bitki olup dünyada ve ülkemizde yayılış göstermektedir. Orobanş klorofil içermez ve fotosentez yapamaz bundan dolayı bu zararlı yabancı ot bitkilerin büyümesini, gelişmesini, besin ve su gibi temel ihtiyaçlarını alımını engellemektedir. Bu zarar sonucunda kültür bitkilerinde verim ve kalite kayıpları yaşanmaktadır
CANAVAR OTU ZARARLARI NELERDİR?
Canavar otu, kök paraziti olan bir yabancı ottur ve bazı kültür bitkileri, canavar otu için konukçu bitki görevi görmektedir. bu kültür bitkileri varlığında parazit olarak yaşarlar. Bu yaşam biçiminde konukçu olan bitkinin su, minarel ve besin gibi bitkinin yaşamsal fonksiyonlarını kullanarak kültür bitkisini gelişimini ve büyümesini olumsuz yönde etkilemektedir.
Canavar otu; ayçiçeği, domates, patates, tütün, mercimek ve bakla gibi önemli kültür bitkilerine zarar vermektedir. Bulunduğu tarlarda zararlı olmaktadır. Bu tarlalarda görülen zararlar genel olarak bitkileri büyük zarar eşiğine getirerek öldürmeye bilir fakat bitki su stresi içerisinde ise tarlada canavar otu zararı bitkileri solarak öldürmesi mümkündür.
Ayrıca büyüme ve gelişme geriliği, verim ve kalite düşüşü, solgunluk ve sararma gibi gözle görülecek belirtiler ortaya çıkmaktadır.Bu zararlar çok fazla bitkiyi etkilemeden canavar otu ilaçları kullanarak kimyasal yolla mücadele edilmesi gerekir.
CANAVAR OTU TÜRLERİ
Canavar otu birçok ülke de tarlarda farklı türleri bulunmaktadır .Bu türler tarlada oldukça yaygın olarak görülmektedir. Orobanche spp. veya Phelipanche spp. iki gruba ayrılan türlerin ülkemizde yaklaşık 36 tane canavar otu türü bulunmaktadır. Bunlar içinde ülkemizde en yaygın olarak görülen 4 canavar otu türü bulunmaktadır. Canavar otu türleri ve etkilediği kültür bitkileri şu şekildedir:
- Boğumlu canavar otu (O. cumana / O. cernua) – Ayçiçeği.
- Mavi çiçekli canavar otu (P. ramosa) – Domates, patates, patlıcan ve tütün.
- Mısırlı canavar otu (P. aegyptiaca) – Mercimek ve domates.
- Beyaz çiçekli canavar otu (O. crenata) – Mercimek, bakla gibi baklagillerde.
CANAVAR OTU İLE NASIL MÜCADELE EDİLİR?
Kültür bitkilerinin verim ve kalitesini korumak için canavar otu mücadelesi için kültürel mücadele ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanarak tarlayı ve bitkiyi parazit bitki zararından arındırılabilir.
KÜLTÜREL MÜCADELE
Canavar otu ile kültürel mücadele yöntemleri, bulaşmayı önleme, elle çekme, geç ekim, tuzak bitki ekim, derin sürüm, konukçu olmayan bitkilerin yetiştirilmesi ve dayanıklı çeşitlerin kullanımı gibi yollar ile canavar otu ile mücadele edilebilir. Özellikle bulaşmayı önleyici, dayanıklı ve sertifikalı tohum kullanmak gerekmektedir. Mekanik olarak derin sürüm veya elle yolmada uygulanabilir.
Son zamanlarda yapılan çözümlerden biride canavar otu için tuzak bitkiler tercih etmektir. Örneğin keten, şalgam turpu ve kırmızı mercimek gibi tuzak bitkiler tercih edilebilir. Canavar otu tohumları uzun süre tarlada canlılığını koruduğu için bulaşıklı tarlada münavebe uygulayarak tarlada konukçusu olmadığı kültür bitkileri yetiştirilebilir.
KİMYASAL MÜCADELE
Canavar otu ile kimyasal mücadele yöntemleri, bitki koruma ürünleri kullanılarak canavar otuna karşı etkili olabilir, fakat ülkemizde sadece ayçiçeği, tütün ve mercimekte ruhsatlı ilaçlar bulunmaktadır.
CANAVAR OTU İLAÇLARI
İlaçlama yapılacak havanın rüzgarsız, yağışsız ve ortalama bir sıcaklıkta yapılması ve dozuna uygun ilaç kullanımı önemlidir.
Canavar otu ilaçları ruhsatlı olan aktif madde Imazamox 40 g/l önerilmektedir. Tavsiye edilen dozaj ve tekrar aralıklarına uyulmalıdır. Bu gurup herbisitler canavar otu mücadelesi için kullanılabilir.
Sonuç olarak, dünya ve ülkemizde birçok türü bulunan canavar otunun (Orobanche spp. veya Phelipanche spp.) tarımda ciddi zararlara neden olmaktadır.
Özellikle ayçiçeği, domates ve tütün gibi ekonomik değeri yüksek bitkilerde zararı %100 e kadar ulaşmaktadır. Bundan dolayı doğru tohum ve doğru mücadele yöntemleri tercih edilmelidir.
Yazan: Ziraat Mühendisi Cafer Aşar