Daha Fazla Gör

    Son Yazılar

    SEBZE HASTALIKLARI VE ZARARLILARI İLE MÜCADELE

    Ülkemiz bir tarım ülkesi olarak, tarımsal ürünleri ilk sıraya alması beslenme alışkanlığımızda sebzelerin önemini açıkça ortaya koymaktadır. Tarım ülkesi olan Türkiye’de sebze üretimi oldukça önem arz etmektedir.

    Sebzeler, hemen hemen her bölgede hem örtü altı hem de tarla koşullarında yetiştirilebilmektedir. Sebzelerde yetiştirme zamanı içerisinde bazı zararlı etmenler ürün ve kalite kaybına neden olabilmektedir.

    Zararlılar ile başarılı bir mücadele içi sebze yaprak hastalıkları, en önemli sebze hastalıkları, yaygın sebze zararlıları, sebze hastalık ve zararlıları tanımını ve yaşayışlarının iyi bir şekilde bilinmesi gerekmektedir.

    SEBZE NEDİR?

    Çoğunlukla tek yıllık, otsu yapıda, insanların beslenmesinde kullanılan, kök, gövde, yaprak, sürgün, meyve, çiçek ve tohumları tüketilebilen ve aynı zamanda çiğ veya pişirilerek tüketilen bitkiler sebze nedir sorusunun cevabıdır.

    SEBZE YETİŞTİRME KOŞULLARI NELERDİR?

    Sebze yetiştirme koşulları nelerdir sorusunu inceleyecek olursak, serin iklim ve sıcak iklim sebzeleri olmak üzere 2 çeşit koşul bulunmaktadır. Serin iklim sebzeleri, aylık ortalama 15-18°C sıcaklığında gelişimlerini en iyi şekilde gösterirler. Çimlenme sıcaklığı en yüksek 21–26 °C, en düşük ise 3–10°C arasında değişmektedir.

    Bezelye, pazı, ıspanak, lahana, sarımsak, kırmızı pancar, soğan, marul, enginar, pırasa, havuç örnek verilebilir. Sıcak iklim sebzeleri, en iyi gelişimlerini aylık ortalama 25-30 °C’de gösterirler. Çimlenme sıcaklığı en yüksek 35-36 °C, en düşük ise 9-10 °C arasında değişmektedir. Biber, bamya, domates, fasulye, kabak, patlıcan, mısır, hıyar, kavun, karpuz örnek verilebilir.

    SEBZE HASTALIK BELİRTİLERİ NELERDİR?

    Sebze hastalık belirtileri nelerdir başlığı içerisindeki genel sebze hastalık belirtileri şunlar olabilir; sararma ve solma, lekelenme, küflenme, şekil değişiklikleri, solgunluk, damlama, kuruma ve solma, sebze kök hastalıkları, bozuklukları ve yaprak deformasyonu.

    EN ÖNEMLİ SEBZE HASTALIKLARI

    Sebze üretiminde karşılaşılan en önemli sorunlardan birisi hastalıklardır. Üreticilerde büyük kayıplar oluşturan bu hastalıkların birçok çeşidi vardır. Tüm sebze virüs hastalıkları için ayrı mücadele biçimi de bulunmaktadır. En önemli sebze hastalıklarını birlikte inceleyelim.

    BAKTERİYEL SOLGUNLUK VE PATATES KAHVERENGİ ÇÜRÜKLÜĞÜ

    Hastalığın etmeni bir bakteridir. Kökleri yoluyla patates bitkisini hastalandırır. Tohumla taşınabilmektedir. Bu hastalık bulaşmış olan tarlalarda patates tarımına 5 yıl süre ile izin verilmez. Patatesin gövde ve yapraklarındaki ilk belirtileri, sıcak günlerde dalların ucundaki yapraklarda oluşan solgunluktur.

    Hastalık ilerledikçe kök boğazının üzerindeki bölgelerde çizgi biçiminde kahverengileşme ve yapraklarında bronzlaşma gözlenir. Yumru gözlerinden ve patatesin gövdeye bağlı bölgesinden damla şeklinde akıntı çıkar. Hastalıklı yumrular kesildiğinde kahverengileşme ve hafif sıkıldığında kremsi renkte bir akıntı görülür.

    BİBERLERDE KÖK BOĞAZI YANIKLIĞI

    Bu hastalık değişik dönemlerde, bitkinin farklı organlarında görülebilmektedir. Erken dönemde enfeksiyon olursa, fideliklerde çökerten olarak etkili olmaktadır. İleri zamanlarda bitki kök boğazında önce koyu yeşil sonrasında siyaha dönüşen renk değişimi gözlenir. Bu biçimde enfeksiyona uğrayan bitkiler solar ve normal bakım, sulama işlemleri yapılsa bile bitki kendini toparlayamaz.

    FASULYE ADİ YAPRAK YANIKLIĞI

    Hastalık, toprakta kalan hastalıklı bitki artıkları ya da bulaşıklı tohumlar yoluyla bulaşır. Hastalık, bol yağıştan sonra ani hava ısınmasıyla birlikte şiddetlenir. Çenek yapraklarında ilk belirtileri görülür. Zamanla lekeli yerlerde kuruma meydana gelir. Kapsüllerinde ise içe çökük, orta kısmında sarı renkli bakteriyel akıntı ve yağlı görünümde olan kırmızımsı kahverengi lekeler meydana gelir.

    FASULYE ANTRAKNOZU HASTALIĞI

    Fasulye antraknozu belirtileri, yeni çıkmış olan fidenin çenek ve gövdelerinde koyu kırmızı kahverengi lekelerdir. Bu tarz fideler gelişmeden ölürler. İkincil enfeksiyon sonucunda ise koyu kırmızı kahverengi lekeler siyaha dönüşmektedir.

    Çok şiddetli durumda ise damar birleşim yerlerinde çoğunlukla üçgen şeklinde kurumalar meydana gelir ve yırtılmalar oluşur. Kapsüllerde ise 1-5 mm çapında siyah renkli, ortası açık kahverengi, yuvarlak lekeler şeklinde görülür. 17-23°C hastalığın gelişmesi için en uygun sıcaklıktır.

    KABAKGİLLERDE KÜLLEME HASTALIĞI

    Külleme hastalığı ilk önce bitkilerin yaşlı yapraklarında görülür ve genç yapraklara da bulaşır. Önce yaprağın üst kısmında parça parça yuvarlağımsı lekeler belirir ve bu lekeler zamanla yaprağın iki yüzeyini de kaplayıp, sapa ve gövdeye geçer.

    Yapraklar kurur ve dökülür ve bu sebeple bitkinin gelişimi durur. Sonuç olarak ürün kaybı olur. 27°C hastalık için en uygun sıcaklıktır. Kavun, kabak, karpuz ve hıyarda da hastalık görülür.

    LAHANA KÖK-UR HASTALIĞI

    Hastalığa yakalanan fideler sararıp solar ve kök boğazında küçük urlar belirir. Bitki kök boğazında yumru gibi, saçak köklerindeyse parmak şeklinde urlar görünür. Urlar kesildiğinde ise mermer görünümü gözlenir.

    Hastalığın şiddetine göre verim azalması meydana gelir. Hastalığın çok olduğu topraklarda neredeyse hiç ürün alınmayabilir. Bu hastalık karnabahar, şalgam ve turpta zarar yapar. Hardal, gelincik, çayır tırtılı gibi yabancı otlarda ise hastalık oluşturur.

    PATATES ADİ UYUZ HASTALIĞI

    Toprakta yaşayan bir bakteri hastalığı oluşturmaktadır. Genellikle tınlı, alkali ve kumlu topraklarda yaşar. Hastalığın ilk belirtisi yumrularda küçük lekeler halinde oluşur. Bu lekeler yumruyla büyüyerek renkleri koyulaşır.

    Yumruda gözlenen farklı görünüşlere göre yüzeysel, derin ve kabarık uyuz şeklinde ayrılır. Yüzeysel uyuz, açık kahverengi, pürüzlü ve mantarımsı bir görünüştedir. Kabarık uyuz, yumru üzerinde kaba, mantarımsı ve pürüzlü oluşumlar görülür. Derin uyuzda ise, yarıklar ve çukur halinde girintiler oluşur. Turp, havuç ve şalgamda da gözlenir.

    PATATES SİĞİL HASTALIĞI

    Patates siğil hastalığı, kök kısmı haricinde tüm toprak altı kısımda gözlenir. Gövde kısmının toprakla birleştiği yerler, yumrular ve yumruların bitkiye bağlanma noktaları enfeksiyon yerleridir. Urlar morfolojik olarak, karnabahar benzeri biçimsiz, tomurcuk yapılardır. Şiddetli enfeksiyonlar, yumruyu önlemek amacıyla patates üretiminde tahribata yol açmaktadır. Hasta yumrular tarlada ya da depoda çürürler.

    SEBZELERDE MİLDİYÖ HASTALIĞI

    Sebzelerde mildiyö hastalığının en sık görülen türlerinden biri domates mildiyösüdür. Hastalık, domatesin yapraklarında ve gövdenin üst kısımlarında lekeler halinde görülür. Daha sonra bu lekeler domatesin içerisine ilerleyerek üstünde kahverengi lekeler şeklinde oluşum gösterir.

    Bu hastalık domatese yanık bir görüntü vererek kurumasına neden olur. Mercimekte mildiyö hastalığı ise yapraklarda sarımsı ve daha sonrasında kahverengiye dönen lekeler şeklinde görülür.

    Nem ve sıcaklıkla beraber bu lekeler baklagile zarar verip aynı zamanda bağa hızla yayılır. Kabakgillerde çokça rastlanan bu hastalık kavun ve salatalıkta karşımıza çıkabilir. Kavundaki mildiyö hastalıkları diğer sebzelerde olduğu şekilde yapraklarda oluşan sarımsı lekelerden anlaşılabilir. Biber ve lahana mildiyösü de sıkça görülen tarım hastalıklarından olup ürünlerin birçoğuna zarar verebilecek kadar tehlikeli olabilmektedir.

    SEBZELERDE MOZAİK VİRÜSÜ

    Mozaik şeklindeki lekelenmeleri sadece virüsler oluşturmaktadır. Mozaik virüsü çoğunlukla yapraklarda ve aynı zamanda çiçek ve meyvelerde de görülmektedir. Oluşan renk açılmaları daha sonrasında damar bantlaşmasına dönüşmektedir.

    EN ÖNEMLİ SEBZE ZARARLILARI

    Sebze üretiminde karşılaşılan sorunlardan bir diğeri de zararlılardır. Üreticilerde büyük kayıplar oluşturan bu zararlıların birçok türü vardır. Her zararlının ayrı mücadele yöntemi de bulunmaktadır. Yaygın sebze zararlılarını inceleyelim.

    BEYAZSİNEKLER

    Erginleri beyaz renkli ve 1mm boyutundadır. Bunlar taze yapraklarda ve bitki büyüme kısımlarında, larvalar yaprağın altında bulunurlar. Seralarda mevsim boyunca gözlenirler. Beyazsinekler bitki öz suyunu emdiklerinden bitki zayıflar ve yaprakta lekeli küçük sararmalara neden olurlar.

    Beslenme esnasında yapışkan ve tatlı bir salgıları olur. Bu salgı fumajin mantarlarının gelişmesine sebebiyet vererek, siyah bir tabaka oluşturur. Bu tabaka bitkiyi zayıflatarak verimi düşürür.

    BİBER GALSİNEĞİ

    Ergin sineklerin baş kısmı iri ve siyahtır. Biber galsineği, ergin dönemi haricindeki diğer dönemleri biber meyvesi içerisinde geçirir.

    Larvalar çiçek tomurcuklarında beslendiğinden çoğu tomurcuk dökülür. Meyvedeki larvanın olduğu kısım şişkinleşerek, deforme meyveler oluşur. Ürünün kalite değeri düşer.

    SEBZELERDE BOZKURT

    Genç larvalar gri renklidir ve üzerlerinde kırmızımsı mavi şeklinde desenler bulunur. Bozkurt larvaları, bitkilerin sürgünlerini ve taze yapraklarını yiyerek sebze yaprak hastalıkları oluşumuna yol açarlar. İleriki dönemlerde bitkinin kök boğazını kemirerek bitkinin kırılmasına ve kurumasına neden olurlar.

    SEBZELERDE DANABURNU

    Danaburnunun ergini kızılımtırak kahverengidir. Ağız kısmı çiğneyicidir. Ön bacakları toprağı kazmak için özelleşmiştir. Toprak içerisinde galeri açarak ilerlerler ve rastladıkları her çeşit bitki kök ve yumrularını yerler.

    İKİ NOKTALI KIRMIZIÖRÜMCEK

    İki noktalı kırmızı örümcek, 1mm büyüklüğünde turuncu, sarı ve kahverengi gibi renklerde bulunabilmektedir. Gözle görülmesi zordur. Çoğunlukla bitki yaprağının altında yaşar ve bitkinin dokusunu delip emerek beslenir. Bu nedenle de yaprakta veya meyvede yanığa benzer lekeler oluşur. Bunun sonucunda yapraklar sararıp dökülür.

    LAHANA GÖBEKKURDU

    Lahana göbekkurdu, grimsi-sarı, kahverengi ve ortalama 6-8 mm boyundadır. Larva yumurtadan çıktıktan sonra, yaprak sapı ve gövdenin içine girerek beslenir. Bitki gelişemez ve yan dallar oluşturarak çatallanır.

    Sonucunda da pazar değeri düşük lahanalar meydana gelir. Larva genç bitkide beslendiğinde ise bitki 3-4 yapraklı döneminde lahana hastalıkları nedeniyle kurur ve ölür.

    YAPRAK GALERİ SİNEKLERİ

    Yaprak galeri sineklerinin erginleri 1-2 mm uzunluğunda ve siyah-gri renklidir. Larvaları ise 3 mm civarında ve şeffaftırlar. Erginleri yumurta bırakmak ve beslenmek amacıyla yaprak kısımlarında küçük yaracıklar açarlar.

    Bunların üzerinde beslenirler. Bu beslenme süreci büyük oranda hücre bozulmasına neden olur. Larvalar ise beslenmek için yaprakta galeriler açarlar ve bitkinin fotosentez yeteneğini azaltırlar. İleriki aşamada yapraklar dökülür ve gelişmeyi geciktirir.

    SEBZELERDE YEŞİLKURT

    Yeşilkurtun erginleri 35-40 mm kanat açıklığına sahip olan kelebeklerdir. Antenleri kıl şeklindedir. Yeşilkurtta zararı larvalar verirler. İlk iki dönemde yapraklarla beslenirler, daha sonra sebzelerin meyvelerini delerek içerisine girerler ve orada beslenirler.

    PIRASA GÜVESİ

    Pırasa güvesinin ergininin boyu 8-9 mm civarındadır. Baş kısmı kızılımtırak ve kanatları grimsi renktedir. Bitki dokusunun içinde beslendiğinden, bitki gelişiminde gerileme gözlenir. Larva yoğunluğu fazla olduğunda bitki sararıp solar.

    PATATES BÖCEĞİ

    Patates böceği 10-12 mm boyutlarında, kırmızımsı sarı renkli olup sırt kısmı kabuklu ve bombelidir. Kanatlarının her iki tarafında da 5’er adet olmak üzere siyah renkli uzunlamasına bant vardır. Patates ve patlıcan yapraklarını çoğunlukla dıştan başlayıp içe doğru yerler.

    İlk olarak yaprakların ana damarlarını bırakacak şekilde beslenirler. Sonrasında o kısmı da yiyerek bitkiyi yalnızca gövdeden ibaret hale getirirler.

    SEBZELERDE TELKURDU

    Telkurdunun erginleri bitkilerin taze kısımlarını yerler. Larvalar ise bitki köklerini kemirirler ve kalın köklerin- yumruların içerisine girerek zarar verirler.

    KANATSIZ BÖCEKLER

    Sebze zararlıları arasında kanatsız böcekler de yer almaktadır. Bu böcekler genel olarak yaprak bitleri, örümcek akarları, beyaz sinekler, tripsler ve benzeri çeşitleri içermektedir.

    Bu zararlılar sebzelerin yapraklarına, saplarına veya meyvelerine zarar verebilmektedirler, bu da bitkilerin büyümesini ve ürün verimini olumsuz etkilemektedir.

    SEBZE HASTALIK VE ZARARLILARI İLE MÜCADELE

    Sebze hastalıkları ve zararlıları ile mücadelede, çeşitli yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemler hem kültürel mücadele yöntemlerini hem de kimyasal yöntemleri içerebilir.

    KÜLTÜREL MÜCADELE

    Kültürel mücadele, sebze hastalıkları ve zararlıları ile mücadelede, tarım uygulamalarını düzenleyerek, çevre ve yetiştirme koşullarını iyileştirerek, hastalık ve zararlıların yayılma riskini azaltmayı amaçlayan bir mücadele yöntemidir.

    Bu yöntem, kimyasal mücadeleye bir alternatif olarak kullanılan, çevre dostu ve sürdürülebilir bir yaklaşımı amaçlamaktadır.

    KİMYASAL MÜCADELE

    Kimyasal mücadele, sebze hastalıkları ve zararlılarına karşı kimyasal maddelerin kullanılmasını içeren bir mücadele yöntemidir.

    Bu yöntem, pestisitler adı verilen kimyasal maddelerin kullanımını içermektedir. Genellikle hastalıklar, böcekler, mantarlar, oomisetler, nematodlar ve diğer zararlı organizmaların kontrolü için geliştirilmiştir.

    SEBZE İLAÇLARI

    Sebze hastalıkları ve zararlıları için kullanılan ilaçlar genel olarak pestisitler yani sebze ilaçları olarak adlandırılır. Pestisitler, türlü zararlı organizmaları kontrol etmek amacıyla kullanılan kimyasal maddelerdir. Ancak, bu maddelerin kullanımıyla ilgili çeşitli endişeler ve sürdürülebilirlik sorunları bulunmaktadır.

    Bu nedenle, entegre zarar yönetimi (IPM) gibi daha çok sürdürülebilir yöntemler tercih edilmektedir. Böcek öldürücüler, sebze mantar hastalıkları için mantar öldürücüler, ot öldürücüler ve örümcek akarlarına karşı olan sebze ilaçları kullanılabilir.

    Türkiye’de sebze yetiştiriciliği, sebze hastalıkları ve zararları ile mücadele, tarımın sürdürülebilirliği ve verimliliği için önem arz eden bir konudur. Yaygın sebze hastalıkları ve zararlıları ile mücadele, tarım sektöründe sebzelerin üretimini etkileyen hastalıklar ve zararlılarla başa çıkma amacını taşır.

    Bu mücadele, sürdürülebilir ve verimli bir tarım pratiği için çeşitli yöntemleri içerir. Entegre zarar yönetimi, bitki çeşitliliği, çiftçi eğitimi ve bilinçlendirmesi, çevresel ve sağlık etkilerinin dikkate alınması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına teşvik gibi konular mücadelede dengeli ve çoklu yaklaşımı temsil ederek bu sayede tarımsal üretimin verimli bir şekilde yürütülmesini sağlar.

    Yaygın sebze hastalıkları ve zararlıları ile mücadele başlıklı yazımızda genel olarak sebze yaprak hastalıkları, en önemli sebze hastalıkları, yaygın sebze zararlıları, sebze hastalık ve zararlıları gibi başlıklarla da konu hakkında detaylı bilgiler sunulmuştur.

    Ayrıca sebzeler dahil birçok bitki zararlıları ile mücadele yöntemleri hakkında detaylı bilgi için “Bitki Zararlıları ile Genel Mücadele Yöntemleri” adlı rehberimize de göz atabilirsiniz.

    Yazan: Şehir Plancısı Elif İrem Demirbaş

    Son Yazılar

    spot_img

    Önerilen Yazılar

    ×
    ×